Przyimek „por” w j. hiszpańskim (Preposición „por” en español)

Hola, ¿qué tal?

Bardzo często w różnych wypowiedziach i tekstach w języku hiszpańskim występuje przyimek „por”. Dlatego w tym wpisie przyjrzymy się jego różnym zastosowaniom. Pomocne nam będą liczne przykłady zdań z tłumaczeniem na język polski.

Przyimek „por” ma następujące zastosowania:

a) wskazuje na przyczynę („za”, „bo”, „z powodu”, „ze względu na”), na przykład:

Lo detuvieron por robar un celular. – Zatrzymali go za kradzież telefonu.
Lo hago por necesidad. – Robię to z konieczności.
México reportó 244 nuevas muertes por Covid-19 en las últimas 24 horas. – W Meksyku zarejestrowano 244 nowe zgony z powodu COVID-19 w ciągu ostatnich 24 godzin.
No puedo revelar mi nombre por motivos de seguridad. – Nie mogę ujawnić mojego nazwiska ze względów bezpieczeństwa.
Una compensación por el retraso o la cancelación de un vuelo. – Odszkodowania za opóźnienie lub odwołanie lotu.
Por ti no tenemos los billetes de tren. – Przez ciebie nie mamy biletów na pociąg.

b) służy do określenia miejsca, przez które ktoś lub coś wchodzi, przechodzi, przejeżdża itp. („przez”, „poprzez”, „po”, „wzdłuż”); również w znaczeniu przenośnym, na przykład:

¿Cuándo se podrá viajar libremente por todo el país? – Kiedy będzie można swobodnie podróżować po całym kraju?
El amor entra por la cocina. – Przez żołądek do serca.
El camión pasa por el puente. – Ciężarówka przejeżdża przez most.
Estamos pasando por una etapa muy difícil. – Przechodzimy przez bardzo trudny okres.
Este tren pasa por Salamanca. – Ten pociąg przejeżdża przez Salamankę.
Me gusta mucho pasear por el parque. – Bardzo lubię spacerować po parku.
No encanta viajar por mar. – Uwielbiamy podróżować morzem.
Mi hermana ha ido por Varsovia. – Moja siostra pojechała przez Warszawę.
Un paseo por la ciudad antigua de Éfeso. – Spacer po starożytnym mieście Efez.
Por la costa andaluza hay muchas playas hermosas. – Wzdłuż wybrzeża andaluzyjskiego jest wiele pięknych plaż.

c) używa się go w zwrotach „por aquí”, „por ahí”, „por allí” do określenia przybliżonej lokalizacji, na przykład:

Camina por allí. – Idź tamtędy.
Debe estar por aquí. – To musi być gdzieś tutaj.
Ellos viven por aquí. – Oni mieszkają gdzieś tutaj.
Ellos están por aquí. – Oni są gdzieś tutaj.
¿Hay alguien por aquí? – Jest tu ktoś?
¿Hay un hotel por aquí cerca? – Czy jest tu w pobliżu hotel?
¿Vienes a menudo por aquí? – Często tu przyjeżdżasz?

d) występuje w różnych określeniach czasowych, m.in:

por dos semanas – przez (na) dwa tygodnie
por la madrugada – o świcie
por la mañana – rano, przed południem
por la Navidad – na Boże Narodzenie
por la noche – w nocy
por la Semana Santa – około Wielkiego Tygodnia
por la tarde – po południu, wieczorem
por las tardes – popołudniami, wieczorami
por quince años – przez piętnaście lat
por todo el viaje – przez całą podróż

e) służy do określenia sposobu wykonania czynności, na przykład:

Lo tenemos por escrito. – Mamy to na piśmie.
Nos comunicamos por Internet. – Komunikujemy się przez internet.
Te lo mando por correo electrónico / por fax. – Wysyłam ci to pocztą elektroniczną / faksem.
Te contactaré por teléfono. – Skontaktuję się z tobą telefonicznie.
Envíe una pregunta por correo electrónico a nuestro equipo de apoyo. – Proszę przesłać pytanie drogą elektroniczną do naszego zespołu wsparcia.
Te gusta mucho hablar por teléfono. – Bardzo lubisz rozmawiać przez telefon.
Voy a enviar esta carta por correo. – Wyślę ten list pocztą.

