Rodzaj rzeczowników hiszpańskich (El género de los sustantivos en español )

Buenos días (Dzień dobry)

W poniższym wpisie przedstawię pewne ogólne zasady dotyczące podziału rzeczowników hiszpańskich ze względu na ich rodzaj. Zasady te ułatwiają ustalenie rodzaju gramatycznego większości rzeczowników hiszpańskich. Należy jednak pamiętać, że są to zasady umowne, od których istnieje wiele wyjątków.

W języku hiszpańskim rzeczowniki występują w dwóch rodzajach gramatycznych: w rodzaju męskim (masculino) i rodzaju żeńskim (femenino). Rodzaj rzeczownika w języku polskim nie zawsze odpowiada rodzajowi rzeczownika w języku hiszpańskim. Ucząc się słów hiszpańskich, należy zatem zawsze zapamiętywać rzeczowniki z rodzajnikami.

Rodzaju męskiego są:
a) rzeczowniki zakończone na -o, -e, -ete, -és, -miento, -or, -aje, -ón, -an / -án, -í, -u / -ú oraz na inne spółgłoski.

 Przykłady rzeczowników
-oel cuarto (ćwiartka), el estadio (stadion, stadium), el horario (plan, rozkład), el jardinero, (ogrodnik), el ministerio (ministerstwo), el muchacho (chłopiec), el muro (mur, ściana), el precio (cena), el toro (byk).
Istnieją wyjątki np.: la foto (zdjęcie), la libido (libido), la mano (dłoń), la modelo (modelka), la moto (motor, motocykl), la moto acuática (skuter wodny), la polio (choroba polio), la radio (radio)
-eel cine (kino), el diente (ząb), el escote (dekolt), el jefe (szef), el parque (park), el restaurante (restauracja), el semestre (semestr), el postre (deser), el yute (juta)
-eteel banquete (bankiet, uczta), el billete (bilet), el bonete (biret, beret), el bosquete (zagajnik), el branzalete (bransoletka), el pobrete (biedak), el rojete (róż)
-ésel danés (Duńczyk), el francés (Francuz), el inglés (Anglik), el japonés (Japończyk), el maltés (Maltańczyk)
-mientoel conocimiento (znajomość), el crecimiento (wzrost, przyrost), el movimiento (ruch), el pensamiento (myśl, myślenie), el tratamiento (traktowanie, leczenie)
-orel amor (miłość), el embajador (ambasador), el emperador (cesarz), el defraudador (defraudant), el fechador (datownik), el lector (czytelnik), el narrador (narrator), el profesor (profesor), el traductor (tłumacz).
Istnieją wyjątki np.: la flor (kwiat), la labor (praca)
-ajeel aterrizaje (lądowanie), el coraje (odwaga), el equipaje (bagaż), el lenguaje (język, mowa, sposób wysławiania się), el maquillaje (makijaż), el peaje (opłata drogowa), el personaje (wybitna osoba, osobistość), el viaje (podróż), el viraje (wiraż, zakręt)
-ónel camión (ciężarówka), el campeón (bojownik, mistrz), el corazón (serce), el jabón (mydło), jamón (szynka), el león (lew), el limón (cytryna), el pantalón (spodnie)
-an / -ánel caftán (kaftan), el capitán (kapitan), el celofán (celofan), el champán (szampan), el guardián (stróż, dozorca), el pan (chleb), el plan (plan, projekt, zamiar)
el chantillí (krem z bitej śmietany), el iraní (Irańczyk), el iraquí (Irakijczyk), el jabalí (dzik), el marroquí (Marokańczyk), el omaní (Omańczyk), el paquistaní (Pakistańczyk)
-u / -úel bambú (bambus), el champú (szampon), el espiritu (duch).
Istnieją wyjątki np. la tribu (plemię), la interviú (wywiad)

b) wyrazy określające płeć męską, na przykład:

el agricultor (rolnik)
el bombero (strażak)
el cartero (listonosz)
el chico (chłopiec)
el conductor (kierowca)
el empresario (przedsiębiorca)
el hombre (mężczyzna)
el niño (chłopczyk)
el padre (ojciec)
el profesor (nauczyciel)

c) nazwy dni tygodnia (los días de la semana):

el lunesponiedziałek
el marteswtorek
el miércolesśroda
el juevesczwartek
el viernespiątek
el sábadosobota
el domingoniedziela

d) nazwy miesięcy w roku:

el enero styczeń el julio lipiec
el febrero luty el agosto sierpień
el marzo marzec el septiembre wrzesień
el abril kwiecień el octubre październik
el mayo maj el noviembre listopad
el junio czerwiec el diciembre grudzień

