Czas przeszły pretérito indefinido de indicativo – czasowniki regularne (Pretérito indefinido de indicativo – verbos regulares)

¡Hola a todos!

Języki polski i hiszpański mają odmienną strukturę czasów. W języku polskim mamy trzy czasy: teraźniejszy, przeszły i przyszły, natomiast w języku hiszpańskim ilość czasów jest większa, a system koniugacji o wiele bardziej złożony.

W języku hiszpańskim istnieją następujące czasy trybu oznajmującego pozwalające na mówienie o przeszłości:
– czas przeszły dokonany pretérito perfecto
– czas przeszły dokonany pretérito indefinido (czasowniki regularnenieregularne)
– czas przeszły niedokonany pretérito imperfecto
– czas zaprzeszły pretérito pluscuamperfecto
– czas przeszły uprzedni pretérito anterior (używany głównie w języku literackim)

I. Schemat odmiany czasowników regularnych w czasie pretérito indefinido

Czas pretérito indefinido jest czasem przeszłym dokonanym prostym. Służy do wyrażania czynności lub wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości, są zakończone i nie mają związku z czynnościami lub wydarzeniami zachodzącymi w teraźniejszości.

Spójrzmy na schemat odmiany czasowników regularnych z I, II i III grupy koniugacyjnej w czasie pretérito indefinido:

Grupa I (-ar)
terminar (kończyć)
Grupa II (-er)
volver (wracać)
Grupa III (-ir)
salir (wychodzić)
yo terminé volví salí
terminaste volviste saliste
él/ella/usted terminó volv sal
nosotros/-as terminamos volvimos salimos
vosotros/-as terminasteis volvisteis salisteis
ellos/ellas/ustedes terminaron volvieron salieron

Zauważmy, że końcówki czasowników z II i III grupy koniugacyjnej są takie same. Cechą charakterystyczną tego czasu jest też obowiązkowy akcent graficzny (tylda) na ostatniej sylabie w formach pierwszej i trzeciej osoby liczby pojedynczej, co zaznaczamy w pisowni i sygnalizujemy odpowiednio w wymowie.

W przypadku czasowników zwrotnych zaimek zwrotny stoi przed odmienionym czasownikiem:

mudarse (przeprowadzać się) meterse (wtrącać się) referirse (odnosić się)
yo me mudé me metí me referí
te mudaste te metiste te referiste
él/ella/usted se mudó se metió se refir
nosotros/-as nos mudamos nos metimos nos referimos
vosotros/-as os mudasteis os metisteis os referisteis
ellos/ellas/ustedes se mudaron se metieron se refirieron

Forma pierwszej osoby liczby mnogiej czasowników regularnych z I i III grupy koniugacyjnej w czasie pretérito indefinido jest taka sama jak w czasie teraźniejszym presente de indicativo. Oznacza to zatem, że aby prawidłowo przetłumaczyć zdanie na język polski musimy znać kontekst wypowiedzi.

II. Czasowniki z obocznością ortograficzną I : Y w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej

Do czasowników tych należą czasowniki z II i III grupy koniugacyjnej, których temat kończy się na samogłoskę „o”, „u”, „e”, „a” (nie dotyczy czasowników całkowicie nieregularnych). Oto przykłady takich czasowników:

oír (słyszeć) caer (upaść) huir (uciekać) leer (czytać)
yo caí huí leí
oíste caíste huiste leíste
él/ella/usted oyó cayó huyó leyó
nosotros/-as oímos caímos huimos leímos
vosotros/-as oísteis caísteis huisteis leísteis
ellos/ellas/ustedes oyeron cayeron huyeron leyeron

Czasowniki „reír” i „freír” nie stosują się do tej zasady, mimo iż należą do III grupy koniugacyjnej, a ich temat kończy się samogłoską „e”. Wynika to z tego, iż są to dodatkowo czasowniki z dyftongacją. Oto odmiana tych czasowników w czasie pretérito indefinido:

reír (śmiać się) freír (piec, smażyć)
yo reí freí
reíste freíste
él/ella/usted rió frió
nosotros/-as reímos freímos
vosotros/-as reísteis freísteis
ellos/ellas/ustedes rieron frieron

