W języku włoskim mamy całkiem sporo różnych sposobów na wyrażenie przeprosin, które różnią się w zależności od stopnia formalności sytuacji.
Sytuacja nieformalna
W rozmowach z przyjaciółmi, rodziną czy osobami, z którymi mamy bliską więź, wystarczą najprostsze formy. Możemy wtedy użyć:
• Scusa – przepraszam
• Scusami – przepraszam cię
• Perdonami – wybacz mi
Jeśli dodamy imię osoby, do której się zwracamy, sprawa staje się jeszcze bardziej osobista i bezpośrednia:
• Scusami, Paolo – Przepraszam cię, Paolo
• Paolo, scusami – Paolo, przepraszam cię
Jeśli przepraszamy za coś konkretnego, np. za spóźnienie, wystarczy dodać odpowiednią frazę:
• Scusa per il ritardo. – Przepraszam za spóźnienie.
• Mi scuso per il ritardo. – Przepraszam za spóźnienie.
• Perdonami per il ritardo. – Wybacz mi spóźnienie.
Sytuacja formalna
Kiedy musimy przeprosić kogoś, z kim utrzymujemy bardziej oficjalny kontakt, warto skorzystać z form grzecznościowych i zwrócić się do tej osoby w bardziej formalny sposób. Wówczas używamy:
• Scusi – Przepraszam pana/panią.
• Mi scusi – Przepraszam pana/panią.
• Mi perdoni – Proszę mi wybaczyć.
Jeśli mówimy do kogoś po nazwisku, przepraszamy używając:
• Mi scusi, signor Rossi – Przepraszam pana, panie Rossi.
• Signor Rossi, mi scusi – Panie Rossi, przepraszam.
Podobnie jak w sytuacji nieformalnej, kiedy chodzi o przeprosiny za konkretne zdarzenie, np. za spóźnienie, możemy użyć:
• Scusi per il ritardo. – Przepraszam za spóźnienie.
• Mi scusi per il ritardo. – Proszę mi wybaczyć spóźnienie.
• Mi perdoni per il ritardo. – Proszę mi wybaczyć spóźnienie.
Jak widać powyżej, w języku włoskim, gdy przepraszamy, często używa się trybu rozkazującego w czasie teraźniejszym, szczególnie w formach takich jak Scusa (przepraszam) lub Mi scusi (przepraszam pana/panią).
Jak poprawnie przepraszać po włosku – bez kalek z polskiego
W języku włoskim nie mówimy „ti scuso” czy „vi scuso”, choć w polskim powiedzielibyśmy „przepraszam cię” albo „przepraszam was”. Dla Włochów takie formy brzmią sztucznie – od razu słychać, że to nie jest naturalne wyrażenie.
Zamiast tego używa się:
• Scusami. – Przepraszam (cię).
• Scusatemi. – Przepraszam (was).
To najprostsze i najczęstsze formy. Można też powiedzieć bardziej formalnie:
• Mi scuso con te. – Przepraszam ciebie.
• Mi scuso con voi. – Przepraszam was.
Scusare vs. Perdonare: Co je różni?
Choć oba czasowniki oznaczają przepraszanie, różnią się one nieco pod względem intensywności. „Scusare” jest używane w sytuacjach bardziej codziennych, kiedy przepraszamy za coś drobnego lub wyrażamy skruchę w mniej poważnych kwestiach. Może też oznaczać „przepraszam” w kontekście np. pytania o drogę. Na przykład:
• Scusi, dov’è la stazione? – Przepraszam, gdzie jest dworzec?
Z kolei „perdonare” jest mocniejsze – związane z wybaczeniem, prośbą o wybaczenie za coś poważniejszego. W pewnym sensie „perdonare” można porównać do polskiego „proszę o wybaczenie”, gdyż wiąże się z większą głębią emocjonalną.
