Aktywność fizyczna ma wiele zalet, ale uprawianie sportu wiąże się również z ryzykiem urazów i kontuzji. Niezależnie od tego, czy biegamy, jeździmy na rowerze, gramy w piłkę nożną, czy ćwiczymy na siłowni, czasami mogą zdarzyć się nam stłuczenia, skręcenia lub naciągnięcia mięśni.
Warto więc poznać podstawowe hiszpańskie słownictwo związane z kontuzjami sportowymi. Przyda się ono nie tylko podczas rozmowy o sporcie, ale również wtedy, gdy będziemy musieli opisać dolegliwości lekarzowi lub fizjoterapeucie.
1. Rodzaje urazów sportowych – tipos de lesiones deportivas
Zacznijmy od najważniejszych nazw kontuzji i urazów. Hiszpańskie słowo lesión [leˈsjon] oznacza uraz lub kontuzję, natomiast lesionarse [lesjoˈnaɾse] to doznać urazu, kontuzjować się.
Do najczęściej spotykanych urazów sportowych należą:
- skręcenie – el esguince [el esˈɣinθe]
- zwichnięcie – la luxación [la luksaˈθjon]
- złamanie – la fractura [la fɾakˈtuɾa]
- naciągnięcie mięśnia – la distensión muscular [la distənˈsjon muskuˈlaɾ]
- naderwanie mięśnia – la rotura muscular [la roˈtuɾa muskuˈlaɾ]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- uraz przeciążeniowy – la lesión por sobrecarga [la leˈsjon poɾ soβɾeˈkaɾɣa]
- zapalenie ścięgna – la tendinitis [la tendiˈnitis]
Warto zwrócić uwagę na różnicę między skręceniem a zwichnięciem. Skręcenie dotyczy przede wszystkim uszkodzenia więzadeł w obrębie stawu, natomiast zwichnięcie oznacza przemieszczenie powierzchni stawowych.
Możemy również mówić o urazie ostrym (una lesión aguda) oraz urazie przeciążeniowym (una lesión por sobrecarga), który rozwija się stopniowo wskutek powtarzających się obciążeń.
2. Kontuzje w różnych dyscyplinach sportowych
Rodzaj urazu często zależy od uprawianej dyscypliny sportowej. Inne dolegliwości mogą pojawić się u biegacza, inne u tenisisty, a jeszcze inne u osoby trenującej na siłowni. Poniżej przedstawiamy najczęstsze kontuzje w popularnych dyscyplinach sportowych wraz z ich hiszpańskimi odpowiednikami.
Bieganie – el running
U biegaczy dominują urazy przeciążeniowe związane z powtarzalnym obciążaniem kończyn dolnych. Najczęściej dotyczą kolan, ścięgna Achillesa oraz struktur stopy.
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- ból piszczeli – el dolor de tibia [el doˈloɾ ðe ˈtiβja]
- bóle dolnej części pleców – los dolores de la parte baja de la espalda [los doˈloɾes ðe la ˈpaɾte ˈβaxa ðe la esˈpalða]
- zapalenie ścięgna Achillesa – la tendinitis del tendón de Aquiles [la tenðiˈnitis ðel tenˈdon de aˈkiles]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- skurcze mięśni – los calambres musculares [los kaˈlambɾes muskuˈlaɾes]
- zapalenie powięzi podeszwowej – la fascitis plantar [la fasˈθitis planˈtaɾ]
- zespół bólu rzepkowo-udowego – el síndrome de dolor femoropatelar [el ˈsindɾome ðe doˈloɾ femoɾopateˈlaɾ]
Piłka nożna – el fútbol
W piłce nożnej częste są urazy wynikające z nagłych zmian kierunku biegu, sprintów, kontaktu fizycznego i upadków. Szczególnie narażone są kończyny dolne, ale również głowa i twarz.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- naderwanie mięśnia łydki – el desgarro del músculo de la pantorrilla [el desˈɣaro ðel ˈmuskulo ðe la pantoˈriʎa]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon ðel liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – la rotura del ligamento cruzado anterior [la roˈtuɾa ðel liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- naciągnięcie mięśni kulszowo-goleniowych – la distensión de los músculos isquiotibiales [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos iskjotiˈβjales]
- złamanie kości nosowej – la fractura de los huesos nasales [la fɾakˈtuɾa ðe los ˈwesos nasaˈles]
- złamanie kości jarzmowej – la fractura del hueso cigomático [la fɾakˈtuɾa ðel ˈweso θiɣoˈmatiko]
- uraz klatki piersiowej – el traumatismo torácico [el tɾawmaˈtismo toˈɾaθiko]
Tenis – el tenis
W tenisie dominują urazy przeciążeniowe kończyny górnej, szczególnie w obrębie barku, łokcia i nadgarstka. Są one związane z powtarzalnymi ruchami podczas wykonywania uderzeń oraz dużymi obciążeniami układu mięśniowo-ścięgnistego. Występują również urazy kończyny dolnej, zwłaszcza skręcenia stawu skokowego, wynikające z gwałtownych zmian kierunku ruchu i nagłych zatrzymań.