III. Czasowniki ze zmianami ortograficznymi w pierwszej osobie liczby pojedynczej

Niektóre czasowniki w pierwszej osobie liczby pojedynczej w czasie pretérito indefinido mają oboczność ortograficzną:

– czasowniki zakończone na -car w miejsce „c” przyjmują „qu”, by zachować dźwięk „k” z tematu czasownika. W przeciwnym wypadku zapis -cé należałoby wymówić jako [θ]. Przykłady:
aparcar (parkować) – aparqué, aparcaste, aparcó, aparcamos, aparcasteis, aparcaron
atracar (cumować) – atraqué, atracaste, atracó, atracamos, atracasteis, atracaron
buscar (szukać) – busqué, buscaste, buscó, buscamos, buscasteis, buscaron
explicar (wyjaśniać) – expliqué, explicaste, explicó, explicamos, explicasteis, explicaron

– czasowniki zakończone na -gar w miejsce „g” przyjmują „gu”, by zachować dźwięk „g” z tematu czasownika. W przeciwnym wypadku zapis -gé należałoby wymówić jako [h]. Przykłady:
apagar (gasić) – apagué, apagaste, apagó, apagamos, apagasteis, apagaron
castigar (karać) – castigué, castigaste, castigó, castigamos, castigasteis, castigaron
colgar (wieszać) – colgué, colgaste, colgó, colgamos, colgasteis, colgaron
fatigar (męczyć) – fatigué, fatigaste, fatigó, fatigamos, fatigasteis, fatigaron

– czasowniki zakończone na -guar w miejsce „gu” przyjmują „”. Zachodzi tutaj zmiana wokaliczna. Przykłady:
apaciguar (uspokajać) – apacigüé, apaciguaste, apaciguó, apaciguamos, apaciguasteis, apaciguaron
averiguar (sprawdzać) – averigüé, averiguaste, averiguó, averiguamos, averiguasteis, averiguaron
atestiguar (zaświadczać) – atestigüé, atestiguaste, atestiguó, atestiguamos, atestiguasteis, atestiguaron
desaguar (odwadniać) – desagüé, desaguaste, desaguó, desaguamos, desaguasteis, desaguaron

– czasowniki zakończone na -zar w miejsce „z” przyjmują „c”, ponieważ nie są dozwolone połączenia „ze” i „zi”. Przykłady:
alzar (podnosić) – alcé, alzaste, alzó, alzamos, alzasteis, alzaron
empezar (zaczynać) – empecé, empezaste, empezó, empezamos, empezasteis, empezaron
rechazar (odrzucać) – rechacé, rechazaste, rechazó, rechazamos, rechazasteis, rechazaron
trazar (kreślić, rysować) – tracé, trazaste, trazó, trazamos, trazasteis, trazaron

IV. Zastosowanie czasu pretérito indefinido de indicativo:

a) gdy mówimy o jednorazowych, zakończonych czynnościach lub wydarzeniach, które miały miejsce w przeszłości. Zazwyczaj są to czynności punktowe, które nastąpiły w konkretnym momencie. Nie zawsze znamy dokładny moment zdarzenia, ale zawsze jest to czynność zakończona, która nie ma żadnego związku z teraźniejszością. Przykłady:

Ayer me acosté muy tarde. – Wczoraj położyłem się późno spać.
El año pasado compré un coche. – W minionym roku kupiłem samochód.
El domingo me levanté a las ocho. – W niedzielę wstałem o godzinie ósmej.
Te mandé un mensaje. – Wysłałem ci wiadomość.

Zazwyczaj czasu pretérito indefinido używa się z różnymi określeniami czasu (esp. mercadores temporales), które determinują jego użycie. Do grupy tej należą następujące określenia:

