Zaimki wskazujące w j. hiszpańskim (Pronombres demostrativos en español)

¡Hola a todos!

Zaimki wskazujące odnoszą się do odległości w czasie lub przestrzeni pomiędzy mówiącym a opisywanym obiektem (osoba, przedmiot, zwierzę, zjawisko, wydarzenie). Bardzo często używamy ich podczas rozmowy, gdy chcemy coś wskazać gestem lub nawiązujemy do tematu, o którym wcześniej była mowa.

Hiszpańskie zaimki wskazujące dzielą się na zaimki odmienne i nieodmienne oraz odnoszą się do trzech odległości:
a) bardzo blisko nas,
b) trochę dalej od nas, ale blisko naszego rozmówcy,
c) bardzo daleko zarówno od nas, jak i naszego rozmówcy.

Oto formy zaimków wskazujących odmiennych w podziale na rodzaj i liczbę:

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
rodzaj męski este (ten) estos (ci)
ese (ten/tamten) esos (ci/tamci)
aquel (tamten) aquellos (tamci)
rodzaj żeński esta (ta) estas (te)
esa (ta/tamta) esas (te/tamte)
aquella (tamta) aquellas (tamte)

Powyższe zaimki wskazujące występują zazwyczaj przed określanym rzeczownikiem, dopasowując do niego swój rodzaj i liczbę. Spójrzmy na poniższe przykłady:

este mosquito – ten komar
estos zapatos – te buty
esta mujer – ta kobieta
estas manzanas – te jabłka
ese insecto – tamten owad
esos caballos – tamte konie
esa abeja – tamta pszczoła
esas jirafas – tamte żyrafy
aquel canguro – tamten kangur
aquellos cocodrilos – tamte krokodyle
aquella golondrina – tamta jaskółka
aquellas gaviotas – tamte mewy

I. Zaimki wskazujące ESTE/ESTOS i ESTA/ESTAS wskazują na bliskość w przestrzeni pomiędzy mówiącym a opisywanym obiektem. Zaimki te służą również do określania czasu poprzez odniesienie do wydarzeń w teraźniejszości, bliskiej przyszłości lub bliskiej przeszłości. Przykłady:

¿Cuánto cuesta este piso en Aguascalientes? – Ile kosztuje to mieszkanie w Aguascalientes?
Esta pescadería cierra a las cinco. – Ten sklep rybny zamykają o piątej.
Esta silla es cómoda. – To krzesło jest wygodne.
Estas tijeras no cortan bien. – Te nożyczki nie tną dobrze.
Este año quiero aprender el español. – W tym roku chcę nauczyć się języka hiszpańskiego.
Este martes tengo un examen. – W ten wtorek mam egzamin.
Este paraguas es mío. – Ta parasolka jest moja.
Este invierno voy a viajar a la Patagonia. – W tę zimę pojadę do Patagonii.
Los líderes del G20 se reunirán este fin de semana. – Przywódcy G20 spotkają się w ten weekend.
Me gustan estos zapatos de piel. – Podobają mi się te skórzane buty.
No entiendo este ejercicio. – Nie rozumiem tego ćwiczenia.
¿Qué haces este sábado? – Co robisz w tę sobotę?
¿Qué significa esta palabra en español? – Co znaczy to słowo po hiszpańsku?

II. Zaimki wskazujące ESE/ESOS i ESA/ESAS wskazują, że coś znajduje się trochę dalej od nas, ale blisko naszego rozmówcy. Zaimki te służą również do określania czasu poprzez odniesienie do momentu w przyszłości lub przeszłości, który już wcześniej został wspomniany. Przykłady:

Dame ese reloj que tienes en la mano. – Daj mi ten zegarek, który masz na ręce.
Ese hombre vende frutas y verduras. – Tamten mężczyzna sprzedaje owoce i warzywa.
Ese llegará lejos. – Ten daleko zajdzie.
Ese problema no me deja dormir. – Ten problem nie daje mi spać.
Me graduaré en derecho el año que viene. Ese mismo año me voy a buscar un trabajo. – Ukończę studia prawnicze w przyszłym roku. W tym samym roku będę szukać pracy.
Me gusta mucho esa camisa de seda. – Bardzo mi się podoba tamta jedwabna koszula.
¿Puedo ver ese traje de algodón? – Czy mogę zobaczyć tamten bawełniany garnitur?
Respetamos esa decisión. – Szanujemy tamtą decyzję.