e) niektóre rzeczowniki utworzone od przymiotników oznaczających kolory:

rojo (czerwony) el rojo (czerwień) marrón (brązowy) el marrón (brąz)
negro (czarny) el negro (czerń) rosa (różowy) el rosa (róż)
azul (niebieski) el azul (błękit) amarillo (żółty) el amarillo (kolor żółty)
verde (zielony) el verde (zieleń) gris (szary) el gris (szarość/kolor szary)
blanco (biały) el blanco (biel) naranja (pomarańczowy) el naranja (kolor pomarańczowy)

f) nazwy drzew, na przykład:

rodzaj męski rodzaj męski rodzaj żeński
el abedul (brzoza)
el abeto (jodła)
el acerolo (głóg)
el álamo (topola)
el alerce (modrzew)
el arce (klon)
el castaño (kasztan)
el cedro (cedr)
el cerezo (czereśnia)
el ciruelo (śliwa)
el fresno (jesion)
el guindo (wiśnia)
el manzano (jabłoń)
el naranjo (drzewo pomarańczowe)
el olivo (drzewo oliwne)
el peral (grusza)
el pino (sosna)
el roble (dąb)
el sauce (wierzba)
el tejo (cis)
el tilo (lipa)
la acacia (akacja)
la caoba (mahoń)
la datilera (daktylowiec)
la haya (buk)
la higuera (figowiec)
la morera (morwa biała)
la palmera (palma)
la picea común (świerk pospolity)
la secuoya (sekwoja)

g) nazwy rzek, jezior, mórz i oceanów, na przykład:

el Amazonas (Amazonka)el Mediterráneo (Morze Śródziemne)
el Danubio (Dunaj)el Misisipi (Misisipi)
el lago de Constanza (Jezioro Bodeńskie)el Müritz (Jezioro Müritz)
el lago Śniardwy (Jezioro Śniardwy)el Nilo (Nil)
el lago Wigry (Jezioro Wigry)el océano Atlántico (Ocean Atlantycki)
el Mar Adriático (Morze Adriatyckie)el océano Índico (Ocean Indyjski)
el lago Mamry (Mamry) el Pacifico (Ocean Spokojny)
el mar Báltico (Morze Bałtyckie)el (río) Óder (Odra)
el mar Caribe (Morze Karaibskie)el (río) Loira (Loara)
el mar Muerto (Morze Martwe)el (río) Rin (Ren)
el mar Negro (Morze Czarne)el (río) Vistula (Wisła)
el mar Rojo (Morze Czerwone)el Sena (Sekwana)

h) nazw przylądków, gór i pasm górskich, na przykład:

el Atlas (Atlas) el Sistema Ibérico (Góry Iberyjskie)
el Bosque Negro (Schwarzwald) el Vosgos (Wogezy)
el cabo de Hornos (Przylądek Horn)el Wadi Rum (Wadi Rum)
el cabo Leeuwin (Przylądek Leeuwin)el Zugspitze (Zugspitze)
el Cáucaso Menor (Mały Kaukaz)los Alpes (Alpy)
el Everest (Mount Everest) los Altos del Golán (Wzgórza Golan)
el Himalaya (Himalaje)los Andes (Andy)
el Hindukush (Hindukusz) los Apeninos (Apeniny)
el Macizo Central (Masyw Centralny) los Cárpatos (Karpaty)
el (monte) Carmelo (Góra Karmel)los Pirineos (Pireneje)
el (monte) Rysy (Rysy)los Sudetes (Sudety)
el Nanga Parbat (Nanga Parbat)los Tatras (Tatry)

Rzeczowniki w rodzaju męskim to często zapożyczenia z innych języków:

PochodzeniePrzykłady
j. angielskiel escáner (skaner), el disquete (dyskietka), el cabaré (kabaret), el fútbol (piłka nożna), el béisbol (bejsbol), el derbi (derby), el penalti (rzut karny), el carné (dowód tożasamości, legitymacja), el esmog (smog), el estatus (status), el gánster (gangster), el pulóver (pulower), el sándwich (kanapka)
j. arabskiel aceite (olej), el adoquín (kostka brukowa), el adobe (cegła suszona), el almacén (magazyn), el álgebra (algebra), el azúcar (cukier)
j. francuskiel álbum (album), el aperitivo (aperitif), el bulevar (bulwar), el chalé (domek), el champiñón (pieczarka), el coñac (koniak), el embargo (embargo), el examen (egzamin), el filete (filet), el garaje (garaż), el hotel (hotel), el índice (wskaźnik), el jamón (szynka), el menú (menu), el reportaje (reportaż), el vagón (wagon), el vals (walc), el yogur (jogurt)

