Rekcja rzeczownika w j. niemieckim (Die Rektion des Substantivs)

Dzień dobry! / Guten Tag!

Wiele rzeczowników niemieckich wymaga konkretnych przyimków, przy pomocy których łączą się z innymi rzeczownikami lub zaimkami np. zaimkami dzierżawczymi. To powiązanie dwóch członów wypowiedzi nazywa się rekcją.

W większości przypadków rzeczowniki niemieckie łączą się z tymi samymi przyimkami, co czasowniki lub przymiotniki, od których zostały one utworzone, na przykład:

arbeiten an D (pracować nad czymś) – die Arbeit an D (praca nad czymś)
hoffen auf A (mieć nadzieję na coś) – die Hoffnung auf A (nadzieja na coś)
teilnehmen an D (brać udział w czymś) – die Teilnahme an D (uczestnictwo / udział w czymś)
arm an D (ubogi w coś) – die Armut an D (ubóstwo czegoś)
besorgt um A (zaniepokojony o coś / o kogoś) – die Besorgnis um A (niepokój / troska o coś / o kogoś)
fähig zu D (zdolny do czegoś) – die Fähigkeit zu D (zdolność do czegoś)

Poniżej znajduje się wykaz najczęściej występujących rzeczowników wraz z przyimkami, z którymi się łączą. Obok przyimków zostały podane pierwsze litery odpowiednich przypadków niemieckich. Przy pomocy gwiazdki (*) zaznaczono informację, że ten sam rzeczownik występuje również z innym przyimkiem lub przyimkami i ma inne znaczenie frazeologiczne.

an + Dativ (D)
das Angebot an D (podaż, oferta czegoś)
der Anteil an D (udział w czymś)
die Arbeit an D (praca nad czymś)
die Armut an D (ubóstwo czegoś)
der Bedarf an D (zapotrzebowanie na coś)
die Freude an* D (radość z czegoś)
das Interesse an* D (zainteresowanie czymś)
die Kritik an D (krytyka czegoś / kogoś)
der Mangel an D (brak czegoś)
der Reichtum an D (bogactwo czegoś)
die Schuld an D (wina w czymś)
der Spaß an D (radość z czegoś)
die Teilnahme an D (uczestnictwo / udział w czymś)
der Verbrauch an D (zużycie czegoś)
der Vorrat an D (zapasy czegoś)
der Zweifel an D (wątpliwość co do czegoś / kogoś)

an + Akkusativ (A)
die Anpassung an A (dostosowanie do czegoś / kogoś)
der Anschluss an A (podłączenie / przyłączenie do / kontakt z)
der Anspruch an* A (roszczenie w stosunku do)
die Bitte an* A (prośba do kogoś)
der Dank an* A (podziękowanie komuś)
die Erinnerung an A (wspomnienie / pamięć o czymś / kimś)
die Frage an* A (pytanie do kogoś)
der Gedanke an A (myśl o czymś / o kimś)
der Glaube an A (wiara w kogoś / w coś)

auf + Akkusativ (A)
der Anspruch auf* A (prawo do)
der Antrag auf A (wniosek o coś)
die Antwort auf A (odpowiedź na coś)
die Appetit auf A (apetyt na coś)
das Attentat auf A (zamach na coś / na kogoś)
der Druck auf A (nacisk na coś / na kogoś)
der Eindruck auf A (wrażenie na kimś)
der Einfluss auf A (wpływ na coś / na kogoś)
der Hinweis auf A (zwrócenie uwagi na coś / na kogoś)
die Hoffnung auf A (nadzieja na coś)
die Lust auf* A (ochota na coś / kogoś)
der Neid auf A (zazdrość o coś / o kogoś)
die Rücksicht auf A (wzgląd na coś / na kogoś)
die Reaktion auf A (reakcja na coś / na kogoś)
das Recht auf A (prawo do czegoś)
der Stolz auf A (duma, chluba z czegoś / z kogoś)
der Verzicht auf A (rezygnacja z czegoś / z kogoś)
die Vorbereitung auf A (przygotowanie do czegoś)
die Wirkung auf A (oddziaływanie na coś / na kogoś)

bei + Dativ (D)
die Beliebtheit bei D (popularność / powodzenie wśród)
die Hilfe bei D (pomoc w czymś)

