Zaimki przymiotne wskazujące w j. francuskim (Les adjectifs démonstratifs en français)

Bonjour les amis !

W tym wpisie omówię temat francuskich zaimków przymiotnych wskazujących (les adjectifs démonstratifs). Poznamy ich formy, dowiemy się o ich roli i przyjrzymy się przykładom ich użycia.

Zaimki przymiotne wskazujące są określeniem rzeczownika o podobnej wartości co rodzajnik. Zaimki te występują zawsze przed rzeczownikiem zastępując rodzajnik. Mają formy pojedyncze i złożone.

Formy pojedyncze:

l. pojedyncza l. mnoga
r. męski r. żeński r. męski i żeński
ce [sə] / cet [sɛt]

ten

cette [sɛt]

ta

ces [se]

ci, te

Formy złożone:

l. pojedyncza l. mnoga
r. męski r. żeński r. męski i żeński
ce [sə] / cet [sɛt] + rzeczownik + partykuła -ci [si]

ten (oto)

cette [sɛt] + rzeczownik + partykuła -ci [si]

ta (oto)

ces [se] + rzeczownik + partykuła -ci [si]

ci, te (oto)

ce [sə] / cet [sɛt] + rzeczownik + partykuła  -là [la]

tamten

cette [sɛt] + rzeczownik + partykuła  -là [la]

tamta

ces [se] + rzeczownik + partykuła  -là [la]

tamci, tamte

Uwaga! Formy „cet” używa się w liczbie pojedynczej przed rzeczownikami rodzaju męskiego zaczynającymi się od samogłoski lub h niemego.

Rola zaimków przymiotnych wskazujących:

a) zaimki przymiotne wskazujące wskazują na konkretną osobę, przedmiot lub pojęcie, informując o liczbie pojedynczej lub mnogiej rzeczownika, na przykład:

ce bateau – ten statek
ce cas – ten przypadek
ces arbes – te drzewa
ces filles – te dziewczyny
cet homme – ten mężczyzna
cet ordinateur – ten komputer
cette conférence de presse – ta konferencja prasowa
cette femme – ta kobieta
cette voiture – ten samochód

b) zaimki przymiotne wskazujące mogą służyć do połączenia informacji podanych w dwóch odrębnych zdaniach, na przykład:

Connaissez-vous le guide Petit Futé ? Ce guide est assez volumineux et s’enrichie chaque année. – Czy znacie przewodnik Petit Futé? Ten przewodnik jest dość obszerny i powiększa się z każdym rokiem.
Madagascar est une république parlementaire. Située dans l’océan Indien, cette île est le premier producteur mondial de vanille. – Madagaskar to republika parlamentarna. Ta wyspa, usytuowana na Oceanie Indyjskim, jest największym producentem wanilii w świecie.

c) W formach złożonych partykuła „-ci” dołączana do rzeczownika wskazuje na bliskość w czasie lub przestrzeni, a partykuła „-là” na oddalenie, na przykład:

ce bateau-ci – ten (oto) statek
ce bateau-là – tamten (oto) statek
ces bateaux-là – tamte statki

ce jour-ci – tego dnia
ce jour-là – tamtego dnia
ces jours-ci – w tych dniach

ce livre-ci – ta (oto) książka
ce livre-là – tamta (oto) książka
ces livres-là – tamte książki

Uwaga! W konstrukcjach z rzeczownikiem partykuła „-ci” jest stosunkowo rzadko używana. W języku potocznym, gdy nie tworzymy opozycji dwóch rzeczowników w postaci ten-tamten, najczęściej stosujemy partykułę „-la” bez względu na odległość, czyli również w znaczeniu „ici”, gdy coś lub ktoś jest bardzo blisko nas. Warto o tym wiedzieć, aby uniknąć nieporozumień. Przykłady zdań:

J’aime cette chemise-là. – Podoba mi się ta koszula.
Prends ce manteau-là. – Weź ten płaszcz.
Je veux acheter cette robe-là. – Chcę kupić tę sukienkę.

Natomiast, gdy chcemy wskazać na miejsce, w którym coś lub ktoś się znajduje, używamy w mowie potocznej wyrażenia „là-bas”, na przykład:

L’Australie brûle : un Breton installé là-bas nous met en garde ! – Australia płonie – ostrzega nas pewien Bretończyk, który tam mieszka.
L’autoroute passe là-bas, derrière les barrières de sécurité. – Autostrada przebiega tamtędy, za barierą bezpieczeństwa.
Il doit faire froid là-bas. – Tam musi być zimno.
Qui chante là-bas ? – Kto tam śpiewa ?
Qu’est-ce qui est là-bas ? – Co tam jest?
Qui est-ce qui est là-bas ? – Kto tam jest?

