Czasownik risparmiare należy do często używanych włoskich czasowników związanych z oszczędzaniem oraz ograniczaniem zużycia pieniędzy, czasu i innych zasobów. Pojawia się zarówno w języku codziennym, jak i w kontekstach ekonomicznych, ekologicznych oraz formalnych.
Wzór odmiany w wybranych czasach
| Presente | Futuro semplice | Imperfetto | Passato prossimo | Imperativo presente |
| risparmio | risparmierò | risparmiavo | ho risparmiato | - |
| risparmi | risparmierai | risparmiavi | hai risparmiato | risparmia |
| risparmia | risparmierà | risparmiava | ha risparmiato | risparmi |
| risparmiamo | risparmieremo | risparmiavamo | abbiamo risparmiato | risparmiamo |
| risparmiate | risparmierete | risparmiavate | avete risparmiato | risparmiate |
| risparmiano | risparmieranno | risparmiavano | hanno risparmiato | risparmino |
Znaczenie i przykłady użycia
1. Oszczędzanie pieniędzy i ograniczanie wydatków
Najczęściej czasownik risparmiare oznacza odkładanie pieniędzy lub wydawanie ich w bardziej rozsądny sposób. W tym znaczeniu odpowiada polskiemu „oszczędzać pieniądze”, na przykład:
Abbiamo risparmiato molto evitando acquisti inutili. – Dużo zaoszczędziliśmy, unikając niepotrzebnych zakupów.
Molte famiglie devono risparmiare a causa dell’aumento dei prezzi. – Wiele rodzin musi oszczędzać z powodu wzrostu cen.
Se vuoi risparmiare, dovresti evitare di comprare cose di cui non hai bisogno. – Jeśli chcesz oszczędzać, powinieneś unikać kupowania rzeczy, których nie potrzebujesz.
Sto cercando di risparmiare per comprare una nuova macchina. – Staram się oszczędzać, żeby kupić nowy samochód.
2. Oszczędzanie czasu, energii i zasobów
Czasownik risparmiare często odnosi się również do innych zasobów niż pieniądze. Może oznaczać skrócenie czasu potrzebnego na wykonanie czegoś, zmniejszenie zużycia wody, energii albo bardziej efektywne wykorzystanie dostępnych środków.
Dobbiamo risparmiare acqua per pagare meno l’acqua. – Musimy oszczędzać wodę, żeby mniej płacić za wodę.
Grazie alla nuova tecnologia, l’azienda riesce a risparmiare molte risorse. – Dzięki nowej technologii firma jest w stanie zaoszczędzić wiele zasobów.
L’uso dei mezzi pubblici consente di risparmiare carburante e ridurre le emissioni. – Korzystanie ze środków transportu publicznego pozwala oszczędzać paliwo i ograniczać emisję.
Spegnere le luci quando non servono aiuta a risparmiare energia. – Wyłączanie świateł, gdy nie są potrzebne, pomaga oszczędzać energię.
3. Unikanie straty lub negatywnych konsekwencji
W języku włoskim risparmiare może również oznaczać „oszczędzić komuś czegoś”, czyli uchronić kogoś przed czymś nieprzyjemnym. W takim użyciu często występuje konstrukcja risparmiare qualcosa a qualcuno.
Il medico ha risparmiato al paziente una lunga attesa. – Lekarz oszczędził pacjentowi długiego oczekiwania.
La fortuna mi ha risparmiato un grave incidente. – Szczęście uchroniło mnie przed poważnym wypadkiem.
La sua esperienza gli ha risparmiato molti errori. – Jego doświadczenie pozwoliło mu uniknąć wielu błędów.
La vaccinazione ha risparmiato a molte persone gravi conseguenze della malattia. – Szczepienie uchroniło wiele osób przed poważnymi konsekwencjami choroby.
Ti risparmio i dettagli più complicati della storia. – Oszczędzę ci bardziej skomplikowanych szczegółów tej historii.
4. Użycie w znaczeniu „nie oszczędzać kogoś/czegoś”
W połączeniu z przeczeniem czasownik risparmiare może oznaczać, że ktoś nie unika czegoś lub nie okazuje litości. Konstrukcja non risparmiare qualcuno/qualcosa występuje często w języku prasowym.