Inne sposoby na wyrażenie przeprosin po włosku
Oprócz tradycyjnych form przeprosin, takich jak „scusa” lub „mi scusi”, w języku włoskim istnieje wiele innych zwrotów, które możemy użyć, by wyrazić nasz żal, skruchę czy przyznać się do błędu. Oto kilka z nich, uporządkowanych według ich funkcji:
Prośba o wybaczenie
• chiedere scusa – prosić o przeprosiny
– Ti chiedo scusa – Przepraszam cię / wybacz
• chiedere perdono – prosić o wybaczenie
– Ti chiedo perdono / perdonami – Proszę cię o wybaczenie (za to, co zrobiłem)
– Mi perdoni / Le chiedo perdono – Proszę Pana / Panią o wybaczenie
• Spero che tu possa perdonarmi – Mam nadzieję, że mi wybaczysz
• Posso fare qualcosa per scusarmi? – Czy mogę coś zrobić, żeby moje przeprosiny zostały przyjęte?
Wyrażenie przykrości i żalu
• Mi dispiace / Mi dispiace tanto / Mi dispiace tantissimo – Przykro mi / bardzo mi przykro
• Sono spiacente – Jest mi przykro (bardziej formalnie)
• Sono desolato / Sono mortificato / Sono amareggiato – Bardzo mi przykro, czuję się okropnie, wstydzę się
Przyznanie się do winy
• È tutta colpa mia! – To moja wina!
• Ho sbagliato. – Popełniłem błąd.
• Mi assumo tutte le responsabilità. – Biorę na siebie całą odpowiedzialność.
• Non avrei dovuto farlo! – Nie powinienem był tego robić.
• Ti garantisco / Ti prometto che non si ripeterà. – Obiecuję, że to się nie powtórzy.
• …ma spero che possiamo metterci una pietra sopra – …ale mam nadzieję, że możemy o tym zapomnieć
Jak odpowiedzieć na przeprosiny?
W języku włoskim odpowiedzi na przeprosiny mogą być różne – wszystko zależy od sytuacji, tonu rozmowy i relacji między rozmówcami. Poniżej znajdziesz najczęściej używane odpowiedzi, od tych bardziej neutralnych po emocjonalne i formalne:
Najprostsze i neutralne odpowiedzi
• Non fa niente. – Nic nie szkodzi. / Nic się nie stało.
• Non importa! – Nie szkodzi!
• Di niente. – Nie ma sprawy.
• Figurati! – Daj spokój! / Nie ma za co! (forma nieformalna)
• Non c’è problema! – Nie ma problemu!
Kiedy chcesz być miły/a i wyrozumiały/a
• Tranquillo/a, può capitare. – Spokojnie, każdemu się zdarza.
• Non preoccuparti. – Nie przejmuj się.
• Tutto a posto. – Wszystko w porządku.
Bardziej formalne odpowiedzi
• La ringrazio per le scuse. – Dziękuję za przeprosiny.
• Accetto le sue scuse. – Przyjmuję pańskie/pani przeprosiny.
• Capisco, grazie per avermelo detto. – Rozumiem, dziękuję, że mi to powiedziałeś/aś.
• Si figuri! – Ależ nie szkodzi!
Gdy jesteś zraniony/a, ale chcesz dać szansę
• Apprezzo le tue scuse. – Doceniam twoje przeprosiny.
• Ci vorrà un po’ di tempo, ma apprezzo che tu me l’abbia detto. – Potrzebuję trochę czasu, ale doceniam, że to powiedziałeś/aś.
• Ok, ma cerchiamo di non ripetere. – W porządku, ale postarajmy się, by to się nie powtórzyło.
Podsumowanie
Sztuka przepraszania po włosku to coś więcej niż znajomość kilku zwrotów – to umiejętność dostosowania języka do kontekstu i emocji drugiej osoby. W zależności od tego, czy sytuacja jest formalna, czy nieformalna, możemy wybierać spośród wielu wyrażeń, które precyzyjnie oddają nasz żal lub skruchę. Kluczowe jest nie tylko to, co mówimy, ale też w jaki sposób i kiedy to mówimy. Włoska kultura dużą wagę przywiązuje do szczerości i relacyjności, dlatego skuteczne przeprosiny to takie, które są autentyczne i poparte konkretnym działaniem.
Foto: Lago Maggiore © ENIT – Agenzia Nazionale del Turismo (Italia)