- łokieć tenisisty – el codo de tenista [el ˈkoðo ðe teˈnista]
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe ˈmuɲeka]
- przeciążenie mięśni – la sobrecarga muscular [la soβɾeˈkaɾɣa muskuˈlaɾ]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- ból barku – el dolor de hombro [el doˈloɾ ðe ˈombɾo]
- zapalenie ścięgien – la tendinitis [la tendiˈnitis]
- przeciążenie stawu – la sobrecarga articular [la soβɾeˈkaɾɣa aɾtikuˈlaɾ]
- uraz przeciążeniowy – la lesión por sobrecarga [la leˈsjon poɾ soβɾeˈkaɾɣa]
Badminton – el bádminton
W badmintonie częste są urazy przeciążeniowe i ostre, wynikające z dynamicznych zmian kierunku biegu, wyskoków, gwałtownych zatrzymań oraz powtarzalnych uderzeń rakietą. Szczególnie narażone są stawy skokowe, kolana, barki, łokcie i nadgarstki. Duże znaczenie mają również szybkie ruchy rotacyjne tułowia oraz intensywna praca kończyn dolnych.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- zapalenie ścięgna rzepki – la tendinitis rotuliana [la tenðiˈnitis rotuˈljana]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- łokieć tenisisty – el codo de tenista [el ˈkoðo ðe teˈnista]
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe muˈɲeka]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- naderwanie mięśni łydki – el desgarro de los músculos de la pantorrilla [el desˈɣaro ðe los ˈmuskulos de la pantoˈriʎa]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
Biegi narciarskie – el esquí de fondo
W biegach narciarskich dominują urazy przeciążeniowe związane z długotrwałym, powtarzalnym wysiłkiem oraz intensywną pracą kończyn dolnych i górnych. Szczególnie narażone są kolana, biodra, stawy skokowe, mięśnie ud i łydek, a także barki oraz nadgarstki. Do kontuzji może dochodzić również w wyniku upadków, zwłaszcza na nierównym lub oblodzonym terenie. Charakterystyczne są dolegliwości wynikające z powtarzalnych ruchów odpychania się kijkami oraz długotrwałego obciążenia mięśni i ścięgien.
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- naderwanie mięśni łydki – el desgarro de los músculos de la pantorrilla [el desˈɣaro ðe los ˈmuskulos ðe la pantoˈriʎa]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- ból biodra – el dolor de cadera [el doˈloɾ ðe kaˈðeɾa]
- zapalenie ścięgna Achillesa – la tendinitis del tendón de Aquiles [la tenðiˈnitis ðel tenˈdon de aˈkiles]
- zapalenie powięzi podeszwowej – la fascitis plantar [la fasˈθitis planˈtaɾ]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe ˈmuɲeka]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- złamanie przeciążeniowe – la fractura por estrés [la fɾakˈtuɾa poɾ esˈtɾes]
Skoki narciarskie – los saltos de esquí
W skokach narciarskich urazy wynikają przede wszystkim z upadków podczas lądowania, utraty równowagi w powietrzu oraz dużych przeciążeń działających na organizm przy kontakcie z podłożem. Szczególnie narażone są kończyny dolne, zwłaszcza kolana, stawy skokowe i biodra, a także kręgosłup oraz głowa. Do kontuzji może dochodzić również podczas treningów i lądowań na nierównej lub oblodzonej nawierzchni. Charakterystyczne są urazy więzadeł, złamania oraz stłuczenia, a także uszkodzenia kręgosłupa spowodowane silnym uderzeniem o podłoże.
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – la rotura del ligamento cruzado anterior [la roˈtuɾa del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- uszkodzenie łąkotki – la lesión de menisco [la leˈsjon de meˈnisko]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- zwichnięcie stawu barkowego – la luxación de hombro [la luksaˈθjon de ˈombɾo]
- złamanie kości piszczelowej – la fractura de tibia [la fɾakˈtuɾa de ˈtiβja]
- złamanie kości strzałkowej – la fractura de peroné [la fɾakˈtuɾa de peɾoˈne]
- złamanie kręgu – la fractura vertebral [la fɾakˈtuɾa βeɾteˈβɾal]
- uraz kręgosłupa – la lesión de la columna vertebral [la leˈsjon de la koˈlumna βeɾteˈβɾal]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- uraz głowy – el traumatismo craneal [el tɾawmaˈtismo kɾaneˈal]
- wstrząśnienie mózgu – la conmoción cerebral [la kommoˈsjon θeɾeˈβɾal]
Trening siłowy – el entrenamiento de fuerza
W treningu siłowym urazy najczęściej wynikają z przeciążenia mięśni i stawów, nieprawidłowej techniki wykonywania ćwiczeń lub zastosowania zbyt dużego obciążenia. Szczególnie narażone są barki, łokcie, nadgarstki, kolana oraz kręgosłup. Do kontuzji może dochodzić zarówno podczas podnoszenia ciężarów, jak i wykonywania ćwiczeń z wykorzystaniem masy własnego ciała.
- naciągnięcie mięśnia – la distensión muscular [la distenˈsjon muskuˈlaɾ]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
- przeciążenie stawu – la sobrecarga articular [la soβɾeˈkaɾɣa aɾtikuˈlaɾ]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- ból barku – el dolor de hombro [el doˈloɾ ðe ˈombɾo]
- zapalenie ścięgien – la tendinitis [la tenðiˈnitis]
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe ˈmuɲeka]
- uszkodzenie stożka rotatorów – la lesión del manguito rotador [la leˈsjon del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- przepuklina krążka międzykręgowego – la hernia discal [la ˈeɾnja disˈkal]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
Siatkówka – el voleibol
W siatkówce częste są urazy związane z wyskokami, lądowaniem, gwałtownymi zmianami kierunku ruchu oraz powtarzalnymi uderzeniami piłki i ruchami ramion nad głową. Najbardziej narażone są stawy skokowe, kolana, barki, palce dłoni oraz nadgarstki. Charakterystyczne są zarówno urazy ostre, powstające podczas blokowania, atakowania i lądowania, jak i urazy przeciążeniowe wynikające z intensywnych treningów.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- zwichnięcie palca – la luxación de un dedo [la luksaˈθjon ðe un ˈðeðo]
- złamanie palca – la fractura de un dedo [la fɾakˈtuɾa ðe un ˈðeðo]