la semana pasada, el mes pasado, el año pasado, el siglo pasado, etc. w ubiegłym (zeszłym) tygodniu, w ubiegłym (minionym) miesiącu, w ubiegłym (zeszłym) roku, w ubiegłym (minionym) wieku itp.
el lunes pasado, el martes pasado, el viernes pasado, etc. w miniony (zeszły) poniedziałek, w miniony (zeszły) wtorek, w miniony (zeszły) piątek itp.
ayer, anteayer, el otro día, el otro mes, el otro año, etc. wczoraj, przedwczoraj, któregoś dnia (kiedyś), któregoś miesiąca, któregoś roku itp.
anoche / anteanoche wczoraj wieczorem, zeszłej (ubiegłej) nocy / przedwczoraj wieczorem, przedwczorajszej nocy
en esa época, en esos (aquellos) tiempos w tamtym czasie (okresie)
aquel día, aquella semana, aquel mes, aquel año, etc. tamtego dnia, tamtego tygodnia, tamtego miesiąca, tamtego roku itp.
hace una semana, hace un mes, hace unos meses, hace un año, hace 5 años, etc. tydzień temu, miesiąc temu, kilka miesięcy temu, rok temu, 5 lat temu  itp.

b) w różnych opisach i biografiach, na przykład:

Gandhi estudió Derecho en Londres y luego se marchó a Sudáfrica. Allí ejerció su profesión durante un año y defendió los derechos de los hindúes. – Gandhi studiował prawo w Londynie i później wyjechał do Afryki Południowej. Tam przez rok wykonywał swój zawód i bronił praw Hindusów.
El 12 de octubre de 1492 Cristóbal Colón descubrió América. – 12 października 1492 r. Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę.
Nací en Turquía en una familia conservadora. Estudié Periodismo y trabajé como intermediaria entre Turquía y los países árabes para organizaciones humanitarias. – Urodziłam się w Turcji w konserwatywnej rodzinie. Studiowałam dziennikarstwo i pracowałam jako pośrednik między Turcją a krajami arabskimi dla organizacji humanitarnych.

c) gdy mówimy o czynnościach trwających w przeszłości lub powtarzających się w zamkniętym przedziale czasowym, przy czym nie kładziemy nacisku na czas trwania czynności, a powtarzalność nie ma charakteru rutynowego. Do czynności powtarzalnych, rutynowych, codziennych w przeszłości służy czas przeszły pretérito imperfecto. Ponadto często używamy takich wyrażeń jak „varias veces” (wiele razy), „tres veces” (trzy razy) itp., na przykład:

Me robaron dos veces en el mismo día. – Okradziono mnie dwukrotnie tego samego dnia.
Mi viaje a Cancún duró 12 horas. – Moja podróż do Cancún trwała 12 godzin.
Mi tío vivió durante 15 años en Canadá. – Mój wujek mieszkał przez 15 lat w Kanadzie.

d) gdy opisujemy czynności lub wydarzenia, które następowały jedno po drugim („ciąg” czynności lub wydarzeń), na przykład:

Asistieron a una conferencia. Luego salieron al jardín y empezaron a charlar. Así se conocieron. – Brali udział w konferencji. Później wyszli do ogrodu i zaczęli rozmawiać. W ten sposób poznali się.
Ayer me levanté a las seis de la mañana. Me duché y me vestí. – Wczoraj obudziłem się o szóstej rano. Wziąłem prysznic i ubrałem się.
Todos los invitados de boda bebieron, comieron y bailaron. – Wszyscy goście weselni pili, jedli i tańczyli.

Dodatkowe zdania do analizy w wersji hiszpańsko-polskiej:  

