W języku włoskim wyrazy lavoro i impiego odnoszą się do sfery zawodowej i w wielu sytuacjach mogą być tłumaczone jako „praca”. Choć ich znaczenia częściowo się pokrywają, nie zawsze można stosować je zamiennie. Każdy z tych rzeczowników występuje bowiem w nieco innych kontekstach i pozwala przedstawić pracę z innej perspektywy.
Lavoro – praca jako aktywność zawodowa i źródło utrzymania
Rzeczownik il lavoro jest najbardziej uniwersalnym włoskim słowem odnoszącym się do pracy. Może oznaczać zarówno samą aktywność zawodową, jak i wykonywanie określonych obowiązków, a także pracę rozumianą jako źródło dochodu i element codziennego życia, na przykład:
Cerco lavoro da alcuni mesi, ma finora non ho ancora trovato un’offerta di lavoro interessante. – Od kilku miesięcy szukam pracy, ale jak dotąd nie znalazłem jeszcze interesującej oferty pracy.
Oggi ho molto lavoro da fare, quindi probabilmente finirò più tardi del solito. – Mam dziś dużo pracy do zrobienia, więc prawdopodobnie skończę później niż zwykle.
Per molte persone il lavoro occupa una parte importante della vita quotidiana. – Dla wielu osób praca zajmuje ważną część codziennego życia.
Oprócz oznaczania samej aktywności zawodowej rzeczownik lavoro może również odnosić się do konkretnego zatrudnienia. W takim przypadku chodzi nie tyle o czynność wykonywaną przez daną osobę, ile o pracę jako źródło dochodu i element jej sytuacji zawodowej.
Dopo aver perso il lavoro, ha cominciato a cercare una nuova occupazione. – Po utracie pracy zaczął szukać nowego zatrudnienia.
Ha trovato un lavoro che gli permette di conciliare meglio la vita professionale e quella privata. – Znalazł pracę, która pozwala mu lepiej pogodzić życie zawodowe z prywatnym.
Non è facile trovare lavoro oggi, soprattutto per chi non ha ancora molta esperienza professionale. – Nie jest dziś łatwo znaleźć pracę, zwłaszcza osobom, które nie mają jeszcze dużego doświadczenia zawodowego.
W języku włoskim wyraz lavoro pojawia się ponadto w wielu powszechnie używanych połączeniach:
andare al lavoro – iść do pracy
avere un lavoro – mieć pracę
cercare lavoro – szukać pracy
offerte di lavoro – oferty pracy
perdere il lavoro – stracić pracę
trovare lavoro – znaleźć pracę
un lavoro ben retribuito / pagato – dobrze płatna praca
Impiego – zatrudnienie, posada i określona pozycja zawodowa
Rzeczownik impiego również odnosi się do pracy lub zatrudnienia, jednak jego znaczenie jest zwykle bardziej związane z konkretną posadą, stanowiskiem lub formalną sytuacją zawodową. W porównaniu z rzeczownikiem lavoro słowo to częściej pojawia się wtedy, gdy istotny jest sam fakt zatrudnienia oraz warunki, na jakich jest ono wykonywane, na przykład:
Dopo alcuni mesi di ricerca, ha finalmente trovato un impiego in una scuola. – Po kilku miesiącach poszukiwań znalazł wreszcie zatrudnienie szkole.
È alla ricerca di un impiego stabile che gli permetta di vivere bene. – Poszukuje stabilnego zatrudnienia, które pozwoli mu dobrze żyć.
Molte persone scelgono un impiego pubblico perché lo considerano più stabile e sicuro. – Wiele osób wybiera zatrudnienie w sektorze publicznym, ponieważ uważa je za bardziej stabilne i bezpieczne.
Rzeczownik impiego pojawia się szczególnie często w kontekstach związanych z rynkiem pracy, stabilnością zatrudnienia oraz perspektywami zawodowymi. Z tego względu rzeczownik ten można spotkać w tekstach o bardziej formalnym charakterze, na przykład w ogłoszeniach dotyczących pracy, artykułach poświęconych zatrudnieniu czy wypowiedziach odnoszących się do sytuacji zawodowej określonych grup społecznych.
Typowe połączenia z tym rzeczownikiem to:
cercare un impiego – szukać zatrudnienia
trovare impiego – znaleźć zatrudnienie
un impiego stabile – stabilne zatrudnienie
„Lavoro” i „impiego” – różnica w sposobie przedstawiania pracy
Różnica między lavoro a impiego staje się szczególnie widoczna wtedy, gdy oba rzeczowniki występują w podobnym kontekście. Wybór jednego z nich może bowiem zmienić punkt ciężkości wypowiedzi. Porównaj:
Cerco lavoro perché vorrei cambiare la mia attuale situazione professionale. – Szukam pracy, ponieważ chciałbym zmienić swoją obecną sytuację zawodową.
Cerco un impiego stabile che mi offra maggiori possibilità di crescita professionale. – Szukam stabilnego zatrudnienia, które oferowałoby mi większe możliwości rozwoju zawodowego.
W pierwszym zdaniu mowa jest ogólnie o poszukiwaniu pracy. Drugie zdanie zawiera natomiast dodatkową informację: poszukiwana jest konkretna forma zatrudnienia, której istotną cechą ma być stabilność i możliwość dalszego rozwoju zawodowego.
Podobną różnicę można zauważyć w następujących zdaniach:
Ha perso il lavoro dopo molti anni passati nella stessa azienda. – Stracił pracę po wielu latach spędzonych w tej samej firmie.