Zauważmy, że jeżeli coś wydarzyło się w niedalekiej przeszłości to w języku polskim w zależności od kontekstu użyjemy zaimków „ten”/„ta”, „ci”/„te”, natomiast w języku hiszpańskim spotkamy się z użyciem form ESE/ESOS i ESA/ESAS. Dzieje się tak, ponieważ pojęcie „odległości” nie odnosi się tylko do odległości fizycznej, ale także do odległości przenośnej w czasie. Spójrzmy na poniższe przykłady:

En ese momento vi mi reflejo. – W tym momencie zobaczyłem moje odbicie.
Esa venta fracasó por razones desconocidas. – Ta sprzedaż nie powiodła się z nieznanych przyczyn.
Ese chico no era tonto. – Ten chłopak nie był głupi.
Ese nombre me se me ha quedado grabado en mi mente. – To nazwisko utkwiło mi w pamięci.
¿Has echado un vistazo a este artículo? – Rzuciłeś okiem na ten artykuł?

III. Zaimki wskazujące AQUEL/AQUELLOS i AQUELLA/AQUELLAS wskazują, że coś znajduje bardzo daleko zarówno od nas, jak i naszego rozmówcy lub znajduje się bardzo daleko tylko od nas. Innym ważnym zastosowaniem tych zaimków jest odniesienie do bardzo odległej przeszłości (wówczas stosujemy czasy przeszłe). Przykłady:

Aquel año fue inolvidable. – Tamten rok był niezapomniany.
Aquel chico es alto. – Tamten chłopak jest wysoki.
Aquella chica es delgada. – Tamta dziewczyna jest szczupła.
Aquella dependienta es amable, cordial y servicial. – Tamta sprzedawczyni jest miła, serdeczna i pomocna.
Quería tener aquel teléfono móvil. – Chciałabym mieć tamten telefon komórkowy.
Solamente el 23% de la población en Haití fue a las elecciones en aquella época. – Zaledwie 23% ludności na Haiti uczestniczyło w wyborach w tamtym okresie.
¿Ves aquella estrella fugaz en el cielo? – Widzisz tamtą spadającą gwiazdę na niebie?

IV. Poszczególnym zaimkom wskazującymi odpowiadają przysłówki miejsca.

Liczba pojedyncza Liczba mnoga Przysłówek miejsca
este (ten) estos (ci) aquí / acá (tutaj/tu)
ese (ten/tamten) esos (ci/tamci) ahí (tu/tam)
aquel (tamten) aquellos (tamci) allí / allá (tam)
esta (ta) estas (te) aquí / acá (tutaj/tu)
esa (ta/tamta) esas (te/tamte) ahí (tu/tam)
aquella (tamta) aquellas (tamte) allí / allá (tam)

Zauważmy, że w języku hiszpańskim mamy trzy stopnie bliskości, którym odpowiadają trzy przysłówki miejsca: „aquí”, „ahí” i „allí”, natomiast w języku polskim w tym znaczeniu mamy dwa stopnie bliskości wyrażane przysłówkami miejsca: „tutaj”/„tu” i „tam”. „Tu” jest nieformalną formą pochodną od „tutaj”. Różnica między „ahí” i „allí” jest dość subiektywna i zależy od kontekstu wypowiedzi. W tabeli uwzględniono również przysłówki miejsca „acá” (tu) i „allá” (tam) używane w Ameryce Łacińskiej. Przykłady użycia:

Esta servilleta que tengo aquí. – Ta serwetka, którą mam tutaj.
Esa cafetería de ahí. – Tamta kawiarnia.
¿Ese de ahí es tu hermano? – Ten tam jest twoim bratem?
¿Quién es ese señor de ahí? – Kim jest tamten pan?
¿Te gustan aquellos zapatos de allí? – Podobają ci się tamte buty?

V. Zaimki wskazujące mogą również występować samodzielnie, bez rzeczownika, na przykład:

Aquella es mi mejor amiga. – Tamta jest moją najlepszą przyjaciółką.
Aquellos siempre son los primeros. – Tamci są zawsze pierwsi.
Estas ciruelas cuestan menos que esas. – Te śliwki kosztują mniej niż tamte.
Este libro es de Pedro y ése es mío. – Ta książka jest Pedra, a tamta moja.
¿Te gusta este coche? – No, aquel me gusta más. – Podoba ci się ten samochód? – Nie, tamten mi się bardziej podoba.
¿Te gusta esta película? – Sí, me gusta esta. – Podoba się ten film? – Tak, podoba mi się ten.
¿Qué camisa quieres? –Aquella blanca. – Którą chcesz koszulę? – Tamtą białą.
¿Quieres comprar estos tomates? – No, prefiero estos que están aquí. – Chcesz kupić te pomidory? – Nie, wolę kupić te, które są tutaj.