- uszkodzenie więzadeł palca – la lesión de los ligamentos del dedo [la leˈsjon ðe los liɣaˈmentos del ˈðeðo]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- zapalenie ścięgien stożka rotatorów – la tendinitis del manguito rotador [la tenðiˈnitis del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- tendinopatia więzadła rzepki (kolano skoczka) – la tendinopatía del tendón rotuliano (rodilla del saltador) [la tendinopaˈtia del tenˈdon rotuˈljano (roˈðiʎa del saltaˈðoɾ)]
- uszkodzenie łąkotki – la lesión de menisco [la leˈsjon de meˈnisko]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
Koszykówka – el baloncesto
W koszykówce do urazów dochodzi najczęściej podczas wyskoków, lądowania, nagłych zmian kierunku biegu, gwałtownych zatrzymań oraz kontaktu fizycznego z przeciwnikiem. Szczególnie narażone są stawy skokowe, kolana, palce dłoni i mięśnie kończyn dolnych. Częste są zarówno urazy ostre, jak i przeciążeniowe, zwłaszcza w obrębie stawów i ścięgien.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – la rotura del ligamento cruzado anterior [la roˈtuɾa del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zwichnięcie palca – la luxación de un dedo [la luksaˈθjon de un ˈðeðo]
- złamanie palca – la fractura de un dedo [la fɾakˈtuɾa de un ˈðeðo]
- stłuczenie uda – la contusión del muslo [la kontuˈsjon del ˈmuslo]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon de los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- naderwanie mięśnia łydki – el desgarro del músculo de la pantorrilla [el desˈɣaro del ˈmuskulo de la pantoˈriʎa]
- zapalenie ścięgna rzepki (kolano skoczka) – la tendinitis rotuliana (rodilla del saltador) [la tenðiˈnitis rotuˈljana (roˈðiʎa del saltaˈðoɾ)]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- przeciążenie ścięgna Achillesa – la sobrecarga del tendón de Aquiles [la soβɾeˈkaɾɣa del tenˈdon de aˈkiles]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
Pływanie – la natación
U pływaków dominują urazy przeciążeniowe wynikające z powtarzalnych ruchów kończyn górnych, szczególnie podczas pływania stylem dowolnym i motylkowym. Duże obciążenia dotyczą przede wszystkim stawów barkowych, ale również kręgosłupa i kolan. W zależności od stylu pływackiego mogą występować także dolegliwości związane z przeciążeniem mięśni oraz ścięgien.
- bark pływaka – el hombro del nadador [el ˈombɾo ðel naðaˈðoɾ]
- zapalenie ścięgien stożka rotatorów – la tendinitis del manguito rotador [la tenðiˈnitis del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- ból szyi – el dolor cervical [el doˈloɾ θeɾβiˈkal]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- skurcz mięśni tylnej części uda – el calambre en los músculos posteriores del muslo [el kaˈlambɾe en los ˈmuskulos posteˈɾjoɾes del ˈmuslo]
- kolano pływaka (kolano żabkarza) – la rodilla del nadador (rodilla del bracista) [la roˈðiʎa del naðaˈðoɾ (roˈðiʎa del bɾaˈθista)]
- przeciążenie stawu barkowego – la sobrecarga de la articulación del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la aɾtikulaˈθjon del ˈombɾo]
- zapalenie ścięgna – la tendinitis [la tenðiˈnitis]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
- skurcze mięśni – los calambres musculares [los kaˈlambɾes muskuˈlaɾes]
Kolarstwo – el ciclismo
W kolarstwie często występują urazy przeciążeniowe wynikające z długotrwałego utrzymywania wymuszonej pozycji ciała, powtarzalnych ruchów pedałowania oraz intensywnej pracy mięśni kończyn dolnych. Szczególnie narażone są kolana, biodra, odcinek lędźwiowy kręgosłupa, szyja i nadgarstki. W kolarstwie górskim i podczas jazdy rekreacyjnej do kontuzji może dochodzić również w wyniku upadków, uderzeń i utraty równowagi.
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- ból szyi i karku – el dolor de cuello y de la nuca [el doˈloɾ ðe ˈkweʎo i ðe la ˈnuka]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- ból pośladków – el dolor de glúteos [el doˈloɾ ðe ˈɡluteos]
- drętwienie dłoni – el entumecimiento de las manos [el entumeθiˈmjento ðe las ˈmanos]
- zapalenie ścięgien – la tendinitis [la tenðiˈnitis]
- przeciążenie mięśni ud – la sobrecarga de los músculos del muslo [la soβɾeˈkaɾɣa ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- złamanie obojczyka – la fractura de clavícula [la fɾakˈtuɾa ðe klaˈβikula]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
Piłka ręczna – el balonmano
Piłka ręczna jest dyscypliną wymagającą intensywnego wysiłku fizycznego, częstych kontaktów z przeciwnikiem, dynamicznych rzutów oraz gwałtownych zmian kierunku ruchu. Urazy dotyczą przede wszystkim kolan, stawów skokowych, barków, łokci i palców dłoni. Często występują również kontuzje mięśniowe związane z nagłymi przyspieszeniami, wyskokami i lądowaniem.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – la rotura del ligamento cruzado anterior [la roˈtuɾa del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- zwichnięcie stawu barkowego – la luxación de hombro [la luksaˈθjon de ˈombɾo]
- uszkodzenie stożka rotatorów – la lesión del manguito rotador [la leˈsjon del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- zwichnięcie palca – la luxación de un dedo [la luksaˈθjon de un ˈðeðo]
- złamanie palca – la fractura de un dedo [la fɾakˈtuɾa de un ˈðeðo]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon de los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- naderwanie mięśni łydki – el desgarro de los músculos de la pantorrilla [el desˈɣaro de los ˈmuskulos de la pantoˈriʎa]
- uszkodzenie łąkotki – la lesión de menisco [la leˈsjon de meˈnisko]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
Tenis stołowy – el tenis de mesa
Tenis stołowy jest sportem wymagającym szybkiego refleksu, dobrej koordynacji ruchowej oraz precyzyjnych i powtarzalnych ruchów ręki. Zawodnicy wykonują liczne skręty tułowia, wykroki i nagłe zmiany kierunku, a także powtarzają uderzenia rakietką. Z tego powodu przeciążenia dotyczą przede wszystkim nadgarstka, łokcia i barku ręki grającej, ale mogą również obejmować kolana, stawy skokowe oraz dolną część pleców. Urazy mogą wynikać zarówno z powtarzalnych ruchów, jak i z gwałtownych przemieszczeń przy stole.
