Czasownik permettere należy do najczęściej używanych włoskich czasowników oznaczających „pozwalać”, „umożliwiać” oraz „zezwalać”. Choć znaczeniowo jest bardzo zbliżony do czasownika consentire, znacznie częściej występuje w codziennej komunikacji. Przyjrzyjmy się jego odmianie, najważniejszym znaczeniom oraz konstrukcjom, w jakich występuje.
Wzór odmiany w wybranych czasach
| Presente | Futuro semplice | Imperfetto | Passato prossimo | Imperativo presente |
| permetto | permetterò | permettevo | ho permesso | - |
| permetti | permetterai | permettevi | hai permesso | permetti |
| permette | permetterà | permetteva | ha permesso | permetta |
| permettiamo | permetteremo | permettevamo | abbiamo permesso | permettiamo |
| permettete | permetterete | permettevate | avete permesso | permettete |
| permettono | permetteranno | permettevano | hanno permesso | permettano |
Znaczenie i przykłady użycia
1. Pozwalać komuś coś zrobić (permettere a qualcuno di + bezokolicznik)
Najczęściej czasownik permettere występuje w konstrukcji permettere a qualcuno di + bezokolicznik. Oznacza wyrażenie zgody lub umożliwienie komuś wykonania określonej czynności. Przykłady zdań:
Il corso permette ai partecipanti di migliorare la conoscenza della lingua italiana. – Kurs pozwala uczestnikom poprawić znajomość języka włoskiego.
La collaborazione tra le università permette agli studenti di partecipare a programmi internazionali. – Współpraca między uniwersytetami pozwala studentom uczestniczyć w programach międzynarodowych.
Mio padre non mi permette di uscire così tardi. – Mój ojciec nie pozwala mi wychodzić tak późno.
2. Umożliwiać wykonanie jakiejś czynności (permettere di + bezokolicznik)
Jeżeli nie wskazujemy osoby, której coś jest dozwolone, używamy konstrukcji permettere di + bezokolicznik. W tym znaczeniu czasownik oznacza stworzenie możliwości wykonania określonej czynności. Przykłady zdań:
Internet permette di lavorare da qualsiasi parte del mondo. – Internet umożliwia pracę z dowolnego miejsca na świecie.
La carta bancaria permette di effettuare pagamenti anche all’estero. – Karta bankowa umożliwia dokonywanie płatności również za granicą.
La conoscenza delle lingue permette di comunicare durante i viaggi. – Znajomość języków umożliwia komunikowanie się podczas podróży.
Questo software permette di modificare facilmente le immagini. – Ten program umożliwia łatwą edycję obrazów.
3. Zezwalać na coś lub dopuszczać coś (permettere qualcosa)
Czasownik permettere może również łączyć się bezpośrednio z rzeczownikiem. Wówczas oznacza dopuszczenie czegoś, wyrażenie zgody lub zezwolenie na określone działanie. Przykłady zdań:
Il biglietto permette l’ingresso al castello fino alle ore 18.00. – Bilet umożliwia wejście do zamku do godziny 18.00.
Il museo permette l’ingresso agli animali solo in casi particolari. – Muzeum zezwala na wprowadzanie zwierząt tylko w szczególnych przypadkach.
Il regolamento permette l’utilizzo dei telefoni cellulari solo durante le pause. – Regulamin pozwala na korzystanie z telefonów komórkowych wyłącznie podczas przerw.
La legge non permette questo tipo di attività. – Prawo nie zezwala na tego rodzaju działalność.
4. Zastosowanie w języku codziennym
Czasownik permettere jest bardzo często używany w rozmowach, wiadomościach i codziennej komunikacji. Pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy mówimy o zgodzie, zakazach, zasadach lub możliwościach. Przykłady zdań:
I miei genitori non mi permettono di tornare a casa dopo mezzanotte. – Moi rodzice nie pozwalają mi wracać do domu po północy.
Il budget ci permette di organizzare un viaggio più lungo in Italia. – Budżet pozwala nam zorganizować dłuższą podróż po Włoszech.
L’insegnante ci ha permesso di consegnare il compito il giorno successivo. – Nauczyciel pozwolił nam oddać pracę następnego dnia.
Posso prendere la tua macchina? – Sì, te lo permetto. – Mogę pożyczyć twój samochód? – Tak, pozwalam ci.
5. Permettere a consentire – jaka jest różnica?
Czasowniki permettere i consentire mają bardzo podobne znaczenie i często można używać ich zamiennie. Oba oznaczają „pozwalać”, „umożliwiać” lub „zezwalać”. Różnica dotyczy przede wszystkim stylu wypowiedzi.
Permettere zdecydowanie częściej występuje w języku codziennym i jest używany w większości typowych sytuacji komunikacyjnych, np. w rozmowach z rodziną, znajomymi i współpracownikami, a także w e-mailach czy mediach społecznościowych.
Consentire brzmi bardziej formalnie i częściej pojawia się w języku urzędowym, prawniczym, administracyjnym oraz w publikacjach naukowych. W codziennej komunikacji Włosi zwykle wybierają czasownik permettere, natomiast w tekstach oficjalnych częściej spotkamy czasownik consentire.