VI. Jeżeli zaimek wskazujący występuje za rzeczownikiem, to wskazuje na negatywny stosunek osoby mówiącej o czymś lub o kimś albo też nie wiemy jak coś lub kogoś nazwać, na przykład:

El tío ese es un idiota. – Tamten facet to idiota.
¿Cómo se llama el programa ese para editar fotos gratis? – Jak się nazywa tamten program do bezpłatnej edycji zdjęć?

VII. Istnieją również trzy nieodmienne formy nijakie zaimków wskazujących (los demostrativos neutros) – „esto” (to), „eso” (to, tamto) i „aquello” (tamto). Formy te występują samodzielnie (bez rzeczownika), najczęściej w odniesieniu do rzeczy lub pojęć abstrakcyjnych. Zaimki te wchodzą w skład wielu stałych zwrotów. Przykłady:

¿Cómo es eso? – Jak to możliwe?
Eso era de esperar. – To było do przewidzenia.
Eso es todo por hoy. – To wszystko na dzisiaj.
Eso depende de usted. – To zależy od pana.
¡Eso es fantástico! – To jest fantastyczne!
eso implica que … – to oznacza, że …
¡Eso sí que no! – Nie ma mowy o tym! / To nie wchodzi w rachubę!
Esto es fácil/difícil. – To jest łatwe/trudne.
Esto es increíble. – To jest niewiarygodne.
Esto no es para reírse. – To nie jest do śmiechu.
¡Nada de eso! – Wcale nie!
No entiendo esto. – Nie rozumiem tego.
No es eso. – Nie o to tu chodzi.
No me gusta eso. – Nie podoba mi się to.
No me importa esto. – Nie odchodzi mnie to.
por eso – dlatego
precisamente por eso – dokładnie z tego powodu
¿Qué es esto? – Co to jest?
¿Y eso? – Jak to? / A to dlaczego?

Dodatkowe zdania do analizy w wersji hiszpańsko-polskiej:

Aquel piso es muy pequeño. Tamto mieszkanie jest bardzo małe.
Aquello era tremendo, aquello era la guerra. Tamto było straszne, tamto było wojną.
¿Cómo se dice esto en español? Jak to się nazywa po hiszpańsku?
Cuando escucho esta canción, pienso en México. Kiedy słucham tej piosenki, myślę o Meksyku.
¡Di esto en español! Powiedź to po hiszpańsku!
¿Dónde has comprado estos zapatos? Gdzie kupiłeś(-aś) te buty?
El Congreso de Perú eligió este lunes 16 de noviembre de 2020 a Francisco Sagasti como nuevo presidente interino. Peruwiański parlament wybrał w ten poniedziałek 16 listopada 2020 r. Francisco Sagastiego na nowego tymczasowego prezydenta.
En aquel tiempo España necesitaba aumentar la extracción de riqueza de sus colonias para financiar sus guerras y mantener su imperio. W tamtym czasie Hiszpania potrzebowała zwiększyć wydobycie bogactw ze swoich kolonii, aby sfinansować swoje wojny i utrzymać imperium.
En este caso, saber otras lenguas supone ampliar tus oportunidades en el mercado laboral. W tym przypadku znajomość innych języków oznacza zwiększenie twoich szans na rynku pracy.
En la mañana de este lunes viene mi tío. W ten poniedziałek rano przyjeżdża mój wujek.
Ese árbol es un pino y este es un abeto. Tamto drzewo to sosna, a to jest świerk.
Eso depende del contexto. To zależy od kontekstu.
Eso implica que la Política Agraria Común necesite una reforma minuciosa y esa reforma requiere empezar desde cero.Oznacza to, że Wspólna Polityka Rolna potrzebuje gruntownej reformy i że taka reforma wymaga podjęcia działań od zera.
Eso que dices no tiene mucho sentido. To, co mówisz, nie ma większego sensu.
Es por eso que estoy aquí. Dlatego jestem tutaj.
Este sillón ocupa demasiado espacio en la cocina. Ten fotel zajmuje za dużo miejsca w kuchni.
Esta es la montaña más fotografiada del mundo: Matterhorn, en los Alpes. To jest najbardziej fotografowany szczyt na świecie: Matterhorn w Alpach.
Esta biblioteca posee muchos libros interesantes. Ta biblioteka posiada dużo interesujących książek.
Esta es una lista de todos los libros de la embajada. To jest lista wszystkich książek z ambasady.
Este curso de español es para extranjeros. Ten kurs hiszpańskiego jest dla cudzoziemców.
Este episodio dura solo 55 minutos. Ten odcinek trwa tylko 55 minut.
Este hotel es demasiado caro para mí. Ten hotel jest za drogi dla mnie.
Esta vista del hotel no es tan buena como aquella desde la montaña. Ten widok z hotelu nie jest tak dobry jak tamten z góry.
Estas diferencias son acordes con la edad y el alto nivel educativo de este grupo de migrantes. Te różnice są zgodne z wiekiem i wysokim poziomem wykształcenia w tej grupie imigrantów.
Estas plantas se riegan una vez a la semana en verano y una vez al mes en invierno. Te kwiaty podlewa się raz w tygodniu latem i raz w miesiącu zimą.
Este amor es más fuerte que cualquier otra cosa. Ta miłość jest silniejsza niż cokolwiek innego.
Este diplomático, de 50 años, habla español y portugués con fluidez y cuenta con experiencia en el servicio exterior. Ten 50-letni dyplomata mówi biegle po hiszpańsku i portugalsku i ma doświadczenie w służbie zagranicznej.
Este mes vamos a Querétaro. W tym miesiącu lecimy do Querétaro.
Este mes voy a visitar a mis parientes que viven en los Países Bajos. W tym miesiącu odwiedzę moich krewnych, którzy mieszkają w Holandii.
Este viernes 20 de noviembre de 2020 se conmemora el Día de la Soberanía Nacional en Argentina. W ten piątek 20 listopada 2020 r. obchodzi się Dzień Suwerenności Narodowej w Argentynie.
Esto es muy triste. To jest bardzo smutne.
Esto está un poco anticuado, pero útil. To jest trochę przestarzałe, ale przydatne.
Esto le puede suceder a cualquiera. To się może każdemu zdarzyć.
Esto no es para mí. To nie jest dla mnie.
Esto no puede continuar así. To nie może tak trwać.
Esto no tiene nada que ver con el pasado. To nie ma nic wspólnego z przeszłością.
Esto va a mi cuenta. To idzie na mój rachunek.
Estos son más caros que esos. Te są droższe niż tamte.
¿Forma esto parte de mis tareas? Czy to należy do moich zadań?
Gracias por esa bella historia. Dziękuję za tę wspaniałą opowieść.
Los venezolanos no queremos la guerra, no queremos una guerra civil, no queremos una intervención militar, defendemos la paz y la tranquilidad en sus expresiones económicas, políticas, sociales, culturales, eso es lo que queremos los venezolanos, y estamos en ese proceso, por eso hemos convocado al evento de la elección presidencial. [Delcy Rodríguez]My Wenezuelczycy nie chcemy wojny, nie chcemy wojny domowej, nie chcemy interwencji wojskowej, bronimy pokoju i spokoju na płaszczyźnie gospodarczej, politycznej, społecznej, kulturalnej; to jest to czego chcą Wenezuelczycy i jesteśmy w trakcie tego procesu, dlatego ogłosiliśmy wybory prezydenckie. [Delcy Rodríguez]
Me encanta esta película. Uwielbiam ten film.
Me gusta ayudar a aquellos que más lo necesitan. Lubię pomagać tym, którzy najbardziej tego potrzebują.
Me gusta casi todo, menos esto. Lubię prawie wszystko, oprócz tego.
Me gustaría nadar en este lago. Chętnie bym popływał w tym jeziorze.
Por eso es importante lavarse las manos a menudo. Dlatego ważne jest częste mycie rąk.
¿Tienes planes para este fin de semana? Masz plany na ten weekend?
Tras su regreso a Francia y permanencia clandestina en aquel país, huyó a México.Po swoim powrocie do Francji i potajemnym pobycie w tym kraju uciekła do Meksyku.
Y por eso debo decirte la verdad. I dlatego muszę powiedzieć tobie prawdę.

Un fuerte abrazo y gracias por estar aquí y hasta la próxima.