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe ˈmuɲeka]
- przeciążenie nadgarstka – la sobrecarga de la muñeca [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la ˈmuɲeka]
- zapalenie ścięgien nadgarstka – la tendinitis de la muñeca [la tendiˈnitis ðe la ˈmuɲeka]
- łokieć tenisisty – el codo de tenista [el ˈkoðo ðe teˈnista]
- ból barku – el dolor de hombro [el doˈloɾ ðe ˈombɾo]
- przeciążenie stawu barkowego – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa ðel ˈombɾo]
- zapalenie ścięgien stożka rotatorów – la tendinitis del manguito rotador [la tendiˈnitis ðel maŋˈɡwito rotaˈðoɾ]
- ból dolnej części pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- naciągnięcie mięśni pleców – la distensión de los músculos de la espalda [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos ðe la esˈpalða]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- przeciążenie stawu kolanowego – la sobrecarga de la articulación de la rodilla [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la arti.kulaˈsjon ðe la roˈðiʎa]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣwinθe ðe toˈβiʎo]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos ðel ˈmuslo]
- naciągnięcie mięśni łydki – la distensión de los músculos de la pantorrilla [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos ðe la pantoˈriʎa]
Gimnastyka sportowa – la gimnasia artística
Gimnastyka sportowa wiąże się z dużymi obciążeniami układu mięśniowo-szkieletowego, szczególnie podczas wykonywania skoków, salt, obrotów, podporów i lądowania. Powtarzalne ruchy, duża elastyczność wymagana od zawodników oraz przenoszenie ciężaru ciała na kończyny górne mogą prowadzić zarówno do urazów ostrych, jak i przeciążeniowych. Szczególnie narażone są nadgarstki, stawy skokowe, kolana i kręgosłup.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- złamanie przeciążeniowe – la fractura por estrés [la fɾakˈtuɾa poɾ esˈtɾes]
- przeciążenie nadgarstka – la sobrecarga de la muñeca [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la muˈɲeka]
- złamanie kości nadgarstka – la fractura de un hueso del carpo [la fɾakˈtuɾa ðe um ˈweso del ˈkaɾpo]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zapalenie ścięgna rzepki – la tendinitis rotuliana [la tenðiˈnitis rotuˈljana]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- złamanie przeciążeniowe kręgu – la fractura por estrés de una vértebra [la fɾakˈtuɾa poɾ esˈtɾes ðe ˈuna ˈβeɾteβɾa]
- naciągnięcie mięśnia – la distensión muscular [la distenˈsjon muskuˈlaɾ]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
Skoki do wody – los saltos de trampolín
W skokach do wody urazy mogą występować zarówno podczas odbicia od trampoliny lub platformy, jak i w trakcie wejścia do wody oraz nieprawidłowego lądowania na jej powierzchni. Szczególnie narażone są kręgosłup, szyja, barki, nadgarstki i kończyny dolne. Do kontuzji dochodzi również w wyniku przeciążeń związanych z powtarzalnymi skokami, intensywnymi treningami oraz wykonywaniem skomplikowanych ewolucji w powietrzu.
- uraz kręgosłupa – la lesión de la columna vertebral [la leˈsjon de la koˈlumna βeɾteˈβɾal]
- uraz szyi – la lesión cervical [la leˈsjon θeɾβiˈkal]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- zwichnięcie stawu barkowego – la luxación de hombro [la luksaˈθjon de ˈombɾo]
- naciągnięcie mięśni pleców – la distensión de los músculos de la espalda [la distenˈsjon de los ˈmuskulos de la esˈpalða]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- złamanie nadgarstka – la fractura de muñeca [la fɾakˈtuɾa de muˈɲeka]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon de los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- zapalenie ścięgien – la tendinitis [la tenðiˈnitis]
- uraz głowy – el traumatismo craneal [el tɾawmaˈtismo kɾaneˈal]
Rzut oszczepem – el lanzamiento de jabalina
Rzut oszczepem wiąże się z dużymi obciążeniami układu mięśniowo-szkieletowego, szczególnie kończyny górnej wykonującej rzut. Powtarzalne ruchy z dużą prędkością oraz gwałtowne hamowanie po wypuszczeniu oszczepu mogą prowadzić do przeciążeń barku, łokcia i nadgarstka. Urazy dotyczą również mięśni tułowia, pleców i kończyn dolnych.
- ból barku – el dolor de hombro [el doˈloɾ ðe ˈombɾo]
- uszkodzenie stożka rotatorów – la lesión del manguito rotador [la leˈsjon del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- zapalenie ścięgien stożka rotatorów – la tendinitis del manguito rotador [la tenðiˈnitis del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- łokieć miotacza – el codo del lanzador [el ˈkoðo ðel lanθaˈðoɾ]
- przeciążenie stawu łokciowego – la sobrecarga de la articulación del codo [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la aɾtikulaˈθjon del ˈkoðo]
- naciągnięcie mięśni klatki piersiowej – la distensión de los músculos pectorales [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos pektoˈɾales]
- naciągnięcie mięśni brzucha – la distensión de los músculos abdominales [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos aβðomiˈnales]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
Kajakarstwo – el piragüismo
W kajakarstwie częste są urazy przeciążeniowe wynikające z powtarzalnych ruchów wiosłowania, rotacji tułowia oraz długotrwałego obciążania kończyn górnych. Szczególnie narażone są barki, łokcie, nadgarstki i kręgosłup. Do urazów może dochodzić również podczas wywrotek, uderzeń o przeszkody lub nieprawidłowego wykonywania ruchów wiosłem.