f) w stronie biernej określa sprawcę czynności, na przykład:

El Mausoleo de Atatürk fue visitado por muchos turistas nativos y extranjeros en el fin de semana. – Mauzoleum Atatürka było zwiedzane w weekend przez wielu turystów krajowych i zagranicznych.
El río de la Plata fue explorado por primera vez por los europeos en 1516. – Estuarium La Plata było eksplorowane po raz pierwszy przez Europejczyków w 1516 r.
Ella fue interrogada por la policía y la Fiscalía. – Ona była przesłuchiwana przez policję i prokuraturę.
Este libro fue escrito por Isabel Allende. – Ta książka została napisana przez Isabel Allende.
Un sabroso desayuno fue hecho por ella. – Smaczne śniadanie zostało zrobione przez nią.

g) służy do określenia ceny i proporcji („za”, „po”), na przykład:

¿Cuál es el precio por unidad (pieza)? – Jaka jest cena za sztukę?
El viento supera los 100 kilómetros por hora en cuatro localidades cántabras. – Wiatr przekracza 100 kilometrów na godzinę w czterech miejscowościach kantabryjskich.
Hay que pagar 17 euros por persona. – Trzeba zapłacić 17 euro za osobę.
Más cantidad por el mismo precio. – Więcej za tę samą cenę.
Me he comprado este traje por 500 euros. – Kupiłem sobie ten garnitur za 500 euro.
Puedo comprar los zapatos por el precio de promoción. – Mogę kupić buty po promocyjnej cenie.
Voy a vender mi coche por diez mil euros. – Zamierzam sprzedać mój samochód za dziesięć tysięcy euro.

h) występuje w znaczeniu „za kogoś”, na przykład:

Lo hago por ti. – Robię to za ciebie.
Pablo paga la cuenta por Irena. – Pablo płaci rachunek za Irenę.
¿Puedes terminar el trabajo por mí? – Czy możesz skończyć pracę za mnie?
Rellené el formulario por Diego. – Wypełniłem formularz za Diego.
Sebastián trabaja hoy por mí. – Sebastian pracuje dzisiaj za mnie.

i) służy do wyrażenia zamiany, na przykład:

Le cambié el libro por el álbum. – Zamieniłem się z nim książką na album.
Me gustaría cambiar mi vida por la tuya. – Chciałabym zamienić moje życie na twoje.
Quiero cambiar mi coche por uno mejor. – Chcę zamienić mój samochód na lepszy.
Voy a cambiar mi trabajo en Polonia por un trabajo en España. – Zamierzam zmienić moją pracę w Polsce na pracę w Hiszpanii.

j) służy do przedstawiania działań matematycznych, na przykład:

¿Cuánto es 10 por 10? – Ile to jest 10 razy 10?
Diez dividido por dos son cinco. – Dziesięć dzielone przez dwa daje pięć.
Tres por cinco es igual a quince. – Trzy razy pięć równa się piętnaście.
Veinte por cuatro es igual a ochenta. – Dwadzieścia razy cztery równa się osiemdziesiąt.

k) służy do określenia celu w znaczeniu „po kogoś” lub „po coś”, na przykład:

La madre va por sus niños a la guardería. – Mama idzie po swoje dzieci do przedszkola.
Me han enviado por frutas y verduras. – Wysłali mnie po owoce i warzywa.
Necesito ir por café a la cocina. – Muszę iść po kawę do kuchni.
¿Puedes ir al mercado por frutas? – Możesz iść na rynek po owoce?
Vengo por mi propiedad. – Przyszedłem po moją własność.
Voy por pastel. – Idę po ciasto.

l) łączy się z czasownikami ruchu ir por (iść po), pasar por (wpaść/wstąpić do), bajar por (iść po), correr por (biec po), na przykład:

Necesito pasar por mi oficina. – Muszę wpaść do mojego biura.
Pasaré por ti a las seis y media de la tarde. – Wpadnę po ciebie o szóstej trzydzieści po południu.
Volviendo a casa pasó por la tienda. – Wracając do domu, wstąpił do sklepu.

