Oglądając włoskie relacje z meczów piłkarskich lub przeglądając informacje sportowe, często można natknąć się na wyrażenie ai rigori. Jego znaczenie nie zawsze jest jednak od razu zrozumiałe dla wszystkich osób uczących się języka włoskiego. Dosłowne tłumaczenie brzmi bowiem mało naturalnie po polsku, a samo wyrażenie jest mocno zakorzenione w języku sportu. Przyjrzyjmy się więc, co dokładnie oznacza i jak jest używane.
Wyrażenie ai rigori odnosi się do sytuacji, w której o wyniku meczu decyduje seria rzutów karnych. W języku polskim tłumaczymy je jako „po rzutach karnych” lub „w rzutach karnych”, na przykład:
Il Marocco ha eliminato Paesi Bassi ai rigori e affronterà il Canada negli ottavi di finale dei Mondiali. – Maroko wyeliminowało Holandię w rzutach karnych i zmierzy się z Kanadą w 1/8 finału mistrzostw świata.
Il Paraguay ha vinto contro la Germania ai rigori per 4 a 3. – Paragwaj wygrał z Niemcami po rzutach karnych 4:3.
La partita si è decisa ai rigori. – O wyniku meczu zdecydowały rzuty karne.
La partita tra Marocco e Paesi Bassi è finita ai rigori. – Mecz między Marokiem a Holandią zakończył się rzutami karnymi.
La squadra è stata eliminata ai rigori. – Drużyna odpadła po rzutach karnych.
La squadra è stata sconfitta ai rigori. – Drużyna została pokonana w rzutach karnych.
La squadra ha perso ai rigori. – Drużyna przegrała w rzutach karnych.
Pod względem gramatycznym zwrot składa się z przyimka a oraz rodzajnika określonego i, które łączą się w formę ai. Rzeczownik rigori jest liczbą mnogą od słowa rigore, które we włoskim kilka znaczeń, między innymi „surowość”, „ścisłość” czy „rygor”. W terminologii sportowej słowo to nabrało jednak dodatkowego znaczenia i oznacza rzut karny. Wyrażenie ai rigori oznacza „przy rzutach karnych” lub „w trakcie rzutów karnych”, choć w naturalnej polszczyźnie mówimy „po rzutach karnych”.
Wyrażenie ai rigori należy do grupy konstrukcji często spotykanych we włoskim języku sportu. Podobnie używa się wyrażeń:
- ai supplementari – po dogrywce,
- ai punti – na punkty (np. w boksie),
- al fotofinish – po analizie fotofiniszu (np. w lekkoatletyce, kolarstwie czy wyścigach konnych).
Wszystkie te wyrażenia pokazują, że przyimek a może wskazywać sposób lub etap, na którym zapadło ostateczne rozstrzygnięcie.
Znajomość wyrażenia ai rigori ułatwia rozumienie włoskich komentarzy sportowych, informacji prasowych i relacji z meczów oraz turniejów piłkarskich. To również dobry przykład tego, jak w języku sportu krótkie wyrażenia mogą nieść specjalistyczne znaczenie, które nie zawsze da się odczytać poprzez dosłowne tłumaczenie poszczególnych słów.
Zdjęcie: Bramkarz reprezentacji Paragwaju Orlando Gill podczas Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2026 © Selección Paraguaya de Fútbol