„Destituir” to hiszpański czasownik o wyraźnie instytucjonalnym charakterze. Jego użycie wskazuje na oficjalną decyzję o usunięciu danej osoby z funkcji, najczęściej w wyniku kryzysu, skandalu lub zmiany politycznej.
Znaczenie i zakres użycia
W przeciwieństwie do bardziej ogólnego czasownika despedir (zwolnić z pracy), destituir odnosi się nie tyle do samego stosunku pracy, ile do funkcji, stanowiska lub urzędu. Oznacza więc oficjalne pozbawienie kogoś pozycji decyzyjnej lub reprezentacyjnej. W praktyce oznacza to decyzję o charakterze hierarchicznym lub politycznym, często poprzedzoną kryzysem lub konfliktem.
Najczęstsze konteksty:
- administracja publiczna (destituir a un funcionario)
- polityka (destituir a un ministro)
- sport (destituir al entrenador)
Konstrukcja składniowa
Czasownik jest przechodni i wymaga konstrukcji:
destituir a + osoba
Przykłady zdań:
El Congreso de Perú destituyó al presidente interino del país. – Parlament Peru odwołał tymczasowego prezydenta kraju.
El ministro de Ciencia y Educación Superior destituyó al rector. – Minister nauki i szkolnictwa wyższego odwołał rektora.
El primer ministro destituyó a los miembros del consejo de supervisión del Banco de Desarrollo Nacional de Polonia. – Premier odwołał członków rady nadzorczej Banku Gospodarstwa Krajowego.
Obecność przyimka „a” podkreśla bezpośredni charakter relacji między działaniem a osobą, która zostaje odsunięta.
Odmiana – aspekt ortograficzny
Czasownik należy do grupy zakończonej na -uir, co powoduje charakterystyczną zmianę tematu:
- destituye (presente)
- destituyó (pretérito indefinido)
- destituyeron (pretérito indefinido)
Zmiana u → y jest regularna i typowa dla tej grupy czasowników.
Przykłady zdań w wersji hiszpańsko-polskiej
| El alcalde fue destituido por abuso de poder e incumplimiento de sus deberes. | Burmistrz został odwołany za nadużycie uprawnień i niedopełnienie obowiązków. |
| El club destituyó al entrenador después de perder la final. | Klub odwołał trenera po przegraniu finału. |
| El comité destituyó al rector de la universidad. | Komisja odwołała rektora uniwersytetu. |
| El comité disciplinario destituyó al árbitro tras el escándalo. | Komisja dyscyplinarna odwołała sędziego po skandalu. |
| El consejo de administración destituyó al director financiero. | Rada nadzorcza odwołała dyrektora finansowego. |
| El consejo decidió destituir al presidente de la empresa. | Rada zdecydowała o odwołaniu prezesa firmy. |
| El consejo destituyó al director por conflicto de intereses. | Rada odwołała dyrektora z powodu konfliktu interesów. |
| El consejo escolar destituyó al director del centro educativo. | Rada szkolna odwołała dyrektora placówki edukacyjnej. |
| El director fue destituido tras la publicación del informe de auditoría. | Dyrektor został odwołany po publikacji raportu audytowego. |
| El empleado fue destituido sin previo aviso. | Pracownik został odwołany bez wcześniejszego uprzedzenia. |
| El entrenador fue destituido tras una mala temporada. | Trener został odwołany po słabym sezonie. |
| El entrenador fue destituido tras una serie de derrotas consecutivas. | Trener został odwołany po serii kolejnych porażek. |
| El gobierno decidió destituir al funcionario responsable del proyecto. | Rząd zdecydował o odwołaniu urzędnika odpowiedzialnego za projekt. |
| El gobierno destituyó al jefe de policía. | Rząd odwołał szefa policji. |
| El gobierno regional destituyó al responsable de sanidad. | Rząd regionalny odwołał odpowiedzialnego za służbę zdrowia. |
| El juez fue destituido tras una investigación disciplinaria. | Sędzia został odwołany po dochodzeniu dyscyplinarnym. |
| El ministro de defensa fue destituido en una remodelación del gobierno. | Minister obrony został odwołany w ramach rekonstrukcji rządu. |
| El ministro fue destituido por presuntos actos de corrupción. | Minister został odwołany z powodu domniemanej korupcji. |
| El ministro fue destituido tras perder el apoyo del partido. | Minister został odwołany po utracie poparcia partii. |
| El parlamento destituyó al primer ministro en una votación histórica. | Parlament odwołał premiera w historycznym głosowaniu. |
| El parlamento regional destituyó al presidente autonómico. | Parlament regionalny odwołał prezydenta wspólnoty autonomicznej. |
| El presidente destituyó al embajador en medio de la crisis diplomática. | Prezydent odwołał ambasadora w środku kryzysu dyplomatycznego. |
| El presidente destituyó al fiscal general de EE. UU. | Prezydent odwołał prokuratora generalnego USA. |
| El sindicato exigió destituir a los responsables del proyecto fallido. | Związek zawodowy zażądał odwołania odpowiedzialnych za nieudany projekt. |
| La crisis interna obligó al partido a destituir a su líder. | Kryzys wewnętrzny zmusił partię do odwołania lidera. |
| La empresa destituyó al gerente por mala gestión financiera. | Firma odwołała menedżera za złe zarządzanie finansami. |
| La Federación de Fútbol destituyó al seleccionador de la selección nacional de fútbol. | Związek Piłki Nożnej odwołał selekcjonera piłkarskiej reprezentacji narodowej. |
| La junta directiva destituyó al director general de la compañía. | Zarząd odwołał dyrektora generalnego firmy. |
| La junta militar destituyó al presidente del país. | Junta wojskowa odwołała prezydenta kraju. |
| La universidad destituyó al decano de la facultad. | Uniwersytet odwołał dziekana wydziału. |
Foto: Fachada principal del Palacio Legislativo del Perú