Rzeczowniki w rodzaju męskim to często wyrazy złożone, na przykład:

el abrebotellas (otwieracz do butelek) el lavaplatos (zmywarka)
el aeropuerto (lotnisko)el mapamundi (mapa świata)
el correveidile (goniec)el mediodía (południe)
el cumpleaños (urodziny)el paraguas (parasol)
el girasol (słonecznik)el portaaviones (lotniskowiec)
el guardarropa (szatnia)el portamonedas (portmonetka)
el lanzamisiles (wyrzutnia rakietowa) el tejemaneje (knowania)

Rodzaju żeńskiego są:
a) rzeczowniki zakończone na -a, -cia, -ción, -dad / -tad, -e, -ez, -eza, -ía, -ie, -itis, -nza, -sión, -sis, -tud, -umbre oraz na inne spółgłoski.

 Przykłady rzeczowników
-ala bolsa (torba, torebka), la caja (kasa), la cara (twarz), la estatua (statua), la muchacha (dziewczyna), la plata (srebro), la sombra (cień), la tienda (sklep), la tregua (rozejm)
-ciala presencia (obecność), la tolerancia (tolerancja)
-ciónla acción (akcja), la descolonización (dekolonizacja), la estación (stacja), la habitación (pokój), la nación (naród), la situación (sytuacja), la traducción (tłumaczenie)
-dad /
-tad

la bondad (dobroć), la felicidad (szczęście), la lealtad (lojalność), la libertad, la mitad (połowa, środek), la nacionalidad (narodowość), (wolność), la personalidad (osobowość), la seguridad (pewność), la universidad (uniwersytet), la verdad (prawda)
-ela calle (ulica), la carne (mięso), la clase (lekcja, klasa), la leche (mleko), la niebla (mgła), la nube (chmura), la sangre (krew)
-ezla niñez (dzieciństwo), la vejez (starość)
-ezala pereza (lenistwo)
-ía la frutería (warzywniak), la librería (księgarnia), la panadería (piekarnia), la pescadería (sklep rybny), la tontería (głupota, drobiazg), la zapatería (sklep obuwniczy)
-ie la serie (seria), la superficie (powierzchnia)
-itisla apendicitis (zapalenie wyrostka robaczkowego), la artritis (zapalenia stawów), la bronquitis (zapalenie oskrzeli), la otitis (zapalenie ucha)
-nzala bonanza (pomyślność), la esperanza (nadzieja)
-siónla extensión (rozszerzenie), la lesión (uraz), la prisión (więzienie), la televisión (telewizja), la versión (wersja)
-sisla crisis (kryzys), la neurosis (nerwica), la parálisis (paraliż), la síntesis (synteza)
-tudla juventud (młodość, młodzież), la virtud (zaleta)
-umbrela costumbre (zwyczaj), la cumbre (szczyt, wierzchołek), la muchedumbre (tłum ludzi)
-zónla punzón (szpikulec, rylec), la razón (rozum, rozsądek, racja)

b) wyrazy określające płeć żeńską, na przykład:

la chica (dziewczyna)
la esposa (żona)
la mujer (kobieta)
la niña (dziewczynka)
la profesora (nauczycielka)

c) Nazwy liter, na przykład:
la a (litera a)
la b (litera b)
la z (litera z)

Hiszpańskie rzeczowniki zakończone na -e, -ense, -ista określające nazwy zawodów, funkcji, pochodzenia i narodowości mają zazwyczaj (ale nie zawsze) taką samą formę dla obu rodzajów gramatycznych:

Rodzaj męski Rodzaj żeński
el agente (przedstawiciel) la agente (przedstawicielka)
el agente de policía (policjant) la agente de policía (policjantka)
el agente municipal (strażnik miejski) la agente municipal (strażniczka miejska)
el amanuense (sekretarz) la amanuense (sekretarka)
el artista (artysta) la artista (artystka)
el asistente (asystent) la asistente (asystentka)
el ateniense (Ateńczyk) la ateniense (Atenka)
el canadiense (Kanadyjczyk) la canadiense (Kanadyjka)
el conferenciante (prelegent) la conferenciante (prelegentka)
el conserje (dozorca) la conserje (dozorczyni)
el costarricense (Kostarykanin) la costarricense (Kostarykanka)
el deportista (sportowiec) la deportista (sportsmenka)
el dibujante (rysownik) la dibujante (rysowniczka)
el estadounidense (obywatel Stanów Zjednoczonych) la estadounidense (obywatelka Stanów Zjednoczonych)
el estudiante (student) la estudiante (studentka)
el intérprete (tłumacz ustny) la intérprete (tłumacz ustny, tłumaczka)
el nicaragüense (Nikaraguańczyk) la nicaragüense (Nikaraguanka)
el orfebre (złotnik) la orfebre (złotniczka)
el periodista (dziennikarz) la periodista (dziennikarka)
el publicista (publicysta) la publicista (publicystka)
el solicitante (petent) la solicitante (petentka)

