Czasownik inquinare jest jednym z podstawowych wyrazów włoskiego słownictwa odnoszących się do pojęcia zanieczyszczenia i „skażenia”. Występuje zarówno w znaczeniu dosłownym, jak i przenośnym, dzięki czemu funkcjonuje w różnych kontekstach językowych. Szczególnie często pojawia się w dyskusjach dotyczących współczesnych problemów ekologicznych i ochrony środowiska.
Wzór odmiany w wybranych czasach
| Presente | Futuro semplice | Imperfetto | Passato prossimo | Imperativo presente |
| inquino | inquinerò | inquinavo | ho inquinato | - |
| inquini | inquinerai | inquinavi | hai inquinato | inquina |
| inquina | inquinerà | inquinava | ha inquinato | inquini |
| inquiniamo | inquineremo | inquinavamo | abbiamo inquinato | inquiniamo |
| inquinate | inquinerete | inquinavate | avete inquinato | inquinate |
| inquinano | inquineranno | inquinavano | hanno inquinato | inquinino |
Znaczenia i przykłady użycia
1. Znaczenie podstawowe: zanieczyszczać środowisko (powietrze, wodę, glebę)
Najbardziej dosłowne znaczenie czasownika inquinare odnosi się do wprowadzania substancji szkodliwych do środowiska naturalnego, na przykład:
Il petrolio ha inquinato il mare. – Ropa naftowa zanieczyściła morze.
I pesticidi inquinano il suolo. – Pestycydy zanieczyszczają glebę.
Miliardi di tonnellate di plastica inquinano l’ambiente. – Miliardy ton plastiku zanieczyszczają środowisko.
2. Znaczenie przenośne: zniekształcać, wypaczać treści lub informacje
W znaczeniu metaforycznym inquinare odnosi się do negatywnego wpływu na informacje, prawdę lub debatę, na przykład:
La propaganda inquina la verità. – Propaganda wypacza prawdę.
La ricerca scientifica non dovrebbe essere inquinata da ideologie. – Badania naukowe nie powinny być zniekształcone ideologią.
Le fake news inquinano l’informazione. – Fake newsy zniekształcają informacje.
3. Znaczenie przenośne: wpływać negatywnie na umysł, relacje lub wartości
Czasownik może również oznaczać „zatruwać” w sensie psychicznym lub moralnym, na przykład:
Il rumore informativo inquina la mente. – Szum informacyjny zatruwa umysł.
L’odio inquina la mente delle persone. – Nienawiść zatruwa umysły ludzi.
La gelosia può inquinare un’amicizia. – Zazdrość może zniszczyć przyjaźń.
4. Strona bierna i konstrukcje z imiesłowem
Czasownik inquinare często występuje w stronie biernej oraz w formie imiesłowu przymiotnikowego. Stosuje się również konstrukcję bezosobową „si inquina”, na przykład:
L’acqua del lago è inquinata. – Woda w jeziorze jest zanieczyszczona.
L’acqua si inquina facilmente nelle zone industriali. – Woda łatwo się zanieczyszcza w strefach przemysłowych.
L’aria inquinata danneggia la nostra salute e l’ambiente. – Zanieczyszczone powietrze szkodzi naszemu zdrowiu i środowisku.