Ha perso il suo impiego e ora deve cercare una nuova posizione sul mercato del lavoro. – Stracił swoje zatrudnienie i teraz musi szukać nowej pozycji na rynku pracy.
Pierwsze zdanie może po prostu informować o utracie pracy i związanym z tym braku źródła dochodu. Drugie kieruje uwagę na utratę konkretnej posady lub określonego miejsca zatrudnienia i dlatego brzmi bardziej formalnie.
Nie oznacza to jednak, że wyrazy lavoro i impiego tworzą zawsze wyraźną opozycję znaczeniową. W wielu sytuacjach mogą odnosić się do tej samej rzeczywistości, choć różnica polega na sposobie jej przedstawienia. Lavoro może akcentować samą pracę, wykonywaną działalność lub ogólną sytuację osoby pracującej, podczas gdy impiego częściej uwydatnia fakt zatrudnienia oraz zajmowania określonej posady.
„Impiego” w wyrażeniach dotyczących warunków zatrudnienia
Rzeczownik impiego szczególnie często łączy się z określeniami opisującymi charakter, stabilność i wymiar zatrudnienia. Dzięki takim połączeniom można precyzyjnie określić, jakiego rodzaju pracy szuka dana osoba lub jakie warunki zatrudnienia są dla niej ważne. Oto przykłady takich połączeń:
un impiego a tempo pieno – zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy
un impiego a tempo parziale – zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy
un impiego stabile – stabilne zatrudnienie
un impiego temporaneo – zatrudnienie tymczasowe
un impiego pubblico – zatrudnienie w sektorze publicznym
un impiego ben retribuito – dobrze płatne zatrudnienie
Możemy więc powiedzieć:
Dopo alcuni anni di contratti temporanei, è riuscita a trovare un impiego stabile. – Po kilku latach pracy na umowach tymczasowych udało jej się znaleźć stabilne zatrudnienie.
Dopo la laurea, ha trovato un impiego a tempo pieno che gli permette di acquisire una preziosa esperienza professionale. – Po ukończeniu studiów znalazł zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, które pozwala mu zdobywać cenne doświadczenie zawodowe.
Molti giovani cercano un impiego stabile perché vogliono avere una maggiore sicurezza finanziaria. – Wielu młodych ludzi szuka stabilnego zatrudnienia, ponieważ chce mieć większe poczucie bezpieczeństwa finansowego.
W tego rodzaju zdaniach rzeczownik impiego pozwala przedstawić pracę przede wszystkim jako określoną formę zatrudnienia, którą można scharakteryzować między innymi pod względem wymiaru czasu pracy, stabilności, wynagrodzenia czy sektora, w którym jest wykonywana.
W codziennej komunikacji Włosi bardzo często posługują się jednak słowem lavoro. Dlatego zdanie Cerco lavoro brzmi całkowicie naturalnie niż Cerco un impiego, które ma bardziej formalny charakter.
„Impiego” jako użycie lub zastosowanie czegoś
Rzeczownik impiego może odnosić się również do użycia określonych środków, materiałów, narzędzi lub zasobów w konkretnym celu. W takim znaczeniu tłumaczymy go najczęściej jako użycie, zastosowanie albo wykorzystanie, na przykład:
L’Ambasciatore d’Italia in Polonia ha sottolineato che l’impiego di pattuglie congiunte della polizia a Cracovia e a Breslavia rafforza la cooperazione tra l’Italia e la Polonia e contribuisce a migliorare la sicurezza dei cittadini. – Ambasador Włoch w Polsce podkreślił, że wykorzystanie wspólnych patroli policyjnych w Krakowie i we Wrocławiu wzmacnia współpracę między Włochami a Polską i przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa obywateli.
L’impiego di biciclette elettriche permette a molte persone di spostarsi più facilmente in città. – Wykorzystanie rowerów elektrycznych pozwala wielu osobom łatwiej poruszać się po mieście.
L’impiego di nuove tecnologie può rendere il lavoro più semplice ed efficace. – Zastosowanie nowych technologii może uczynić pracę prostszą i bardziej efektywną.
Per la costruzione della casa è stato necessario l’impiego di materiali resistenti alle basse temperature. – Do budowy domu konieczne było użycie materiałów odpornych na niskie temperatury.
W tym znaczeniu l’impiego di qualcosa oznacza więc użycie, zastosowanie lub wykorzystanie czegoś, na przykład:
l’impiego di forze speciali – użycie sił specjalnych
l’impiego di materiali innovativi – wykorzystanie innowacyjnych materiałów
l’impiego di mezzi aerei – użycie środków powietrznych / statków powietrznych
l’impiego di nuove tecnologie – zastosowanie nowych technologii
l’impiego di risorse – wykorzystanie zasobów
Podsumowanie
Włoskie rzeczowniki lavoro i impiego odnoszą się do pracy lub zatrudnienia, ale nie zawsze znaczą dokładnie to samo. Rzeczownik lavoro ma szerszy zakres zastosowania i może oznaczać zarówno wykonywaną aktywność, jak i pracę będącą źródłem utrzymania. Z kolei rzeczownik impiego najczęściej oznacza konkretne zatrudnienie, posadę lub określoną sytuację zawodową. W połączeniu z nazwą rzeczy może również oznaczać jej użycie, zastosowanie lub wykorzystanie.
Zdjęcie: Giardino di Ninfa – ogród-park w stylu angielskim © Giardino di Ninfa