Il critico non ha risparmiato le parole dure nei confronti del film. – Krytyk nie szczędził ostrych słów pod adresem filmu.
Il fuoco non ha risparmiato le case più vicine al bosco. – Ogień nie oszczędził domów położonych najbliżej lasu.
La crisi economica non ha risparmiato nessun settore dell’economia. – Kryzys gospodarczy nie oszczędził żadnego sektora gospodarki.
La tempesta non ha risparmiato le zone costiere. – Burza nie oszczędziła obszarów nadmorskich.
Nessuno è stato risparmiato dalla crisi economica. – Nikt nie uniknął skutków kryzysu gospodarczego.
5. Konstrukcje z rzeczownikami i język ekonomiczny
Czasownik risparmiare jest bardzo często używany w języku ekonomii, finansów i ekologii. Łączy się między innymi z rzeczownikami oznaczającymi koszty, pieniądze, energię oraz zasoby.
L’azienda ha adottato nuove strategie per risparmiare sui costi di produzione. – Firma zastosowała nowe strategie, aby zaoszczędzić na kosztach produkcji.
Il governo invita i cittadini a risparmiare acqua durante i periodi di siccità. – Rząd zachęca obywateli do oszczędzania wody w okresach suszy.
Investire oggi può aiutare a risparmiare denaro in futuro. – Inwestowanie dzisiaj może pomóc zaoszczędzić pieniądze w przyszłości.
Le nuove abitazioni sono progettate per risparmiare energia. – Nowe mieszkania są projektowane tak, aby oszczędzać energię.
Przykłady zdań z czasownikiem „risparmiare” w wersji włosko-polskiej
| Abbiamo scelto un percorso alternativo per risparmiare qualche chilometro. | Wybraliśmy alternatywną trasę, aby zaoszczędzić kilka kilometrów. |
| Bisogna imparare a risparmiare senza rinunciare alla qualità della vita. | Trzeba nauczyć się oszczędzać, nie rezygnując z jakości życia. |
| Grazie a una migliore organizzazione del lavoro, possiamo risparmiare un po' di tempo ogni giorno. | Dzięki lepszej organizacji pracy możemy zaoszczędzić każdego dnia trochę czasu. |
| Dobbiamo risparmiare acqua perché le risorse naturali sono limitate. | Musimy oszczędzać wodę, ponieważ zasoby naturalne są ograniczone. |
| Dobbiamo risparmiare energia spegnendo le luci quando non servono. | Musimy oszczędzać energię, wyłączając światła, kiedy nie są potrzebne. |
| Durante il dibattito in Parlamento, il politico non ha risparmiato parole dure nei confronti dei suoi avversari. | Podczas dyskusji w parlamencie polityk nie szczędził ostrych słów wobec swoich przeciwników. |
| Durante il viaggio abbiamo cercato di risparmiare sulle spese di alloggio. | Podczas podróży staraliśmy się zaoszczędzić na kosztach zakwaterowania. |
| Fare acquisti online permette di risparmiare denaro. | Robienie zakupów w internecie pozwala zaoszczędzić pieniądze. |
| Grazie ai saldi, abbiamo risparmiato cinquanta euro. | Dzięki wyprzedaży zaoszczędziliśmy pięćdziesiąt euro. |
| Ha risparmiato abbastanza per pagare gli studi dei suoi figli. | Zaoszczędził wystarczająco dużo, aby opłacić studia swoich dzieci. |
| Ho preso un taxi per risparmiare tempo e arrivare puntuale alla riunione. | Wziąłem taksówkę, aby zaoszczędzić czas i dotrzeć punktualnie na spotkanie. |
| Il comune ha introdotto nuove misure per risparmiare energia negli edifici pubblici. | Gmina wprowadziła nowe zasady, żeby oszczędzać energię w budynkach publicznych. |
| Il consiglio di un esperto mi ha risparmiato una decisione sbagliata. | Rada eksperta uchroniła mnie przed podjęciem błędnej decyzji. |
| Il giornalista non ha risparmiato critiche per la mancanza di interventi delle autorità locali. | Dziennikarz nie szczędził krytyki wobec braku działań ze strony lokalnych władz. |