m) występuje w różnych stałych zwrotach, na przykład:

por ahora – jak na razie
por casualidad – przypadkowo
por coincidencia – przypadkowo
por completo – całkowicie, zupełnie, kompletnie
por debajo de algo – poniżej czegoś
por delante – przed sobą (nami)
por desgracia – niestety
por desesperación – z desperacji
por ejemplo – na przykład
por error – przez pomyłkę
por el contrario – wręcz przeciwnie, z drugiej strony
por eso – z tego powodu
por favor – proszę
por fin – wreszcie
por fortuna – szczęśliwie
por mi culpa – z mojej winy
por orden – po kolei
por otra parte – z drugiej strony
por partes – w częściach
por poco – za chwilę
por primera (segunda) vez – po raz pierwszy (drugi)
por su lado – ze swojej strony
por su cuenta – na własny rachunek
por suerte – na szczęście
por supuesto – oczywiście
por su propia mano – z własnej ręki, własnoręcznie
por ultimo – w końcu, ostatecznie
por un lado …, por otro lado … – z jednej strony …, z drugiej strony …
por un rato – na chwilę

Zdania do analizy w wersji hiszpańsko-polskiej:

Aquí me quedo por un rato.Zostanę tutaj przez chwilę.
Aún tenemos un largo camino por delante.Jeszcze daleka droga przed nami.
Busca por ahí. Poszukaj tam / gdzieś tam.
Cerca de 17 600 000 personas mueren por enfermedades cardiovasculares cada año.Każdego roku na skutek chorób sercowo-naczyniowych umiera około 17,6 mln osób.
Cientos de personas han salido este sábado a las calles de varias provincias de Irak para protestar por el corte de electricidad.Setki ludzi wyszło w tę sobotę na ulice w różnych irackich prowincjach, żeby protestować z powodu przerw w dostawie prądu.
Cocine a fuego suave por unos 10 minutos.Gotuj na małym ogniu przez około 10 minut.
¡Corre por tu salud!Biegaj dla swojego zdrowia!
¡Corre por un médico! Biegnij po lekarza!
¿Cuáles son las multas por exceso de velocidad?Jakie są kary (grzywny) za przekroczenie prędkości?
¿Cuáles son los mejores lugares para cambiar dólares por euros en Málaga?Jakie są najlepsze miejsca, żeby wymienić dolary na euro w Maladze?
¿Cuánto es por día?Ile to jest za dzień?
¿Cuánto es por una noche?Ile kosztuje nocleg?
¿Cuánto me pagan por hora? Ile mi płacą za godzinę?
Debemos preguntar por el camino.Musimy zapytać o drogę.
Dos cafés con leche, por favor.Poproszę dwie kawy z mlekiem.
El amor entra por los ojos.Miłość zaczyna się od spojrzenia.
Un ladrón escapó por la ventana cuando la policía lo fue a buscar.Złodziej uciekł przez okno, gdy policja poszła go szukać.
El Museo Nacional del Prado está por el centro.Muzeum Narodowe Prado jest gdzieś w centrum.
El número de muertos por el terremoto de Izmir asciende a 115.Liczba ofiar śmiertelnych z powodu trzęsienia ziemi w Izmirze wzrasta do 115.
La golondrina entró por la ventana.Jaskółka wleciała przez okno.
El premio establecido por el gobierno de Chile con motivo de celebrar 500 años desde el descubrimiento del estrecho entre el Pacífico y el Atlántico por Fernando de Magallanes.Nagroda ustanowiona przez chilijski rząd z okazji 500 rocznicy odkrycia cieśniny między oceanami Atlantyckimi i Spokojnym przez Ferdynanda Magellana.
El principado de Mónaco está rodeado por territorio francés y el mar Mediterráneo.Królestwo Monako otoczone jest terytorium Francji i Morzem Śródziemnym.
El seguro debe ser válido por todo el viaje.Ubezpieczenie musi być ważne przez całą podróż.
Ella ha preguntado por ti. Ona pytała o ciebie.
Entreno por la tarde tres veces por la semana.Trenuję po południu trzy razy w tygodniu.