- ból barku – el dolor de hombro [el doˈloɾ ðe ˈombɾo]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa ðel ˈombɾo]
- zapalenie ścięgien stożka rotatorów – la tendinitis del manguito rotador [la tenðiˈnitis ðel maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- łokieć kajakarza – el codo del piragüista [el ˈkoðo ðel piɾaˈɣwista]
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe muˈɲeka]
- przeciążenie mięśni pleców – la sobrecarga de los músculos de la espalda [la soβɾeˈkaɾɣa ðe los ˈmuskulos ðe la esˈpalða]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- naciągnięcie mięśni brzucha – la distensión de los músculos abdominales [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos aβðomiˈnales]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- skaleczenie – la herida [la eˈɾiða]
Wioślarstwo – el remo
Wioślarstwo wiąże się z powtarzalnymi, rytmicznymi ruchami angażującymi niemal całe ciało, szczególnie mięśnie pleców, brzucha, ramion i nóg. Urazy najczęściej wynikają z przeciążeń spowodowanych intensywnym treningiem, dużą liczbą powtórzeń oraz nieprawidłową techniką wiosłowania. Szczególnie narażone są odcinek lędźwiowy kręgosłupa, żebra, kolana, barki i nadgarstki. Mogą występować zarówno urazy przeciążeniowe, jak i kontuzje mięśni oraz stawów.
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- przeciążenie kręgosłupa – la sobrecarga de la columna vertebral [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la ˈkolumna βeɾteˈβɾal]
- złamanie przeciążeniowe żebra – la fractura por estrés de una costilla [la fɾakˈtuɾa poɾ esˈtɾes ðe ˈuna kosˈtiʎa]
- naciągnięcie mięśni pleców – la distensión de los músculos de la espalda [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos ðe la esˈpalða]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- zapalenie ścięgien – la tendinitis [la tenðiˈnitis]
- ból kolana – el dolor de rodilla [el doˈloɾ ðe roˈðiʎa]
- przeciążenie stawu kolanowego – la sobrecarga de la articulación de la rodilla [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la aɾtikulaˈθjon ðe la roˈðiʎa]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- ból nadgarstka – el dolor de muñeca [el doˈloɾ ðe muˈɲeka]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
Podnoszenie ciężarów – la halterofilia
Podnoszenie ciężarów wiąże się z dużymi obciążeniami układu mięśniowo-szkieletowego, szczególnie kręgosłupa, barków, kolan i nadgarstków. Urazy najczęściej wynikają z podnoszenia dużych ciężarów, przeciążenia mięśni i stawów, nieprawidłowej techniki wykonywania ćwiczeń lub niewystarczającej regeneracji. Szczególnie narażone są mięśnie pleców, obręcz barkowa oraz kończyny dolne.
- naciągnięcie mięśnia – la distensión muscular [la distenˈsjon muskuˈlaɾ]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
- przeciążenie kręgosłupa – la sobrecarga de la columna vertebral [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la ˈkolumna βeɾteˈβɾal]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- uszkodzenie krążka międzykręgowego – la lesión del disco intervertebral [la leˈsjon del ˈðisko inteɾβeɾteˈβɾal]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- uszkodzenie stożka rotatorów – la lesión del manguito rotador [la leˈsjon del maŋˈɡito rotaˈðoɾ]
- przeciążenie stawu kolanowego – la sobrecarga de la articulación de la rodilla [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la aɾtikulaˈθjon ðe la roˈðiʎa]
- zapalenie ścięgna rzepki – la tendinitis rotuliana [la tenðiˈnitis rotuˈljana]
- przeciążenie nadgarstka – la sobrecarga de la muñeca [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la muˈɲeka]
- przepuklina pachwinowa – la hernia inguinal [la ˈeɾnja iŋɡiˈnal]
Łyżwiarstwo figurowe – el patinaje artístico sobre hielo
Łyżwiarstwo figurowe wiąże się z dużymi obciążeniami układu mięśniowo-szkieletowego, szczególnie podczas wykonywania skoków, obrotów, piruetów i lądowania na jednej nodze. Częste są zarówno urazy przeciążeniowe, jak i ostre kontuzje wynikające z upadków oraz nieprawidłowego lądowania. Szczególnie narażone są stawy skokowe, kolana, biodra i kręgosłup, a także kończyny górne.
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- złamanie przeciążeniowe kości śródstopia – la fractura por estrés de los metatarsianos [la fɾakˈtuɾa poɾ esˈtɾes ðe los metaˈtaɾsjano(s)]
- zapalenie ścięgna Achillesa – la tendinitis del tendón de Aquiles [la tenðiˈnitis del tenˈdon de aˈkiles]
- uszkodzenie łąkotki – la lesión de menisco [la leˈsjon ðe meˈnisko]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zapalenie ścięgna rzepki – la tendinitis rotuliana [la tenðiˈnitis rotuˈljana]
- ból biodra – el dolor de cadera [el doˈloɾ ðe kaˈðeɾa]
- ból dolnego odcinka pleców – el dolor lumbar [el doˈloɾ lumˈbaɾ]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- złamanie nadgarstka – la fractura de muñeca [la fɾakˈtuɾa ðe muˈɲeka]
- naciągnięcie mięśni – la distensión muscular [la distenˈsjon muskuˈlaɾ]
Wspinaczka sportowa – la escalada deportiva
Wspinaczka sportowa wiąże się z dużymi obciążeniami kończyn górnych, szczególnie palców, dłoni, nadgarstków, łokci i barków. Urazy mogą wynikać z długotrwałego utrzymywania ciężaru ciała na niewielkich chwytach, gwałtownych ruchów, dynamicznych wyskoków oraz upadków. Częste są zarówno przeciążenia mięśni i ścięgien, jak i urazy więzadeł oraz stawów. Narażone są również kolana i stawy skokowe, zwłaszcza podczas upadków i lądowania.
