Wraz z rozwojem internetu do języka angielskiego weszło wiele nowych czasowników opisujących zjawiska charakterystyczne dla komunikacji cyfrowej. Jednym z nich jest czasownik to doxx (spotykany również w pisowni to dox), który w ostatnich latach coraz częściej pojawia się w tekstach dotyczących bezpieczeństwa w sieci oraz debatach w Stanach Zjednoczonych o granicach prywatności.
Co oznacza to doxx?
Czasownik to doxx oznacza gromadzenie i wykorzystywanie informacji znalezionych w internecie na temat innych osób w celu ich publicznego ujawnienia, najczęściej z zamiarem zawstydzenia, zastraszenia, zniesławienia lub wywołania poczucia zagrożenia.
W praktyce chodzi o publikowanie w sieci danych osobowych umożliwiających identyfikację konkretnej osoby w świecie rzeczywistym. Mogą to być zarówno podstawowe informacje, jak i bardziej szczegółowe elementy życia prywatnego i zawodowego.
Do najczęściej ujawnianych danych należą: imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer telefonu, adres e-mail, miejsce pracy, dane członków rodziny oraz inne informacje pozwalające na identyfikację lub lokalizację osoby.
W języku polskim nie istnieje jeden powszechnie przyjęty odpowiednik tego czasownika. Tłumaczy się go opisowo jako „ujawnienie czyichś danych osobowych w internecie” lub „upublicznienie prywatnych danych”. Instytucje publiczne najczęściej używają angielskiej formy doxing z jednym „x”.
Czym jest doxing i jak przebiega?
Zjawisko doxingu polega na pozyskiwaniu i zestawianiu informacji o konkretnej osobie bez jej zgody, a następnie ich publicznym udostępnieniu w internecie. Dane te mogą pochodzić z ogólnodostępnych źródeł internetowych, takich jak media społecznościowe, blogi, fora czy strony firmowe.
Istotą doxingu jest połączenie rozproszonych informacji w taki sposób, aby umożliwić identyfikację osoby i wykorzystanie tych danych w przestrzeni publicznej.
Skąd pochodzi ten wyraz?
Forma dox / doxx pochodzi od rzeczownika docs, będącego skrótem od angielskiego słowa documents („dokumenty”). W latach 90. XX wieku w środowiskach internetowych używano wyrażenia dropping docs, oznaczającego publikowanie czyichś dokumentów lub danych. Z czasem forma docs została przekształcona w dox, a następnie pojawił się czasownik to doxx.
Jest to przykład charakterystycznego dla języka angielskiego procesu, w którym rzeczownik zostaje przekształcony w czasownik bez zmiany formy wyrazu. Angielszczyzna obfituje w podobne przypadki, czego przykładami są między innymi to email, to text czy to message.
Jak używa się czasownika to doxx?
Czasownik ten występuje najczęściej w stronie czynnej i biernej.
Someone doxxed the journalist after she published the article. – Ktoś ujawnił dane dziennikarki po opublikowaniu przez nią artykułu.
The activist was doxxed on social media. – Dane aktywisty zostały ujawnione w mediach społecznościowych.
Users who threaten to doxx others may be banned from the platform. – Użytkownicy grożący ujawnieniem danych innych osób mogą zostać zablokowani na platformie.
Warto zauważyć, że sam fakt ujawnienia danych nie zawsze jest określany jako doxxing. Wyraz ten zwykle implikuje złą intencję – próbę wywołania strachu, presji lub nękania.
Angielski rzeczownik doxxing / doxing
Od czasownika utworzono również rzeczownik doxxing (rzadziej doxing), oznaczający praktykę publikowania prywatnych danych innej osoby w internecie bez jej zgody. Przykład:
The company adopted new policies against doxxing and online harassment. – Firma przyjęła nowe zasady przeciwdziałania ujawnianiu danych osobowych i nękaniu w internecie.
Rzeczownik doxxing często pojawia się obok takich terminów jak online harassment („nękanie w internecie”), cyberbullying („cyberprzemoc”) czy privacy violation („naruszenie prywatności”).
Współczesne spory o znaczenie słowa to doxx
Warto zauważyć, że czasownik to doxx do chwili obecnej nie ma jednej, precyzyjnie ustalonej definicji prawnej w USA. W związku z tym jego zakres znaczeniowy bywa przedmiotem sporów we współczesnej debacie publicznej. W zależności od kontekstu może on odnosić się zarówno do klasycznego ujawniania prywatnych danych osobowych, jak i – według niektórych interpretacji instytucjonalnych – do działań polegających na publikowaniu zdjęć i nagrań w internecie.
Przykładem takiego użycia jest wypowiedź rzeczniczki Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego USA, Tricii McLaughlin, w kontekście egzekwowania prawa imigracyjnego przez funkcjonariuszy amerykańskiego Urzędu ds. Imigracji i Egzekwowania Ceł (U.S. Immigration and Customs Enforcement – ICE):
“Videotaping ICE law enforcement and posting photos and videos of them online is doxing our agents.” („Nagrywanie działań funkcjonariuszy ICE oraz publikowanie ich zdjęć i nagrań w internecie stanowi doxing naszych funkcjonariuszy.”)
Z językoznawczego punktu widzenia jest to przykład procesu, w którym znaczenie słowa ulega rozszerzeniu i staje się przedmiotem sporu interpretacyjnego.
Słowo epoki cyfrowej
Czasownik to doxx należy do grupy stosunkowo nowych jednostek leksykalnych, które powstały w odpowiedzi na zjawiska charakterystyczne dla życia w sieci. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu trudno byłoby znaleźć potrzebę nazwania czynności polegającej na masowym rozpowszechnianiu czyichś danych osobowych przez internet. Dziś jest to termin powszechnie rozpoznawalny w dyskusjach dotyczących bezpieczeństwa cyfrowego, prywatności i odpowiedzialności użytkowników mediów społecznościowych.
Przypadek tego czasownika pokazuje, jak szybko język angielski reaguje na zmiany społeczne i technologiczne. Powstają nowe słowa, a wraz z nimi nowe sposoby opisywania zjawisk, które jeszcze niedawno po prostu nie istniały lub nie były dostrzegane w takiej skali.