Dodatkowe przykłady zdań w wersji francusko-polskiej do analizy:

Ce défi immense peut être gagné si des mesures sont prises immédiatement. Można stawić czoła temu olbrzymieniu wyzwaniu, jeżeli działania zostaną niezwłocznie podjęte.
Ce livre s’adresse à vous. Ta książka skierowana jest do was.
Ce virus est l’affaire de tous. Ten wirus jest zadaniem dla wszystkich.
Ces chaussures-ci me serrent un peu. – Et celles-là ? Te buty trochę mnie cisną. – A tamte?
Ces nouveaux objectifs de développement durable seront applicables à tous les pays. Te nowe cele na rzecz zrównoważonego rozwoju będą miały zastosowanie do wszystkich krajów.
Ces ordinateurs sont très rapides, mais ils sont bruyants. Te komputery są bardzo szybkie, ale są głośne.
Ces roses blanches sont très jolies. Te białe róże są bardzo ładne.
Ce samedi, près de 1 100 personnes migrantes sont arrivées aux îles Canaries à bord de 20 bateaux. W tę sobotę na Wyspy Kanaryjskie na 20 łodziach przypłynęło prawie 1 100 imigrantów.
Ce texte-là ne construit pas le « futur que nous voulons ». Ten tekst nie tworzy „przyszłości, której chcemy”.
Ces dernières décennies, le nombre de migrants a essentiellement augmenté à cause de l’augmentation de la population mondiale. W tych ostatnich dziesięcioleciach liczba migrantów zdecydowanie zwiększyła się z powodu wzrostu światowej populacji.
Ces projets s’inscrivent dans le cadre d’une stratégie nationale de la gestion de la sécurité alimentaire. Projekty te wpisują się w ramy narodowej strategii zarządzania bezpieczeństwem żywności.
Cet article date de plus de 4 ans. Ten artykuł ma ponad 4 lata.
Cette ancienne chanson française s’appelle « Aux Champs Elysées ». Son auteur était Joe Dassin. Ta dawniejsza piosenka francuska nazywa się „Aux Champs Elysées”. Jej autorem był Joe Dassin.
Cette baisse de consommation reflète essentiellement l’effondrement du marché.Ten spadek konsumpcji odzwierciedla przede wszystkim załamanie na rynku.
Cette citation est isolée de don contexte. Ten cytat jest wyrwany z kontekstu.
Cette fragrance des fleurs de lavande de la Provence est inoubliable. Ten zapach kwiatów lawendy z Prowansji jest niezapomniany.
Cette odeur de vanille est merveilleuse. Ten zapach wanilii jest wspaniały.
Dans ce contexte, ma responsabilité est de protéger tous les Français. W tej sytuacji moim obowiązkiem jest ochrona wszystkich Francuzów.
Dans ces pays, 40 à 50% des revenus sont destinés à l’achat d’aliments. W krajach tych 40-50% dochodu przeznacza się na zakup żywności.
Donne-moi cette tasse-ci. Podaj mi tę filiżankę.
D’où vient cet intérêt pour l’Egypte ? – L’Egypte attire et souvent passionne de nombreuses personnes à travers le monde. Cette fascination est très ancienne, elle était déjà sensible chez les Grecs et les Romains de l’Antiquité.Skąd bierze się to zainteresowanie Egiptem? – Egipt przyciąga i często pasjonuje liczne osoby na całym świecie. Ta fascynacja jest bardzo stara, była ona już odczuwalna u starożytnych Greków i Rzymian.
En quoi consiste cette mesure ? Na czym polega to działanie?
Il y a tellement de choses inéquitables dans ce monde qui me tracassent et me bouleversent. Na tym świecie jest tyle nierówności, które mnie martwią i bulwersują.
Ils ne sont jamais allés là-bas.Oni nigdy tam nie chodzili.
Ils se sont rassemblés ce mardi matin devant le tribunal correctionnel de Marseille. Zebrali się w ten wtorek przed sądem poprawczym w Marsylii (tribunal correctionnel) właściwym do sądzenia występków.
La méthodologie de ces travaux est critiquée. Metodologia tych prac jest krytykowana.
On ne dit pas ce mot-là chez nous. Nie używamy w domu tego słowa.
Personnellement, je n’utilise jamais ce mot-là. Osobiście nigdy nie używam tego słowa.
Pourquoi cette limitation de vitesse de 90 à 80 km/h a été instaurée en France en 2018 sur les routes bidirectionnelles à chaussée non séparée ? Parce que la vitesse est la première cause des accidents mortels en France (31%). Dlaczego we Francji w 2018 r. wprowadzono to ograniczenie prędkości z 90 do 80 km/h na drogach dwukierunkowych o jezdniach nie rozdzielonych separatorem? Ponieważ prędkość jest podstawową przyczyną wypadków śmiertelnych we Francji (31%).
Pourquoi cette pyramide de Khéops est si mythique ? Dlaczego (ta) piramida Cheopsa jest tak mityczna?
Prends ce médicament. Zażyj to lekarstwo.
Que se cache-t-il derrière ce mur ? Co się kryje za tym murem?
Quelle est à cette heure la situation épidémiologique dans notre pays ? Jaka jest obecnie sytuacja epidemiologiczna w naszym kraju?
Qui connaît cet homme ? – Je ne connais pas cet homme-là. Kto zna tego mężczyznę? – Nie znam tego mężczyzny.
Qui est cet homme ? Kim jest ten mężczyzna?
Qui sont ces hommes prêts à risquer leur vie pour notre pays ? Kim są ci ludzie gotowi oddać swoje życie za nasz kraj?
Toutes ces mesures sont indispensable. Wszystkie te działania są niezbędne.
Tu préfères essayer cette veste-ci ou cette veste-là ? Les cabines d’essayage sont là-bas. Wolisz przymierzyć tę czy tamtą marynarkę? Przymierzalnie są tam.
Tu veux acheter ce tailleur-ce ou ce tailleur-là ? Chcesz kupić tę czy tamtą garsonkę?
Vous trouverez sur ce site une série d’informations pour vous aider à préparer votre voyage en Nouvelle-Calédonie. Na tej stronie znajdziecie szereg informacji, które pomogą wam przygotować się na podróż do Nowej Kaledonii.

Eh bien voilà, ce n’était pas si compliqué quand même.
À la prochaine !