Niektóre rzeczowniki zakończone w rodzaju męskim na -e przybierają w rodzaju żeńskim końcówkę -a, na przykład:

 Rodzaj męski Rodzaj żeński
el cliente (klient) la clienta (klientka)
el dependiente (sprzedawca, ekspedient) la dependienta (sprzedawczyni, ekspedientka)
el jefe (szef) la jefa (szefowa)
el pariente (krewny) la parienta (krewna)
el presidente (prezydent, prezes) la presidenta (pani prezydent/ prezes)
el sastre (krawiec) la sastra (krawcowa)
el sirviente (służący) la sirvienta (służąca)

Rzeczowniki zakończone na -l lub -z określające nazwy zawodów i funkcji mają taką samą formę dla obu rodzajów gramatycznych. Przykłady:

Rodzaj męski Rodzaj żeński
el aprendiz (uczeń) la aprendiz (uczennica)
el bedel (woźny) la bedel (woźna)
el capataz (brygadzista) la capataz (brygadzistka)
el concejal (radny) la concejal / la concejala (radna)
el cónsul (konsul) la cónsul (pani konsul)
el corresponsal (korespondent) la corresponsal (korespondentka)
el juez (sędzia) la juez / la jueza (pani sędzia)
el portavoz (rzecznik) la portavoz (pani rzecznik/rzeczniczka)
el timonel (sternik) la timonel (sterniczka)

Rzeczowniki zakończone w rodzaju męskim na -o określające nazwy zawodów i funkcji są w rodzaju żeńskim najczęściej zakończone na -a. W nielicznych przypadkach są nieodmienne. Przykłady:

Rodzaj męski Rodzaj żeński
el abogado (adwokat) la abogada (pani adwokat)
el arquitecto (architekt) la arquitecta (pani architekt, architektka)
el fisioterapeuta (fizjoterapeuta) la fisioterapeuta (fizjoterapeutka)
el ginecólogo (ginekolog) la ginecóloga (pani ginekolog)
el ingeniero (inżynier) la ingeniera (pani inżynier)
el médico (lekarz) la médico (pani lekarz, lekarka)
el miembro (członek) la miembro (członkini)
el ministro (minister) la ministra (pani minister)
el modelo (model) la modelo (modelka)
el otorrinolaringólogo (otorynolaryngolog) la otorrinolaringólogo (pani otorynolaryngolog)
el piloto (pilot) la pilota / la piloto (pilotka)
el testigo (świadek) la testigo (świadek)

Rzeczowniki pochodzenia greckiego zakończone na -ema, -oma, -uma są rodzaju męskiego. Przykłady:

el clima (klimat) el fantasma (duch) el problema (problem)
el dilema (dylemat) el idioma (język) el sistema (system)
el drama (dramat) el pijama (piżama) el telegrama (telegram)
el enigma (zagadka) el poema (wiersz) el tema (temat)

Niektóre rzeczowniki mogą występować w obu rodzajach, ale w zależności od wybranego rodzajnika mają inne znaczenie. Przykłady:

el barco (statek) / la barca (łódź, barka) el frente (przód) / la frente (czoło)
el bolso (torebka) / la bolsa (worek, torba) el gorro (czapka zimowa) / la gorra (czapka z daszkiem)
el capital (kapitał) / la capital (stolica) el guardia (strażnik) / la guardia (strażniczka, straż)
el cólera (choroba cholera) / la cólera (wściekłość) el guía (przewodnik – osoba) / la guía (przewodniczka, przewodnik książkowy)
el coma (śpiączka) / la coma (przecinek) el margen (margines) / la margen (brzeg)
el cometa (kometa) / la cometa (latawiec) el orden (porządek, ład) / la orden (rozkaz)
el corte (krój) / la corte (dwór) el pendiente (kolczyk) / la pendiente (zbocze)
el cura (ksiądz) / la cura (kuracja) el pez (ryba) / la pez (smoła)
el editorial (artykuł wstępny) / la editorial (wydawnictwo) el policía (policjant) / la policía (policja)

Pamiętaj, że wymowę wyrazów, których jeszcze nie znasz, możesz zawsze odsłuchać na stronie https://pl.forvo.com/

¡Vale! Es todo por hoy.

¡Que tengas un buen día! (Miłego dnia!).