Este fue un experimento hecho por pura curiosidad.Był to eksperyment przeprowadzony z czystej ciekawości.
Estoy esperándote por unos 30 minutos.Czekam na ciebie od jakichś 30 minut.
Gracias por avisarme.Dziękuję za ostrzeżenie.
Hay que pasar por la calle y girar a la izquierda. Należy przejść przez ulicę i skręcić w lewo.
He utilizado por primera vez un telescopio.Po raz pierwszy używałem teleskopu.
Hice dieta por dos meses.Byłam na diecie przez dwa miesiące.
Hoy por ti, mañana por mí.Dziś ty mnie, jutro ja tobie.
Imprímalo, fírmelo y envíelo por correo, por fax o por e-mail.Proszę to wydrukować, podpisać i przesłać pocztą, faksem lub e-mailem.
La alerta naranja por calor en Málaga.Pomarańczowy alarm pogodowy z powodu upałów w Maladze.
La Alhambra es un lugar muy visitado por su esplendorosa fortaleza, palacios y jardines.Alhambra jest miejscem bardzo często odwiedzanym z powodu wspaniałej twierdzy, pałaców i ogrodów.
La disputa entre Grecia y Turquía por los vastos yacimientos de gas del Mediterráneo Oriental.Spór między Grecją a Turcją o obszerne złoża gazu we wschodniej części Morza Śródziemnego.
La enfermedad se manifiesta por fiebre y dolores musculares.Objawami choroby są gorączką i bóle mięśni.
La frontera fluvial entre Paraguay, Argentina y Brasil está formada por los ríos Iguazú y Paraná. Granicę rzeczną między Paragwajem, Argentyną i Brazylią tworzą rzeki Iguazú i Paraná.
La Organización Internacional del Trabajo reveló que América Latina y el Caribe perdieron 26 millones de empleos en 2020 por la pandemia.Międzynarodowa Organizacja Pracy ogłosiła, że Ameryka Łacińska i Karaiby straciły przez pandemię 26 mln miejsc pracy w 2020 r.
La película dirigida por Pedro Almodóvar.Film w reżyserii Pedra Almodóvara.
La reunión será mañana por la mañana.Spotkanie będzie jutro rano.
La variante „Delta” del coronavirus es altamente contagiosa y fue registrada por primera vez en la India.Wariant „Delta” koronawirusa jest wysoce zaraźliwy i został po raz pierwszy odnotowany w Indiach.
La velocidad está limitada a 30 kilómetros por hora en zonas urbanas.Prędkość jest ograniczona do 30 kilometrów na godzinę na terenie zabudowanym.
Las autoridades aún investigan por qué se derrumbó el edificio.Władze nadal badają dlaczego zawalił się budynek.
Le juro por mi madre muerta que solo vine a hablar por teléfono. Przysięgam na moją zmarłą matkę, że przyszedłem tylko porozmawiać przez telefon.
Lo es posible por ellos. To jest możliwe dzięki nim.
Lo hago por costumbre.Robię to z przyzwyczajenia.
Lo más importante en tu primera venta por teléfono es establecer confianza.Najważniejszą rzeczą podczas twojej pierwszej sprzedaży przez telefon jest stworzenie zaufania.
Lo mejor / peor está todavía por venir.Najlepsze / najgorsze dopiero przed nami.
Los hechos hablan por sí mismos. Fakty mówią same za siebie.
Los niños son curiosos por naturaleza y no dejan de hacer preguntas.Dzieci są z natury bardzo ciekawskie i nie przestają zadawać pytań.
Me tienen por experto.Biorą mnie za eksperta.
Mi hijo hace este trabajo por dinero. Mój syn robi tę pracę dla (z powodu) pieniędzy.
Millones de personas murieron en esos períodos, principalmente por la hambruna.Miliony osób zmarły w tamtych czasach, głownie z powodu głodu.
Necio por natura, y sabio por escritura.Głupiec z natury, mądry na papierze.
No hay mal que por bien no venga.Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.
