Osoby uczące się języka angielskiego bardzo szybko spotykają się z pojęciem inwersji (ang. inversion), nawet jeśli jeszcze nie znają tej nazwy. W praktyce oznacza ona zmianę typowego szyku zdania poprzez przestawienie czasownika przed podmiot. Najczęściej widzimy ją w pytaniach:
Are you ready? – Czy jesteś gotowy?
Did they call you? – Czy dzwonili do ciebie?
Has she arrived yet? – Czy ona już przyjechała?
Jednak inwersja w języku angielskim ma znacznie szersze zastosowanie. W formalnym stylu, języku akademickim, publicystyce czy przemówieniach pozwala nadać wypowiedzi większą siłę, elegancję lub emfatyczny charakter. W takich sytuacjach zdanie często rozpoczyna się od wyrażenia o znaczeniu negatywnym lub ograniczającym, a następnie pojawia się szyk podobny do pytania.
Na czym polega inwersja?
Standardowy szyk zdania w języku angielskim wygląda zwykle tak:
podmiot + czasownik
She understood the problem. – Zrozumiała problem.
Po zastosowaniu inwersji kolejność się zmienia:
operator/czasownik pomocniczy + podmiot + czasownik główny
Never did she understand the real problem. – Nigdy naprawdę nie zrozumiała problemu.
Warto pamiętać, że inwersja pojawia się głównie w stylu formalnym lub literackim. W codziennych rozmowach używa się jej znacznie rzadziej.
Inwersja po przysłówkach i wyrażeniach o znaczeniu negatywnym
Najczęściej inwersję stosujemy po przysłówkach i wyrażeniach zawierających przeczenie lub ograniczenie.
Never, rarely, seldom, hardly ever
Never have I heard such a strange explanation. – Nigdy nie słyszałem tak dziwnego wyjaśnienia.
Rarely do tourists visit this village in winter. – Turyści rzadko odwiedzają tę wioskę zimą.
Seldom had the team faced such difficult conditions. – Drużyna rzadko mierzyła się z tak trudnymi warunkami.
Hardly ever does he complain about his workload. – Prawie nigdy nie narzeka na ilość pracy.
Takie konstrukcje brzmią bardziej formalnie i podkreślają wyjątkowość sytuacji.
Hardly, scarcely, barely, no sooner
Wyrażenia te bardzo często opisują dwie czynności, które nastąpiły niemal natychmiast jedna po drugiej.
Hardly / Scarcely / Barely … when
Hardly had I closed my eyes when the alarm went off. – Ledwo zamknąłem oczy, a alarm zadzwonił.
Hardly had the concert begun when the electricity failed. – Ledwo koncert się rozpoczął, gdy zabrakło prądu.
Hardly had they sat down when the movie began. – Ledwo usiedli, a film się zaczął.
Scarcely had I arrived home when the storm began. – Ledwo wróciłem do domu, a zaczęła się burza.
Scarcely had we sat down when the meeting ended. – Ledwo usiedliśmy, kiedy spotkanie się skończyło.
Scarcely had we started the trip when the car broke down. – Ledwo rozpoczęliśmy podróż, a samochód się zespsuł.
Barely had she opened the email when she realised the mistake. – Ledwo otworzyła wiadomość, gdy zauważyła błąd.
Barely had she signed the contract when doubts started to appear. – Ledwo podpisała kontrakt, gdy zaczęły pojawiać się wątpliwości.
Barely had we unpacked our suitcases when the phone rang. – Ledwo rozpakowaliśmy walizki, gdy zadzwonił telefon.
No sooner … than
No sooner had he fallen asleep than someone knocked at the door. – Ledwo zasnął, a ktoś zapukał do drzwi.
No sooner had I sat down than the phone rang. – Ledwo usiadłem, a telefon zadzwonił.
No sooner had I turned on the computer than it froze. – Ledwo włączyłem komputer, a on się zawiesił.
No sooner had she opened the door than the dog ran outside. – Ledwo otworzyła drzwi, a pies wybiegł na zewnątrz.
No sooner had the meeting begun than the internet stopped working. – Ledwo spotkanie się zaczęło, a internet przestał działać.
No sooner had the rain stopped than the streets filled with people. – Ledwo deszcz przestał padać, a ulice zapełniły się ludźmi.
No sooner had they arrived than it started to rain. – Ledwo oni przyjechali, a zaczął padać deszcz.
No sooner had we finished dinner than the guests appeared. – Ledwo skończyliśmy kolację, a pojawili się goście.
W takich zdaniach bardzo często używa się czasu Past Perfect.
Inwersja po ONLY
Konstrukcje z only należą do najczęściej spotykanych w języku formalnym.
Only after / only when / only then / only later / only if / only by / only in this way
Only after reading the contract did he notice the hidden costs. – Dopiero po przeczytaniu umowy zauważył ukryte koszty.