- naderwanie więzadła lub ścięgna palca – el desgarro de un ligamento o tendón del dedo [el desˈɣaro ðe um liɣaˈmento o tenˈdon del ˈðeðo]
- uszkodzenie troczka ścięgna zginacza palca – la lesión de la polea del tendón flexor del dedo [la leˈsjon ðe la poˈlea del tenˈdon fleksor del ˈðeðo]
- zapalenie ścięgien – la tendinitis [la tenðiˈnitis]
- przeciążenie nadgarstka – la sobrecarga de la muñeca [la soβɾeˈkaɾɣa ðe la muˈɲeka]
- ból łokcia – el dolor de codo [el doˈloɾ ðe ˈkoðo]
- przeciążenie barku – la sobrecarga del hombro [la soβɾeˈkaɾɣa del ˈombɾo]
- naciągnięcie mięśni pleców – la distensión de los músculos de la espalda [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos ðe la esˈpalða]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- złamanie przeciążeniowe – la fractura por estrés [la fɾakˈtuɾa poɾ esˈtɾes]
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
Hokej na lodzie – el hockey sobre hielo
Hokej na lodzie jest sportem kontaktowym, w którym urazy powstają najczęściej w wyniku zderzeń z przeciwnikami, upadków na lodzie, uderzeń krążkiem lub kijem hokejowym oraz gwałtownych zmian kierunku jazdy. Szczególnie narażone są stawy barkowe, kolanowe i skokowe, a także głowa, twarz i kończyny górne. Częste są zarówno urazy ostre, jak i przeciążenia wynikające z intensywnego treningu i powtarzalnych ruchów.
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- wstrząśnienie mózgu – la conmoción cerebral [la komoˈθjon θeɾeˈβɾal]
- złamanie kości nosa – la fractura de los huesos nasales [la fɾakˈtuɾa ðe los ˈwesos nasaˈles]
- złamanie obojczyka – la fractura de clavícula [la fɾakˈtuɾa ðe klaˈβikula]
- zwichnięcie stawu barkowego – la luxación de hombro [la luksaˈθjon ðe ˈombɾo]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- uszkodzenie łąkotki – la lesión de menisco [la leˈsjon ðe meˈnisko]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- złamanie kości śródręcza – la fractura de un metacarpiano [la fɾakˈtuɾa ðe um metakaɾˈpjano]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
- rana cięta – la herida incisa [la eˈɾiða inˈθisa]
- uraz kręgosłupa – la lesión de la columna vertebral [la leˈsjon ðe la ˈkolumna βeɾteˈβɾal]
Jeździectwo – la equitación
W jeździectwie do urazów dochodzi najczęściej w wyniku upadków z konia, kopnięć, przygniecenia przez zwierzę lub nieprawidłowego kontaktu z podłożem. Szczególnie narażone są głowa, kręgosłup, barki, nadgarstki oraz kończyny dolne. Kontuzje mogą być również związane z przeciążeniami wynikającymi z długotrwałego utrzymywania określonej pozycji w siodle, intensywnej pracy mięśni oraz powtarzalnych ruchów podczas jazdy.
- uraz kręgosłupa – lesión de la columna vertebral [leˈsjon de la koˈlumna βerteˈβɾal]
- uraz szyjnego odcinka kręgosłupa – lesión de la columna cervical [leˈsjon de la koˈlumna θeɾˈβikal]
- ból pleców – dolor de espalda [doˈloɾ de esˈpalda]
- złamanie obojczyka – fractura de clavícula [fɾakˈtuɾa de klaˈβikula]
- złamanie nadgarstka – fractura de muñeca [fɾakˈtuɾa de muˈɲeka]
- złamanie żeber – fractura de costillas [fɾakˈtuɾa de kosˈtiʎas]
- wstrząśnienie mózgu – conmoción cerebral [kommoˈθjon θeɾeˈβɾal]
- uraz głowy – traumatismo craneal [tɾawmaˈtismo kɾaˈneal]
- stłuczenie – contusión [kontuˈsjon]
- zwichnięcie barku – luxación de hombro [luksaˈθjon de ˈombɾo]
- skręcenie nadgarstka – esguince de muñeca [esˈɣinθe de muˈɲeka]
- skręcenie kostki – esguince de tobillo [esˈɣinθe de toˈβiʎo]
- naciągnięcie mięśni uda – distensión de los músculos del muslo [distenˈsjon de los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- ból kolana – dolor de rodilla [doˈloɾ de roˈðiʎa]
- ból biodra – dolor de cadera [doˈloɾ de kaˈðeɾa]
- przeciążenie mięśni pleców – sobrecarga de los músculos de la espalda [soβɾeˈkaɾɣa de los ˈmuskulos de la esˈpalda]
Sztuki walki – las artes marciales
W sportach walki, takich jak judo, karate czy taekwondo, urazy mogą być związane z uderzeniami, kopnięciami, rzutami, chwytami i dźwigniami. Ich rodzaj zależy od specyfiki danej dyscypliny, intensywności treningu oraz charakteru wykonywanych technik. W judo częściej dochodzi do urazów stawów, zwłaszcza barków, kolan i nadgarstków, związanych z rzutami i upadkami. W karate i taekwondo częste są natomiast stłuczenia, urazy palców oraz kontuzje kończyn dolnych wynikające z uderzeń i kopnięć.
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- skręcenie stawu – el esguince articular [el esˈɣinθe aɾtikuˈlaɾ]
- zwichnięcie stawu – la luxación articular [la luksaˈθjon aɾtikuˈlaɾ]
- naciągnięcie mięśnia – la distensión muscular [la distenˈsjon muskuˈlaɾ]
- naderwanie mięśnia – el desgarro muscular [el desˈɣaro muskuˈlaɾ]
- złamanie nosa – la fractura de nariz [la fɾakˈtuɾa ðe naˈɾiθ]
- złamanie palca – la fractura de un dedo [la fɾakˈtuɾa ðe un ˈðeðo]
- uraz kolana – la lesión de rodilla [la leˈsjon ðe roˈðiʎa]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- zwichnięcie barku – la luxación de hombro [la luksaˈθjon de ˈombɾo]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- uraz głowy – el traumatismo craneal [el tɾawmaˈtismo kɾaneˈal]
Boks – el boxeo
Boks jest dyscypliną kontaktową, w której urazy powstają przede wszystkim w wyniku bezpośrednich uderzeń, przeciążeń oraz powtarzalnych ruchów kończyn górnych. Szczególnie narażone są dłonie, nadgarstki, twarz i głowa.