No hay que empezar la casa por el tejado.Nie zaczyna się stawiać domu od dachu.
No podemos salir de nuestras casas por coronavirus.Nie możemy wychodzić z domów z powodu koronawirusa.
No pude contactar con usted por teléfono.Nie mogłem dodzwonić się do pana/pani.
No se hace nada por nada.Nie ma nic za darmo.
No te preocupes de eso.Nie przejmuj się tym.
Nos quedamos aquí por tres días. Zostaniemy tutaj przez trzy dni.
Nos vemos por la tarde.Widzimy się po południu.
Pagamos cada uno por su cuenta.Każdy płaci za siebie.
Pasad por aquí un día.Wpadnijcie kiedyś.
Perdón, te he llamado por error.Przepraszam, zadzwoniłem do ciebie przez pomyłkę.
Por ahora vas bien.Jak na razie dobrze ci idzie.
¿Por cuánto tiempo?Na jak długo?
Por desgracia no puedo venir. Niestety nie mogę przyjść.
Por el amor de Dios – dijo.Na miłość boską – powiedział.
¡Por eso no me gusta!Dlatego go nie lubię!
Por fin empezó a trabajar.Wreszcie zaczął pracować.
¡Por fin!No nareszcie!
Por hoy es todo.To wszystko na dziś.
Por la estudianza, todo se alcanza.Kto uczy się wiele, osiąga swe cele.
Por preguntar, nada se pierde.Kto pyta, nie błądzi.
Por primera vez en mi vida, estoy en San Juan, la capital de Puerto Rico. Po raz pierwszy w życiu jestem w San Juan, stolicy Puerto Rico.
¿Por qué aumentan los precios?Dlaczego rosną ceny?
¿Por qué hay mujeres que se casan por dinero?Dlaczego istnieją kobiety, które wychodzą za mąż dla pieniędzy?
¿Por qué nos dejamos llevar por las emociones al comprar?Dlaczego, gdy kupujemy, dajemy się ponieść emocjom?
¿Por qué te importa eso?Co ci do tego?
¿Por qué te ríes?Dlaczego się śmiejesz?
¿Por qué? Por eso. Dlaczego? Dla tego!
Por supuesto, esto representa un desafío para los compradores.Stanowi to oczywiście wyzwanie dla kupujących.
Por sus frutos los conoceréis.Po owocach ich poznacie.
Por todas partes se va a Roma. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu.
¡Precisamente por eso!Właśnie dlatego!
¿Puedes ir por mí?Możesz pójść za mnie?
¿Qué sientes por ella? – No siento nada por ella.Co do niej czujesz? – Nic do niej nie czuję.
Siempre trabajo por la mañana.Zawsze rano pracuję.
Silencio, por favor. Proszę o ciszę.
Skopje, la capital de Macedonia del Norte, es famosa por sus estatuas.Skopje, stolica Macedonii Północnej, jest słynne ze swoich posągów.
Solo me pagan 8 euros por hora.Płacą mi tylko 8 euro za godziną.
Te doy mil euros por esta motocicleta. Dam tobie tysiąc euro za ten motocykl.
¡Te lo digo por última vez!Mówię ci to po raz ostatni!
Tenemos 300 kilómetros por delante.Mamy przed sobą 300 kilometrów.
Tengo que pagar por esto. Muszę za to zapłacić.
Tú saliste con ella por dos años.Chodziłeś z nią przez dwa lata.
Un encuentro por casualidad con el cura le convenció para graduarse de Teología.Przypadkowe spotkanie z księdzem przekonało go, żeby ukończyć studia teologiczne.
Un manifiesto fue firmado por más de 600 personas.Manifest został podpisany przez ponad 600 osób.
Un momento, por favor.Chwileczkę.
Una mujer se hizo pasar por estudiante para ganar seguidores en una red social.Pewna kobieta podawała się za studentkę, żeby pozyskać fanów na portalu społecznościowym.
Vamos a viajar por avión a Punta Cana. Polecimy samolotem do Punta Cana.
¿Vas a viajar por avión o por coche?Będziesz podróżować samolotem czy samochodem?
Visitaré Cuba por dos semanas.Będę zwiedzać Kubę przez dwa tygodnie.
Voy a ir a casa por Navidad. Na Boże Narodzenie pojadę do domu.

Por hoy es todo. Muchas gracias y hasta la próxima.