Only when the train arrived did we realise how crowded it was. – Dopiero gdy pociąg przyjechał, zorientowaliśmy się, jak był zatłoczony.
Only then did she understand why everyone was worried. – Dopiero wtedy zrozumiała, dlaczego wszyscy się martwili.
Only later did I notice that my passport was missing. – Dopiero później zauważyłem, że brakuje mojego paszportu.
Only if you follow my advice will you succeed. – Tylko jeśli zastosujesz się do mojej rady, odniesiesz sukces.
Only by working together can we solve this problem. – Tylko pracując razem, możemy rozwiązać ten problem.
Only in this way can the company reduce its expenses. – Tylko w ten sposób firma może zmniejszyć swoje wydatki.
Warto zauważyć, że inwersja pojawia się dopiero w głównej części zdania.
Uwaga!
Jeżeli po only występuje bezpośrednio podmiot, inwersji nie używamy:
Only Anna knew the answer. – Tylko Anna znała odpowiedź.
Wyrażenia z NO i NOT
Formalny język bardzo często wykorzystuje wyrażenia rozpoczynające się od no lub not.
Under no circumstances / at no time / in no way
Under no circumstances should passengers open the emergency door. – Pod żadnym pozorem pasażerowie nie powinni otwierać drzwi awaryjnych.
Under no circumstances should you touch the damaged cables. – Pod żadnym pozorem nie powinieneś dotykać uszkodzonych kabli.
Under no circumstances will the museum lend these paintings to another gallery. – Pod żadnym pozorem muzeum nie wypożyczy tych obrazów innej galerii.
At no time did the witness change his statement. – Świadek ani razu nie zmienił swoich zeznań.
At no time were the visitors left without assistance. – W żadnym momencie odwiedzający nie zostali bez pomocy.
At no time did she admit that she had made a mistake. – Ani razu nie przyznała, że popełniła błąd.
In no way can this decision be considered fair. – W żaden sposób tej decyzji nie można uznać za sprawiedliwą.
In no way was the company responsible for the accident. – Firma w żaden sposób nie była odpowiedzialna za wypadek.
In no way was the professor satisfied with the students’ performance. – Profesor w żaden sposób nie był zadowolony z wyników student
Not only … but also
Not only did she organise the conference, but she also gave the opening speech. – Nie tylko zorganizowała konferencję, ale również wygłosiła przemówienie otwierające.
Not only has the company increased its profits, but it has also created hundreds of new jobs. – Firma nie tylko zwiększyła swoje zyski, ale również stworzyła setki nowych miejsc pracy.
Not only was the lecture informative, but it was also extremely inspiring. – Wykład był nie tylko pouczający, ale również niezwykle inspirujący.
Not until
Not until I moved abroad did I realise how much I missed my hometown. – Dopiero gdy przeprowadziłem się za granicę, zrozumiałem, jak bardzo tęsknię za swoim rodzinnym miastem.
Not until midnight did they finally reach the mountain shelter. – Dopiero o północy dotarli do schroniska górskiego.
Not until the following day did the newspapers report the incident. – Dopiero następnego dnia gazety poinformowały o tym zdarzeniu.
Inwersja z LITTLE
Słowo little często występuje z czasownikami takimi jak know, realise, understand czy suspect.
Little did I realise how important that conversation would become. – Prawie nie zdawałem sobie sprawy, jak ważna okaże się ta rozmowa.
Little do they understand the consequences of their actions. – Oni niewiele rozumieją z konsekwencji swoich działań.
Little do people know about the history of this ancient castle. – Ludzie niewiele wiedzą o historii tego starego zamku.
Little did I suspect that the documents had already been destroyed. – Nawet nie podejrzewałem, że dokumenty zostały już zniszczone.
Inwersja w zdaniach warunkowych
Inwersja może zastąpić if w formalnych okresach warunkowych.
Should
Should anyone ask for me, tell them I’ll be back tomorrow. – Jeśli ktoś będzie o mnie pytał, powiedz, że wrócę jutro.
Should the weather worsen, the flight will be delayed. – Jeśli pogoda się pogorszy, lot zostanie opóźniony.
Should you require further information, contact our office. – Jeśli będziesz potrzebować dodatkowych informacji, skontaktuj się z naszym biurem.
Were
Were he taller, he could become a professional basketball player. – Gdyby był wyższy, mógłby zostać zawodowym koszykarzem.
Were I in your place, I would accept the job offer immediately. – Gdybym był na twoim miejscu, natychmiast przyjąłbym tę ofertę pracy.
Were she more experienced, she would probably get the position. – Gdyby miała większe doświadczenie, prawdopodobnie dostałaby to stanowisko.
Had
Had I known about the meeting, I would have attended it. – Gdybym wiedział o spotkaniu, uczestniczyłbym w nim.
Had they booked the tickets earlier, they would have paid much less. – Gdyby zarezerwowali bilety wcześniej, zapłaciliby znacznie mniej.