- złamanie kości śródręcza – la fractura de un metacarpiano [la fɾakˈtuɾa ðe um metakaɾˈpjano]
- skręcenie nadgarstka – el esguince de muñeca [el esˈɣinθe ðe muˈɲeka]
- złamanie kości nosowej – la fractura de los huesos nasales [la fɾakˈtuɾa ðe los ˈwesos nasaˈles]
- złamanie żuchwy – la fractura de mandíbula [la fɾakˈtuɾa ðe manˈðiβula]
- rana tłuczona twarzy – la herida contusa en la cara [la eˈɾiða konˈtusa en la ˈkaɾa]
- wstrząśnienie mózgu – la conmoción cerebral [la komoˈθjon θeɾeˈβɾal]
- uraz czaszkowo-mózgowy – el traumatismo craneoencefálico [el tɾawmaˈtismo kɾaneoenθeˈfaliko]
Kickboxing – el kickboxing
Kickboxing jest dyscypliną kontaktową, w której urazy powstają przede wszystkim w wyniku uderzeń pięściami, kopnięć, blokowania ciosów oraz dynamicznych zmian pozycji. W przeciwieństwie do boksu obciążone są zarówno kończyny górne, jak i dolne. Szczególnie narażone są dłonie, nadgarstki, piszczele, stawy skokowe i kolana. Częste są również stłuczenia oraz urazy mięśni wynikające z gwałtownych ruchów i powtarzalnych technik uderzeniowych.
- stłuczenie – la contusión [la kontuˈsjon]
- złamanie kości śródręcza – la fractura de un metacarpiano [la fɾakˈtuɾa ðe um metakaɾˈpjano]
- skręcenie nadgarstka – el esguince de muñeca [el esˈɣinθe ðe muˈɲeka]
- stłuczenie piszczeli – la contusión de la tibia [la kontuˈsjon ðe la ˈtiβja]
- złamanie kości piszczelowej – la fractura de la tibia [la fɾakˈtuɾa ðe la ˈtiβja]
- skręcenie stawu skokowego – el esguince de tobillo [el esˈɣinθe ðe toˈβiʎo]
- naciągnięcie mięśni uda – la distensión de los músculos del muslo [la distenˈsjon ðe los ˈmuskulos del ˈmuslo]
- naderwanie mięśnia łydki – el desgarro del músculo de la pantorrilla [el desˈɣaro del ˈmuskulo ðe la pantoˈriʎa]
- uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – la lesión del ligamento cruzado anterior [la leˈsjon del liɣaˈmento kɾuˈθaðo anteˈɾjoɾ]
- złamanie nosa – la fractura de nariz [la fɾakˈtuɾa ðe naˈɾiθ]
- wstrząśnienie mózgu – la conmoción cerebral [la komoˈθjon θeɾeˈβɾal]
3. Części ciała – partes del cuerpo
Żeby opisać kontuzję, trzeba znać nazwy poszczególnych części ciała. Oto słownictwo, które szczególnie przyda się podczas rozmowy o urazach sportowych:
- głowa – la cabeza [la kaˈβeθa]
- szyja – el cuello [el ˈkweʎo]
- bark – el hombro [el ˈombɾo]
- ramię – el brazo [el ˈβɾaθo]
- łokieć – el codo [el ˈkoðo]
- nadgarstek – la muñeca [la muˈɲeka]
- dłoń – la mano [la ˈmano]
- plecy – la espalda [la esˈpalda]
- biodro – la cadera [la kaˈðeɾa]
- kolano – la rodilla [la roˈðiʎa]
- noga – la pierna [la ˈpjeɾna]
- kostka – el tobillo [el toˈβiʎo]
- stopa – el pie [el ˈpje]
- mięsień – el músculo [el ˈmuskulo]
- ścięgno – el tendón [el tenˈdon]
Znajomość tych słów pozwala dokładniej określić miejsce urazu, na przykład una lesión de rodilla – uraz kolana albo un dolor de espalda – ból pleców.
4. Objawy kontuzji – síntomas de una lesión
Sam rodzaj urazu to nie wszystko. Równie ważna jest umiejętność opisania tego, co odczuwamy. Warto zapamiętać kilka podstawowych określeń:
- ból – el dolor [el doˈloɾ]
- opuchlizna, obrzęk – la hinchazón [la intʃaˈθon]
- stan zapalny – la inflamación [la inflamaˈθjon]
- siniak – el moratón [el moɾaˈton]
- krwiak – el hematoma [el emaˈtoma]
- sztywność mięśni – la rigidez muscular [la rixiˈðeθ muskuˈlaɾ]
- osłabienie mięśni – la debilidad muscular [la ðeβiliˈðað muskuˈlaɾ]
- trudności z chodzeniem – la dificultad para caminar [la ðifikulˈtað ˈpaɾa kamiˈnaɾ]
- pieczenie – el ardor [el aɾˈðoɾ]
- mrowienie – el hormigueo [el oɾmiˈɣeo]
- drętwienie – el entumecimiento [el entumeθiˈmjento]
- ograniczona ruchomość – la movilidad reducida [la moβiliˈðað reˈðuθiða]
Jak opisać ból po hiszpańsku?
W języku hiszpańskim ból można opisać za pomocą czasownika doler [doˈleɾ], który odmienia się inaczej niż polskie „boleć”.
Jeśli boli nas jedna część ciała, używamy konstrukcji me duele, na przykład:
- Boli mnie kolano. – Me duele la rodilla.
- Bolą mnie plecy. – Me duele la espalda.
Warto zwrócić uwagę, że słowo espalda (plecy) jest w języku hiszpańskim rzeczownikiem rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej. Dlatego używamy formy duele, mimo że po polsku mówimy „plecy”.
Jeśli bolą nas dwie lub więcej części ciała, stosujemy me duelen:
- Bolą mnie mięśnie. – Me duelen los músculos.
- Bolą mnie nogi. – Me duelen las piernas.