Aquel día nos bañamos en el mar Caribe.Tamtego dnia kąpaliśmy się w Morzu Karaibskim.
Argentina se retiró del Grupo de Lima.Argentyna wycofała się z Grupy z Limy.
Ayer llovió todo el día.Wczoraj przez cały dzień padał deszcz.
Ayer por la mañana desayunamos juntos en nuestra nueva casa.Wczoraj rano jedliśmy razem śniadanie w naszym nowym domu.
¿Cómo acabó la Segunda Guerra Mundial?Jak zakończyła się II wojna światowa?
¿Cuándo se conocieron?Kiedy się państwo poznali?
Cuando volví a casa, vi una película en la versión en lengua española. Gdy wróciłem do domu, obejrzałem film w hiszpańskiej wersji językowej.
¿Cuándo y dónde nació Benito Juárez? – Benito Juárez García nació el 21 de marzo de 1806 en San Pablo Guelatao, Oaxaca.Kiedy i gdzie urodził się Benito Juárez? – Benito Juárez García urodził się 21 marca 1806 r. w San Pablo Guelatao, Oaxaca.
¿Cuándo y dónde naciste? – Nací el 1 de augusto de 1980 en Varsovia.Kiedy i gdzie się urodziłeś/-aś? – Urodziłem się 1 sierpnia 1980 r. w Warszawie.
Decidieron unir sus fuerzas. Zdecydowali się połączyć swoje siły.
Dediqué mucho tiempo a la traducción de novelas que me interesaron.Poświęciłem dużo czasu na tłumaczenie powieści, które mnie interesowały.
El 11 de septiembre de 1973, Augusto Pinochet encabezó un golpe militar contra el Gobierno democrático del presidente Salvador Allende.11 września 1973 r. Augusto Pinochet stanął na czele wojskowego zamachu stanu przeciwko demokratycznemu rządowi Salvadora Allende.
El 20 de septiembre de 2015 compró una casa en Málaga.20 września 2015 r. kupił dom w Maladze.
El año pasado vendí mi piso en Barcelona. W minionym roku sprzedałem moje mieszkanie w Barcelonie.
El avión aterrizó y los pasajeros se bajaron.Samolot wylądował i pasażerowie wysiedli.
El caso apareció en todos los periódicos de la época.Sprawa ukazała się we wszystkich dziennikach w tamtym okresie.
El presidente de Bolivia, Luis Arce, anunció que su país reanudó las negociaciones con Alemania para la industrialización de sus reservas de litio.Prezydent Boliwii, Luis Arce, poinformował, że jego kraj wznowił negocjacje z Niemcami w celu wydobywania rezerw litu na skalę przemysłową.
El tren llegó con retraso a San Sebastián. Pociąg przyjechał z opóźnieniem do San Sebastián.
Ella salió del hospital este fin de semana.Ona wyszła w ten weekend ze szpitala.
Ellos se mudaron a Bruselas para pagar menos impuestos.Przeprowadzili się do Brukseli, by płacić mniejsze podatki.
En dos días llegaron más de 100.000 dosis de vacunas a Colombia.W ciągu dwóch dni do Kolumbii dotarło ponad 100 000 dawek szczepionek.
Esta experiencia cambió mi pensamiento.To doświadczenie zmieniło mój sposób myślenia.
Este artículo se publicó originalmente en inglés.Ten artykuł został pierwotnie opublikowany w j. angielskim.
Firmaron el contrato con opción a cuatro años más.Podpisali umowę z opcją przedłużenia o kolejne cztery lata.
Hace unos años leí un libro “L’orchestre rouge” de Gilles Perrault.Kilka lat temu przeczytałem książkę „L’orchestre rouge” Gilles’a Perraulta.
La diseñadora francesa y perfumista Gabrielle “Coco” Chanel, que murió en el Hotel Ritz en París el 10 de enero de 1971, está enterrada en Lausana.Gabrielle „Coco” Chanel – francuska projektantka mody i twórczyni perfum, która zmarła w Hotelu Ritz w Paryżu 10 stycznia 1971 r., jest pochowana w Lozannie.
La Organización Mundial del Turismo calificó 2020 como “el peor año de la historia del turismo” en el mundo.Światowa Organizacja Turystyki określiła 2020 rok za „najgorszy w historii turystyki” na świecie.
La primera piedra de la actual catedral de Berna se colocó el 11 de marzo de 1421 y los trabajos de construcción duraron hasta 1575.Pierwszy kamień pod budowę obecnej katedry w Bernie położono 11 marca 1421 r. i prace budowlane trwały do 1575 r.
La Segunda Guerra Mundial terminó en 1945. II wojna światowa zakończyła się w 1945 r.
La semana pasada trabajé a distancia desde mi casa.W minionym tygodniu pracowałem zdalnie z mojego domu.