| Il giovane atleta non ha risparmiato gli sforzi per raggiungere il suo obiettivo. | Młody sportowiec nie szczędził wysiłków, aby osiągnąć swój cel. |
| Il nuovo sistema di riscaldamento permette di risparmiare sulle spese di riscaldamento. | Nowy system ogrzewania pozwala zaoszczędzić na rachunkach za ogrzewanie. |
| Il settore turistico non è stato risparmiato dalla crisi economica. | Sektor turystyczny nie uniknął skutków kryzysu gospodarczego. |
| Il vecchio edificio è stato risparmiato dalla demolizione. | Stary budynek został uchroniony przed rozbiórką. |
| L’allenatore non ha risparmiato elogi per la squadra dopo la vittoria. | Trener nie szczędził pochwał drużynie po zwycięstwie. |
| L’uso delle lampadine a basso consumo permette di risparmiare elettricità. | Używanie energooszczędnych żarówek pozwala oszczędzać energię elektryczną. |
| La compagnia aerea ha cancellato molti voli a corto raggio per risparmiare carburante. | Linia lotnicza, żeby zaoszczędzić paliwo, odwołała wiele lotów krótkodystansowych. |
| La digitalizzazione permette di risparmiare carta e ridurre gli sprechi. | Cyfryzacja pozwala oszczędzać papier i ograniczać marnotrawstwo. |
| La nuova legge mira a risparmiare denaro pubblico. | Nowa ustawa ma na celu oszczędzanie środków publicznych. |
| La raccolta differenziata può contribuire a risparmiare risorse naturali. | Segregacja odpadów może przyczynić się do oszczędzania zasobów naturalnych. |
| La sostituzione delle lampadine tradizionali con lampadine a LED permette di risparmiare energia. | Wymiana tradycyjnych żarówek na żarówki LED pozwala zaoszczędzić energię. |
| La sua attenzione ai dettagli gli ha risparmiato molti problemi. | Jego dbałość o szczegóły pozwoliła mu uniknąć wielu problemów. |
| Mia sorella sta risparmiando per comprare un appartamento. | Moja siostra oszczędza, aby kupić mieszkanie. |
| Non è facile risparmiare quando tutto diventa più costoso. | Nie jest łatwo oszczędzać, kiedy wszystko staje się droższe. |
| Per risparmiare sulle bollette dell’elettricità, hanno scelto tecnologie di riscaldamento basate sul gas naturale. | By zaoszczędzić na rachunkach za prąd, postawili na technologie grzewcze oparte na gazie ziemnym. |
| Risparmiare denaro è una di quelle cose che sono più facili a dirsi che a farsi. | Oszczędzanie pieniędzy należy do tych rzeczy, o których łatwiej się mówi niż robi. |
| Risparmiare è la chiave della stabilità finanziaria e di una maggiore libertà nella vita quotidiana. | Oszczędzanie to klucz do finansowej stabilności i większej swobody w codziennym życiu. |
| Spegnere gli apparecchi inutilizzati aiuta a risparmiare energia. | Wyłączanie nieużywanych urządzeń pomaga oszczędzać energię. |
| Ti risparmio la descrizione di tutti i dettagli dell’incidente. | Oszczędzę ci opisu wszystkich szczegółów zdarzenia. |
| Ti risparmio una lunga spiegazione e arrivo subito al punto. | Oszczędzę ci długiego wyjaśnienia i od razu przejdę do sedna. |
| Un solo bagno nel lago o nel mare permette di risparmiare da 60 a 90 litri d’acqua. | Jedno mycie w jeziorze lub morzu pozwala zaoszczędzić od 60 do 90 litrów wody. |
| Un buon programma informatico permette di risparmiare molto tempo. | Dobry program komputerowy pozwala zaoszczędzić dużo czasu. |
| Uno degli elementi chiave per risparmiare tempo è saper pianificare bene. | Jednym z kluczowych elementów oszczędzania czasu jest umiejętne planowanie. |
| Volkswagen intende risparmiare, quindi elimina molti posti di lavoro e riduce il numero dei modelli di auto offerti. | Volkswagen zamierza oszczędzać, dlatego likwiduje wiele miejsc pracy i ogranicza liczbę oferowanych modeli samochodów. |
Zdjęcie: Widok na miasto Vernazza, Liguria