Porównaj:
La scuola non permette agli studenti di usare i telefoni cellulari durante le lezioni. – Szkoła nie pozwala uczniom korzystać z telefonów komórkowych podczas zajęć.
Il regolamento scolastico non consente agli studenti di usare i telefoni cellulari durante le lezioni. – Regulamin szkolny nie zezwala uczniom na korzystanie z telefonów komórkowych podczas zajęć.
Przykłady zdań z czasownikiem „permettere” w wersji włosko-polskiej
| I corsi in presenza e online permettono ai lavoratori di acquisire nuove competenze. | Kursy stacjonarne i online pozwalają pracownikom zdobyć nowe umiejętności. |
| Il clima mediterraneo permette di coltivare diverse varietà di piante. | Klimat śródziemnomorski umożliwia uprawę różnych odmian roślin. |
| Il giardino permette ai bambini di giocare all’aperto in sicurezza. | Ogród pozwala dzieciom bezpiecznie bawić się na świeżym powietrzu. |
| Il lavoro da remoto permette ai dipendenti di risparmiare tempo. | Praca zdalna pozwala pracownikom zaoszczędzić czas. |
| Il medico non mi ha permesso di praticare sport per alcune settimane. | Lekarz nie pozwolił mi uprawiać sportu przez kilka tygodni. |
| Il modem permette di accedere a Internet. | Modem umożliwia dostęp do internetu. |
| Il museo permette l’ingresso gratuito ai bambini sotto i sei anni. | Muzeum zezwala na bezpłatny wstęp dzieciom poniżej szóstego roku życia. |
| Il nuovo accordo permette la collaborazione tra le aziende. | Nowe porozumienie umożliwia współpracę między firmami. |
| Il nuovo parcheggio permette ai clienti di lasciare l’auto vicino al centro commerciale. | Nowy parking pozwala klientom zostawić samochód blisko centrum handlowego. |
| Il nuovo telefono permette di fare fotografie di alta qualità. | Nowy telefon umożliwia robienie zdjęć wysokiej jakości. |
| Il nuovo treno permette ai passeggeri di raggiungere Milano in meno tempo. | Nowy pociąg pozwala pasażerom dotrzeć do Mediolanu w krótszym czasie. |
| Il ponte permette di raggiungere rapidamente l’altra riva del fiume. | Most pozwala szybko dotrzeć na drugi brzeg rzeki. |
| Il professore permette agli studenti di usare gli appunti durante l’esame. | Nauczyciel pozwala studentom korzystać z notatek podczas egzaminu. |
| Il programma televisivo permette agli spettatori di conoscere culture diverse. | Program telewizyjny pozwala widzom poznać różne kultury. |
| Il regolamento non permette l’uso dei telefoni durante la prova. | Regulamin nie zezwala na korzystanie z telefonów podczas sprawdzianu. |
| Il servizio online permette ai clienti di prenotare un appuntamento. | Usługa internetowa umożliwia klientom umówienie wizyty. |
| L’ascensore permette di muoversi tra i diversi piani dell’edificio. | Winda umożliwia poruszanie się między różnymi piętrami budynku. |
| L’escursione in nave permette ai turisti di vedere la città da un’altra prospettiva. | Rejs statkiem pozwala turystom zobaczyć miasto z innej perspektywy. |
| L’insegnante ha permesso agli studenti di usare il dizionario durante l’esercizio. | Nauczyciel pozwolił uczniom korzystać ze słownika podczas ćwiczenia. |
| La biblioteca permette agli studenti di studiare in un ambiente tranquillo. | Biblioteka pozwala studentom uczyć się w spokojnym otoczeniu. |
| La bicicletta elettrica permette di percorrere lunghe distanze senza grande fatica. | Rower elektryczny umożliwia pokonywanie dużych odległości bez większego wysiłku. |
| La connessione veloce permette di guardare film online senza problemi. | Szybkie połączenie umożliwia oglądanie filmów online bez problemów. |
| La luce naturale permette di lavorare meglio durante il giorno. | Naturalne światło umożliwia lepszą pracę w ciągu dnia. |
| La mappa permette ai visitatori di orientarsi facilmente nella città. | Mapa umożliwia zwiedzającym łatwe poruszanie się po mieście. |
| La nuova legge permette ai cittadini di richiedere il documento online. | Nowa ustawa pozwala obywatelom złożyć wniosek o dokument przez internet. |
| La nuova strada permette agli abitanti del paese di raggiungere più facilmente la città. | Nowa droga umożliwia mieszkańcom wsi łatwiejsze dotarcie do miasta. |
| La Roma Pass permette ai turisti di visitare molti musei di Roma. | Roma Pass pozwala turystom zwiedzić wiele muzeów w Rzymie. |
| La scuola permette agli studenti di partecipare a tutti i progetti internazionali. | Szkoła pozwala uczniom uczestniczyć we wszystkich projektach międzynarodowych. |
| Mia madre non mi permette di mangiare dolci prima di cena. | Moja mama nie pozwala mi jeść słodyczy przed kolacją. |
| Questo metodo permette di risolvere rapidamente il problema. | Ten sposób umożliwia szybkie rozwiązanie problemu. |
Zdjęcie: Ogrody willi Pergola, Alassio © Giardini di Villa della Pergola, Matteo Carassale