Los conciertos congregaron a un buen número de público, que en todo momento respetó las medidas de prevención contra Covid-19.Koncerty zgromadziły sporą publiczność, która w każdej chwili przestrzegała środków zapobiegawczych przeciwko Covid-19.
Llamé a mi hermana y la invité a mi cumpleaños. Zadzwoniłem do mojej siostry i zaprosiłem ją na moje urodziny.
Llegó a España en 2000 con su esposa y los niños.Przyjechał do Hiszpanii w 2000 r. ze swoją żoną i dziećmi.
Llovió duro ayer en Caracas. Wczoraj mocno padało w Caracas.
Los amigos de colegio decidieron montar un negocio y abrieron un restaurante de comida hawaiana.Przyjaciele ze szkoły postanowili założyć business i otworzyli restaurację z jedzeniem hawajskim.
Los ministros debatieron el martes pasado, en Bruselas, los controles fronterizos.Ministrowie omówili w miniony wtorek w Brukseli kwestię kontroli granicznych.
Me regaló una joya fabulosa.Podarował mi bajeczny klejnot.
México cerró fronteras terrestres con Guatemala y Belice por Covid-19.Meksyk zamknął swoje granice lądowe z Gwatemalą i Belize z powodu Covid-19.
México se convirtió en un oasis para turistas internacionales en medio de la pandemia.W środku pandemii Meksyk zmienił się w oazę dla turystów zagranicznych.
Mis padres pasaron las vacaciones en Cuba. Moi rodzice spędzili wakacje na Kubie.
Nací en 1990 en Granada.Urodziłem się w 1990 r. w Grenadzie.
Napoleón Bonaparte nació el 15 de agosto de 1769 en Ajaccio (Córcega) y murió el 5 de mayo de 1821, en la isla de Santa Elena.Napoleon Bonaparte urodził się 15 sierpnia 1769 r. w Ajaccio (Korsyka) i zmarł 5 maja 1821 r. na wyspie Świętej Heleny.
No me autorizaron a entrar.Nie pozwolili mi wejść.
Nos quitaron todo: nuestros documentos de identidad y nuestro dinero. Nos abandonaron en el mar a nuestra suerte.Zabrali nam wszystko: nasze dokumenty tożsamości i nasze pieniądze. Zostawili nas na morzu na pastwę losu.
Nosotros vivimos cinco años en Santo Domingo, la capital de la República Dominicana.Mieszkaliśmy przez pięć lat w Santo Domingo, stolicy Republiki Dominikany.
Pasó diez años en Argentina y regresó a España.Spędziła dziesięć lat w Argentynie i powróciła do Hiszpanii.
Perú anunció la militarización de su frontera con Ecuador con el fin de bloquear el ingreso de migrantes ilegales. Peru zapowiedziało postawienie wojska na swojej granicy z Ekwadorem w celu zablokowania napływu nielegalnych migrantów.
Por primera vez en la historia, se organizaron los Juegos Olímpicos en América del Sur en 2016. La ciudad brasileña de Río de Janeiro recibió a 11 303 atletas representando a 206 Comités Olímpicos Nacionales. Po raz pierwszy w historii igrzyska olimpijskie zorganizowano w Ameryce Południowej w 2016 r. Brazylijskie miasto Rio de Janeiro przyjęło 11 303 atletów reprezentujących 206 narodowych komitetów olimpijskich.
¿Qué pasó en Egipto en el año 2011? – La revolución.Co stało się w Egipcie w 2011 r.? – Rewolucja.
Quién inventó la radio? Kto wynalazł radio?
¿Quién te llamó? – Mi novia. Kto do ciebie dzwonił? – Moja dziewczyna.
Recorrió 3 kilómetros en bicicleta y pidió ayuda.Przejechał 3 kilometry rowerem i poprosił o pomoc.
Siendo una mujer joven, se casó y se cambió el nombre.Jako młoda kobieta wyszła za mąż i zmieniła swoje nazwisko.
Su mujer Eileen murió en 1945.Jego żona Eileen umarła w 1945 r.
Suiza registró un poco más de 2 000 nuevas infecciones diarias el miércoles.Szwajcaria zarejestrowała w środę ponad 2 000 nowych zakażeń w ciągu doby.
Trabajé en la Oficina de Información Turística de Salamanca
en el año 2010.
Pracowałem w Biurze Informacji Turystycznej w Salamance w 2010 r.
Un avión de pasajeros turco con 162 pasajeros a bordo se salió de la pista quedó atrapado en una ladera en la ciudad de Trebisonda junto al mar Negro.Turecki samolot pasażerski ze 162 pasażerami na pokładzie zjechał z pasa i zawisł na skarpie w mieście Trabzon nad Morzem Czarnym.

Gracias por estar aquí y hasta la próxima.