Możemy również dokładniej określić rodzaj i intensywność bólu:
- silny ból – dolor intenso [doˈloɾ inˈtenso]
- lekki ból – dolor leve [doˈloɾ ˈleβe]
- ostry ból – dolor agudo [doˈloɾ aˈɣuðo]
- tępy ból – dolor sordo [doˈloɾ ˈsoɾðo]
- stały ból – dolor constante [doˈloɾ konsˈtante]
Przydatne mogą być również następujące zdania:
- Bardzo mnie boli. – Me duele mucho.
- Trochę mnie boli. – Me duele un poco.
- Ból nasila się podczas ruchu. – El dolor aumenta al moverme.
- Ból nie ustępuje. – El dolor no desaparece.
- Boli mnie podczas chodzenia. – Me duele al caminar.
Jak opisać inne objawy?
Do opisywania dolegliwości możemy wykorzystać również czasownik tener (mieć) oraz sentir (czuć, odczuwać).
- Mam opuchnięte kolano. – Tengo la rodilla hinchada.
- Mam siniaka na ramieniu. – Tengo un moratón en el brazo.
- Czuję sztywność mięśni. – Siento rigidez muscular.
- Mam trudności z chodzeniem. – Tengo dificultad para caminar.
- Czuję mrowienie w palcach. – Siento hormigueo en los dedos.
- Nie mogę swobodnie poruszać ręką. – No puedo mover el brazo con facilidad.
5. Przydatne czasowniki i wyrażenia
Rozmawiając o kontuzjach, często używamy czasowników opisujących to, co się wydarzyło, oraz czynności związane z leczeniem i powrotem do aktywności.
Czasowniki opisujące powstanie kontuzji
- doznać kontuzji – lesionarse [lesjoˈnaɾse]
- zrobić sobie krzywdę – hacerse daño [aˈθeɾse ˈdaɲo]
- skręcić (np. kostkę) – torcerse [toɾˈθeɾse]
- złamać (np. nogę) – romperse [romˈpeɾse]
- upaść – caerse [kaˈeɾse]
- uderzyć się – golpearse [ɡolpeˈaɾse]
Czasowniki związane z leczeniem i powrotem do aktywności
- odpoczywać – descansar [ðeskanˈsaɾ]
- wracać do zdrowia – recuperarse [rekupeˈɾaɾse]
- trenować – entrenar [entɾeˈnaɾ]
- rozciągać się – estirar [estiˈɾaɾ]
- masować – masajear [masaxeˈaɾ]
Przykładowe zdania:
- Skręciłem kostkę. – Me he torcido el tobillo.
- Złamałam nogę. – Me he roto la pierna.
- Doznałem kontuzji podczas treningu. – Me he lesionado durante el entrenamiento.
- Zrobiłem sobie krzywdę podczas ćwiczeń. – Me he hecho daño durante los ejercicios.
- Upadłem podczas biegania. – Me he caído mientras corría.
- Uderzyłam się w kolano. – Me he golpeado la rodilla.
- Muszę odpocząć. – Tengo que descansar.
- Przez kilka dni nie mogę trenować. – No puedo entrenar durante unos días.
- Muszę rozciągać mięśnie. – Tengo que estirar los músculos.
- Potrzebuję czasu, żeby wrócić do zdrowia. – Necesito tiempo para recuperarme.
Warto zwrócić uwagę na zwrot hacerse daño. Jest on bardzo uniwersalny i oznacza po prostu „zrobić sobie krzywdę”. Można go użyć, gdy nie znamy dokładnej nazwy urazu.
6. Sport i zdrowie – warto znać te słowa
Rozmowa o kontuzjach nie musi ograniczać się do nazw urazów. Przydatne mogą być również określenia związane z leczeniem i rehabilitacją:
- bandaż – el vendaje [el benˈdaxe]
- fizjoterapeuta – el fisioterapeuta [el fisioteɾaˈpewta]
- kule – las muletas [las muˈletas]
- leczenie – el tratamiento [el tɾataˈmjento]
- lekarz – el médico [el ˈmeðiko]
- masaż – el masaje [el maˈsaxe]
- masażysta / masażystka – el masajista / la masajista [el masaˈxista / la masaˈxista]
- maść – la pomada [la poˈmaða]
- odpoczynek – el descanso [el desˈkanso]
- opatrunek – el apósito [el aˈposito]
- powrót do zdrowia – la recuperación [la rekupeɾaˈθjon]
- rehabilitacja – la rehabilitación [la reabilitaˈθjon]
- środek przeciwbólowy – el analgésico [el analˈxesiko]
Kontuzja często oznacza konieczność przerwania treningów, odpoczynku i stopniowego powrotu do aktywności. W takich sytuacjach przydają się również wyrażenia seguir el tratamiento – stosować się do zaleceń dotyczących leczenia oraz volver a entrenar – wrócić do treningów.
Warto zapamiętać także kilka praktycznych zdań:
- Muszę iść do lekarza. – Tengo que ir al médico.
- Chodzę na rehabilitację. – Voy a rehabilitación.
- Muszę odpoczywać przez kilka dni. – Tengo que descansar durante unos días.
- Potrzebuję masażu. – Necesito un masaje.
- Nadal przechodzę leczenie. – Todavía sigo el tratamiento.
- Stopniowo wracam do treningów. – Estoy volviendo a entrenar poco a poco.
Podsumowanie
Znajomość podstawowych nazw urazów, części ciała i objawów pozwala swobodniej rozmawiać po hiszpańsku o sporcie i zdrowiu. Nie trzeba od razu zapamiętywać wszystkich specjalistycznych terminów. Najważniejsze, aby umieć powiedzieć, co nas boli, gdzie doszło do urazu i jak się czujemy. A jeśli sport jest ważną częścią naszego życia, warto zapamiętać powiedzenie:
¡Cuídate y practica deporte con cabeza! – Dbaj o siebie i uprawiaj sport z rozsądkiem!
Zdjęcie: Camp Nou – największy stadion piłkarski w Europie (Camp Nou – el estadio de fútbol más grande de Europa) © FC Barcelona