W języku polskim przysłowie „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło” stosujemy wtedy, gdy chcemy podkreślić, że nawet nieprzyjemne wydarzenie może ostatecznie przynieść coś dobrego. Czasami dopiero z perspektywy czasu okazuje się, że porażka, niepowodzenie czy nieoczekiwany problem miały również swoją pozytywną stronę. Jak wyrazić taką myśl po francusku?
1. „À quelque chose malheur est bon”
To powiedzenie można przetłumaczyć dosłownie jako „Na coś nieszczęście jest dobre”, ale jego naturalnym polskim odpowiednikiem jest przysłowie „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”.
Słowo malheur oznacza „nieszczęście”, „niedolę” lub „niepowodzenie”, natomiast bon – „dobry”. Cała fraza odnosi się więc do sytuacji, w której nieszczęście lub niepowodzenie przyniosło nieoczekiwaną korzyść, na przykład:
Elle a dû annuler son voyage à Nice, mais à quelque chose malheur est bon : elle a finalement passé plus de temps avec sa famille. – Musiała odwołać podróż do Nicei, ale nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło – ostatecznie spędziła więcej czasu z rodziną.
J’ai perdu mon emploi, mais à quelque chose malheur est bon : cela m’a donné le courage de créer ma propre entreprise. – Straciłem pracę, ale nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło – dzięki temu odważyłem się założyć własną firmę.
Nous avons raté notre train, mais à quelque chose malheur est bon : nous avons découvert un village pittoresque en Provence. – Spóźniliśmy się na pociąg, ale nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło – odkryliśmy malowniczą miejscowość w Prowansji.
To właśnie tego francuskiego powiedzenia warto użyć, gdy chcemy podkreślić, że pozornie niekorzystna sytuacja przyniosła później jakiś pozytywny skutek.
2. „Tout est bien qui finit bien”
Dosłownie „Wszystko jest dobre, co kończy się dobrze”. Polski odpowiednik jest niemal identyczny: „Wszystko dobre, co się dobrze kończy”.
Powyższe przysłowie podkreśla przede wszystkim, że mimo problemów lub trudnego przebiegu sytuacja ostatecznie zakończyła się pomyślnie, na przykład:
Le voyage a commencé par une série de problèmes, mais tout est bien qui finit bien : nous avons finalement passé de merveilleuses vacances. – Podróż zaczęła się od serii problemów, ale wszystko dobre, co się dobrze kończy – ostatecznie spędziliśmy wspaniałe wakacje.
Nous avons eu beaucoup de problèmes pendant le voyage, mais tout est bien qui finit bien : nous sommes finalement arrivés à destination. – Podczas podróży mieliśmy wiele problemów, ale wszystko dobre, co się dobrze kończy – ostatecznie dotarliśmy na miejsce.
Nous étions très inquiets avant l’examen, mais tout est bien qui finit bien : nous avons tous réussi. – Bardzo martwiliśmy się przed egzaminem, ale wszystko dobre, co się dobrze kończy – wszyscy zdaliśmy.
3. „Finalement, ce n’était pas si mal” – bardziej potocznie
W codziennej rozmowie nie zawsze musimy sięgać po przysłowie. Jeśli chcemy po prostu powiedzieć, że coś, co początkowo wydawało się złe, ale ostatecznie wcale nie okazało się takie złe, możemy użyć prostej frazy:
Finalement, ce n’était pas si mal. – Ostatecznie nie było tak źle.
Albo:
Tout compte fait, ce n’était pas une mauvaise chose. – W sumie nie było to takie złe.
Takie zdania nie są oczywiście dosłownymi odpowiednikami polskiego przysłowia, ale w określonych sytuacjach przekazują bardzo podobną myśl, na przykład:
Je n’ai pas obtenu le poste, mais finalement, ce n’était pas si mal. J’ai trouvé un emploi qui me plaît beaucoup plus. – Nie dostałem tej pracy, ale ostatecznie nie było tak źle. Znalazłem pracę, która podoba mi się znacznie bardziej.
4. „Le malheur des uns fait le bonheur des autres” – podobne słowa, inne znaczenie
To powiedzenie dosłownie oznacza „Nieszczęście jednych jest szczęściem drugich”, czyli że zysk, sukces lub powodzenie jednej osoby często wynika ze straty, błędu lub nieszczęścia kogoś innego. Tutaj mamy zatem inną sytuację. Nieszczęście jednej osoby lub grupy staje się okazją do korzyści dla kogoś innego, na przykład:
Mon collègue a refusé cette offre, alors j’ai pu obtenir le poste. Le malheur des uns fait le bonheur des autres. – Mój kolega odrzucił tę ofertę, więc mogłem dostać tę pracę. Nieszczęście jednych jest szczęściem drugich.
Nie jest to więc odpowiednik polskiego „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, choć oba powiedzenia zawierają słowo malheur – „nieszczęście”.
Podsumowanie
Francuskie przysłowia i powiedzenia pokazują, że podobną myśl można wyrazić na kilka sposobów, zależnie od sytuacji i tego, na czym chcemy skupić uwagę. Warto więc nie ograniczać się do dosłownego tłumaczenia polskich zwrotów, lecz poznać ich naturalne francuskie odpowiedniki i różnice w znaczeniu. Dzięki temu nasz francuski będzie brzmiał bardziej swobodnie i naturalnie.
Zdjęcie: Provence-Alpes-Côte d’Azur