W języku niemieckim wiele czasowników nabiera pełnego znaczenia dopiero w konkretnym kontekście. Jednym z nich jest guttun, który pojawia się w licznych sytuacjach związanych ze zdrowiem, samopoczuciem i relacjami międzyludzkimi. Warto poznać jego zastosowanie, ponieważ należy do słownictwa często spotykanego zarówno w języku mówionym, jak i pisanym.
1. Guttun w znaczeniu „dobrze wpływać na zdrowie”
Najczęściej czasownik guttun oznacza korzystny wpływ na zdrowie lub organizm. W tym znaczeniu często pojawia się w wypowiedziach dotyczących zdrowego stylu życia, odżywiania oraz aktywności fizycznej, na przykład:
Frische Luft tut gut. – Świeże powietrze dobrze wpływa na organizm.
Gemüse und Obst tun der Gesundheit gut. – Warzywa i owoce dobrze wpływają na zdrowie.
Regelmäßige Bewegung tut dem Herzen gut. – Regularny ruch dobrze wpływa na serce.
Sicherlich hat Ihnen die Entspannung gutgetan. – Z pewnością odpoczynek dobrze Panu/Pani zrobił.
Viel Wasser zu trinken tut dem Körper gut. – Picie dużej ilości wody dobrze służy organizmowi.
2. Guttun w znaczeniu „poprawiać samopoczucie”
Czasownik guttun bardzo często odnosi się do poprawy samopoczucia fizycznego lub psychicznego. Może odnosić się zarówno do krótkiej chwili odpoczynku, jak i dłuższego okresu regeneracji, na przykład:
Die Ferien haben uns allen gutgetan. – Wakacje dobrze nam wszystkim zrobiły.
Ein heißes Bad tut mir gut. – Gorąca kąpiel dobrze mi robi.
Ein Wochenende ohne Stress tut wirklich gut. – Weekend bez stresu naprawdę dobrze robi.
Nach einem langen Arbeitstag tut eine Pause gut. – Po długim dniu pracy przerwa dobrze robi.
3. Guttun w znaczeniu „przynosić ulgę”
W wielu sytuacjach czasownik guttun może oznaczać również ulgę i poprawę samopoczucia po wysiłku, chorobie lub trudnym okresie, na przykład:
Die Massage hat meinem Rücken gutgetan. – Masaż dobrze zrobił moim plecom.
Die Ruhe hat ihm gutgetan. – Odpoczynek dobrze mu zrobił.
Nach der Hitze tat der Regen allen gut. – Po upałach deszcz dobrze wszystkim zrobił.
Nach der Wanderung tat eine kurze Pause gut. – Po wędrówce krótki odpoczynek dobrze zrobił.
4. Guttun w znaczeniu „korzystnie wpływać na emocje i relacje”
Czasownik guttun odnosi się także do pozytywnego wpływu na emocje, nastrój oraz relacje międzyludzkie, na przykład:
Ein freundliches Wort tut oft gut. – Miłe słowo często dobrze robi.
Das Gespräch mit ihr hat mir gutgetan. – Rozmowa z nią dobrze mi zrobiła.
Es tut gut, mit Freunden Zeit zu verbringen. – Dobrze robi spędzanie czasu z przyjaciółmi.
Ein Lob tut jedem gut. – Pochwała dobrze wpływa na każdego.
Najczęstsze konstrukcje
Czasownik guttun łączy się z celownikiem (Dativ). Przykłady:
Der warme Tee wird dir guttun. – Ciepła herbata dobrze ci zrobi.
Die Sonne tut den Pflanzen gut. – Słońce dobrze służy roślinom.
Ein Urlaub würde dir guttun. – Urlop dobrze by ci zrobił.
Sport tut Kindern gut. – Sport dobrze wpływa na dzieci.
Bardzo często spotykana jest również konstrukcja bezokolicznikowa:
Es tut gut, einmal auszuschlafen. – Dobrze jest raz porządnie się wyspać.
Es tut gut, Zeit für sich selbst zu haben. – Dobrze jest mieć czas dla siebie.
Typowe połączenia z czasownikiem guttun
W języku niemieckim czasownik guttun tworzy wiele charakterystycznych połączeń, które warto zapamiętać.
der Seele guttun – dobrze wpływać na duszę, psychikę
Musik tut der Seele gut. – Muzyka dobrze wpływa na duszę.
den Augen guttun – dobrze działać na oczy
Die grüne Landschaft tut den Augen gut. – Zielony krajobraz dobrze działa na oczy.
dem Körper guttun – dobrze wpływać na organizm
Ausreichend Schlaf tut dem Körper gut. – Odpowiednia ilość snu dobrze służy organizmowi.
sich etwas guttun – zrobić coś, co dobrze wpływa na siebie, swoje samopoczucie
Nach der anstrengenden Woche wollte sie sich etwas guttun und fuhr in die Berge. – Po wyczerpującym tygodniu chciała zrobić coś dobrego dla siebie i pojechała w góry.
Czasownik guttun występuje również w połączeniu z zaimkiem zwrotnym i wyrażeniem etwas Gutes. Konstrukcja sich etwas Gutes tun oznacza świadome zrobienie czegoś dla siebie, co przynosi przyjemność, poprawia samopoczucie lub pozwala odpocząć po trudnym okresie, na przykład:
Nach einer intensiven Arbeitsphase hat sie sich etwas Gutes getan und eine Schiffsreise durch die norwegischen Fjorde gebucht. – Po intensywnym okresie pracy zrobiła coś dla siebie i zarezerwowała rejs statkiem po norweskich fiordach.
Podsumowanie
Czasownik guttun opisuje korzystny wpływ osób, rzeczy lub różnych sytuacji na zdrowie, samopoczucie i emocje. Należy do często używanych czasowników w kontekstach związanych ze zdrowym stylem życia, odpoczynkiem oraz relacjami międzyludzkimi. Znajomość jego najważniejszych znaczeń i typowych konstrukcji pozwala swobodniej posługiwać się językiem niemieckim.
Foto: Die MS Deutschland auf Jubiläumskreuzfahrt durch Südskandinavien – von Norwegen über Schweden und Dänemark bis nach Kiel © Phoenix Reisen GmbH