Przykłady zdań z czasownikiem „inquinare” w wersji włosko-polskiej
| Chi inquina paga. | Kto zanieczyszcza, ten płaci. |
| I relitti delle navi della Seconda guerra mondiale inquinano il Mar Baltico e il Mare del Nord. | Wraki statków z czasów II wojny światowej zanieczyszczają Morze Bałtyckie i Morze Północne. |
| I rifiuti abbandonati illegalmente inquinano il suolo, l’acqua e l’aria, mettono in pericolo la salute di uomini e animali e, nel periodo estivo, aumentano significativamente il rischio di incendi. | Nielegalnie porzucone odpady zanieczyszczają glebę, wodę i powietrze, zagrażają zdrowiu ludzi i zwierząt, a w okresie letnim znacząco zwiększają ryzyko powstania pożarów. |
| I sottoprodotti dello sfruttamento dei giacimenti sono i metalli pesanti, che inquinano l’ambiente. | Produktem ubocznym eksploatacji złóż są metale ciężkie, zanieczyszczające środowisko. |
| Il fiume è stato inquinato da scarichi illegali di acque reflue. | Rzeka została zanieczyszczona przez nielegalne zrzuty ścieków. |
| Il governo ha inasprito le norme per evitare che l’industria inquini l’ambiente. | Rząd zaostrzył przepisy, aby zapobiec zanieczyszczaniu środowiska przez przemysł. |
| I mari e gli oceani sono stati inquinati a causa dello scarico di rifiuti e acque reflue dalle navi da crociera. | Morza i oceany zostały zanieczyszczone na skutek odprowadzania odpadów i ścieków ze statków wycieczkowych. |
| Il petrolio di un oleodotto danneggiato ha inquinato la spiaggia. | Ropa z uszkodzonego rurociągu zanieczyściła plażę. |
| L’attività industriale inquina l’ambiente naturale, compresi l’aria, l’acqua e il suolo. | Działalność przemysłowa zanieczyszcza środowisko naturalne, w tym powietrze, wodę i glebę. |
| La plastica inquina gli ecosistemi marini da decenni. | Plastik zanieczyszcza ekosystemy morskie od dziesięcioleci. |
| La propaganda ha inquinato la percezione della realtà. | Propaganda wypaczyła postrzeganie rzeczywistości. |
| La spiaggia è stata inquinata dopo la tempesta. | Plaża została zanieczyszczona po burzy. |
| L’aria nel centro della città è fortemente inquinata nelle ore di punta del traffico. | Powietrze w centrum miasta jest silnie zanieczyszczone w godzinach szczytu komunikacyjnego. |
| Le acque del lago sono state inquinate da una sostanza sconosciuta. | Wody jeziora zostały zanieczyszczone nieznaną substancją. |
| Le automobili inquinano l’aria attraverso l’emissione di sostanze nocive derivanti dalla combustione dei combustibili fossili. | Samochody zanieczyszczają powietrze przez emisję szkodliwych substancji powstających w wyniku spalania paliw kopalnych. |
| Le autorità stanno cercando di ridurre le attività delle aziende che inquinano troppo l’ambiente. | Władze starają się ograniczyć działalność firm nadmiernie zanieczyszczających środowisko. |
| Le aziende accusate di inquinare l’ambiente devono pagare multe elevate. | Firmy oskarżone o zanieczyszczanie środowiska powinny płacić wysokie kary. |
| Le esperienze negative possono inquinare il nostro modo di posticipare il mondo. | Negatywne doświadczenia mogą wypaczyć nasz sposób postrzegania świata. |
| Le informazioni sensazionalistiche possono inquinare la realtà. | Sensacyjne informacje mogą zniekształcać rzeczywistość. |
| Le notizie false inquinano sempre più il dibattito pubblico. | Fałszywe wiadomości coraz bardziej zatruwają debatę publiczną. |
| Le sostanze chimiche possono inquinare le falde acquifere in modo irreversibile. | Substancje chemiczne mogą nieodwracalnie zanieczyścić warstwy wodonośne. |
| Le sue parole hanno inquinato la discussione tra i colleghi. | Jego słowa zakłóciły dyskusję między kolegami. |
| Le zone costiere delle Isole Baleari sono sempre più inquinate a causa del turismo di massa. | Obszary przybrzeżne Balearów są coraz bardziej zanieczyszczone z powodu masowej turystyki. |
| Lo sviluppo urbanistico della città ha inquinato l’ambiente naturale. | Rozwój urbanistyczny miasta zdegradował środowisko przyrodnicze. |
| Molti abitanti si lamentano che l’aria inquinata influisce negativamente sulla loro salute. | Wielu mieszkańców skarży się, że zanieczyszczone powietrze negatywnie wpływa na ich zdrowie. |
| Molti cittadini protestano contro chi inquina l’ambiente. | Wielu obywateli protestuje przeciwko tym, którzy zanieczyszczają środowisko. |
| Nelle metropoli l’aria si inquina rapidamente, soprattutto a causa dei trasporti, dell’industria e dei sistemi di riscaldamento degli edifici. | W metropoliach powietrze szybko się zanieczyszcza, przede wszystkim z powodu transportu, przemysłu oraz systemów ogrzewania budynków. |
| Non permettere a nessuno di inquinare la tua serenità. | Nie pozwól nikomu zakłócić twojego spokoju. |
| Ogni giorno, con le nostre azioni, contribuiamo a inquinare l’ambiente. | Każdego dnia przyczyniamy się naszymi działaniami do zanieczyszczania środowiska. |
| Ordigni inesplosi e armi chimiche inquinano i fondali dei mari e degli oceani. | Niewybuchy i broń chemiczna zanieczyszczają dna mórz i oceanów. |
Zdjęcie: Tramwaj nr 7077 rzymskiego przewoźnika ATAC