Had we left earlier, we would have avoided the traffic jam. – Gdybyśmy wyjechali wcześniej, uniknęlibyśmy korka.
Takie konstrukcje są bardzo typowe dla języka formalnego, biznesowego i literackiego.
Inwersja po SO i SUCH
So + przymiotnik
So beautiful was the landscape that we stopped several times to take photos. – Krajobraz był tak piękny, że kilka razy zatrzymywaliśmy się, aby zrobić zdjęcia.
So cold was the water that nobody wanted to swim in the lake. – Woda była tak zimna, że nikt nie chciał pływać w jeziorze.
So intense was the storm that several roads were closed. – Burza była tak gwałtowna, że zamknięto kilka dróg.
So talented is the young Japanese pianist that critics compare her to world-famous musicians. – Młoda japońska pianistka jest tak utalentowana, że krytycy porównują ją do światowej sławy muzyków.
So unexpected was the announcement that the journalists remained silent for a moment. – Ogłoszenie było tak nieoczekiwane, że dziennikarze przez chwilę milczeli.
Such + to be
Such was his determination that nobody dared to oppose him. – Taka była jego determinacja, że nikt nie odważył się mu sprzeciwić.
Such was the beauty of the old town that thousands of tourists visited it every year. – Takie było piękno starego miasta, że każdego roku odwiedzały je tysiące turystów.
Such was the noise in the stadium that the players could hardly hear each other. – Hałas na stadionie był tak ogromny, że zawodnicy ledwo się słyszeli.
Such was the professor’s reputation that students travelled from abroad to attend his lectures. – Renoma profesora była tak wielka, że studenci przyjeżdżali z zagranicy na jego wykłady.
Such was their disappointment that they decided to leave the event early. – Ich rozczarowanie było tak duże, że postanowili wcześniej opuścić wydarzenie.
Inwersja po przysłówkach miejsca
Czasami inwersja pojawia się również po wyrażeniach miejsca, szczególnie w opisach literackich.
Above the fireplace was an old family portrait. – Nad kominkiem znajdował się stary rodzinny portret.
Across the valley stretched endless fields of lavender. – Po drugiej stronie doliny rozciągały się niekończące się pola lawendy.
At the end of the corridor hung a large medieval painting. – Na końcu korytarza wisiał duży średniowieczny obraz.
Beside the river lay a small wooden boat. – Obok rzeki leżała mała drewniana łódź.
In the middle of the square stood a magnificent fountain. – Na środku placu stała wspaniała fontanna.
On the hill stood an old stone tower. – Na wzgórzu stała stara kamienna wieża.
Tego typu konstrukcje nadają opisom bardziej literacki charakter.
So, neither i nor
Inwersję stosujemy także po so, neither i nor, kiedy zgadzamy się z wcześniejszym stwierdzeniem.
I enjoyed the lecture and so did my classmates. – Podobał mi się wykład i moim kolegom z klasy również.
She speaks Italian fluently and so does her sister. – Ona biegle mówi po włosku i jej siostra również.
We were impressed by the performance and so were the critics. – Byliśmy pod wrażeniem występu i krytycy również.
I can’t swim and neither can my brother. – Nie umiem pływać i mój brat również nie.
She has never visited Scotland and neither have I. – Ona nigdy nie była w Szkocji i ja też nie.
They haven’t seen this film and neither have we. – Oni nie widzieli tego filmu i my również nie.
Julia has never worked abroad, nor does she want to. – Julia nigdy nie pracowała za granicą i nie chce tego robić.
The hotel wasn’t clean, nor was it comfortable. – Hotel nie był czysty ani wygodny.
Tom wasn’t interested in politics, nor was his brother. – Tom nie interesował się polityką i jego brat również nie.
Czy warto używać inwersji?
Inwersja sprawia, że język brzmi bardziej elegancko, formalnie i naturalnie w tekstach pisanych. Bardzo często występuje w artykułach prasowych, literaturze, przemówieniach, języku akademickim, formalnych i prezentacjach.
W codziennych rozmowach większość tych konstrukcji pojawia się rzadziej, ale ich znajomość bardzo pomaga w rozumieniu zaawansowanego angielskiego i budowaniu bardziej naturalnych wypowiedzi.
Podsumowanie
Inwersja w języku angielskim to nie tylko sposób tworzenia pytań. Jest również ważnym elementem stylu formalnego i emfatycznego. Najczęściej pojawia się po wyrażeniach o znaczeniu negatywnym, w konstrukcjach z only, w zdaniach warunkowych oraz po so i such. Choć wiele takich zdań brzmi bardzo oficjalnie, są one niezwykle charakterystyczne dla zaawansowanego języka angielskiego i często pojawiają się na egzaminach oraz w tekstach akademickich.
Photo: Sandringham Estate, Norfolk © Sandringham Estate