für + Akkusativ (A)
die Begeisterung für A (zapał, entuzjazm do czegoś)
die Begründung für A (uzasadnienie czegoś)
das Beispiel für A (przykład na coś)
der Dank für* A (podziękowanie za coś)
die Entschuldigung für A (usprawiedliwienie czegoś)
der Grund für A (powód / przyczyna czegoś)
die Grundlage für A (podstawa czegoś)
das Interesse für* A (zainteresowanie czymś)
der Kampf für A / um* A (walka o coś)
die Sorge für A* (troska, obawa o coś / o kogoś)
die Verantwortung für A (odpowiedzialność za coś / za kogoś)
das Verständnis für A (wyrozumiałość / zrozumienie dla / czegoś)
die Voraussetzung für A (wymóg / warunek czegoś)
die Werbung für* A (reklama czegoś)

gegen + Akkusativ (A)
der Kampf gegen* A (walka przeciw czemuś / komuś)
der Protest gegen A (protest przeciw czemuś / komuś)
der Verstoß gegen A (uchybienie, wykroczenie przeciw czemuś)
die Versicherung gegen A (ubezpieczenie od / na wypadek czegoś)

in + Dativ (D)
die Prüfung in D (egzamin z czegoś np. j. francuskiego)

in + Akkusativ (A)
der Eingriff in A (ingerencja w coś)
die Einladung in* A (zaproszenie np. do restauracji)
die Übersetzung in A (tłumaczenie np. na j. hiszpański)

mit + Dativ (D)
die Ähnlichkeit mit D (podobieństwo do kogoś / czegoś)
die Bekanntschaft mit D (znajomość z kimś)
die Beschäftigung mit D (zajmowanie się czymś)
der Vergleich mit D / zu* D (porównanie z czymś)
die Verwandtschaft mit D (pokrewieństwo z kimś)
die Zufriedenheit mit D (zadowolenie z czegoś / kogoś)
die Zusammenhang mit D (związek z czymś / kimś)

nach + Dativ (D)
das Bedürfnis nach D (potrzeba czegoś)
die Frage nach D (pytanie o coś / o kogoś)
die Nachfrage nach D (popyt / zapotrzebowanie na coś / kogoś)
die Sehnsucht nach D (tęsknota za kimś / za czymś)
das Streben nach D (dążenie do czegoś)
die Suche nach D (poszukiwanie czegoś / kogoś)
der Wunsch nach D (życzenie czegoś)

über + Akkusativ (A)
der Bericht über A (sprawozdanie / relacja z czegoś / o czymś)
die Diskussion über A (dyskusja o / nad czymś)
die Empörung über A (oburzenie z powodu czegoś)
die Entscheidung über A (decyzja o czymś)
die Freude über* A (radość z czegoś)
die Information über A (informacja o czymś / o kimś)
die Kontrolle über A (kontrola czegoś / nad czymś)
der Überblick über A (przegląd / zarys czegoś / widok na coś)

um + Akkusativ (A)
die Angst um* A (niepokój / obawa o coś / o kogoś)
die Bemühung um A (staranie się / trud o coś)
die Bitte um* A (prośba o coś)
der Kampf um* A (walka o coś)
die Sorge um* A (troska / obawa o coś / kogoś)
die Werbung um* A (staranie się / zabieganie o coś)

von + Dativ (D)
die Abhängigkeit von D (zależność / uzależnienie od czegoś / kogoś)
der Abschied von D (pożegnanie z kimś)
der Abstand von D (odstęp od czegoś / kogoś)
die Abweichung von D (odchylenie od czegoś / zboczenie z czegoś)
die Erzählung von D (opowiadanie o czymś / o kimś)
die Rede von D (mowa o czymś / o kimś)
der Traum von D (marzenie o czymś / o kimś)

vor + Dativ (D)
die Angst vor* D (strach / obawa przed czymś / przed kimś)
der Schutz vor D (ochrona przed czymś / przed kimś)

zu + Dativ (D)
der Anlass zu D (okazja do czegoś)
der Beitrag zu D (wkład / przyczynek do czegoś)
der Beitritt zu D (przystąpienie do czegoś np. UE)
die Bereitschaft zu D (gotowość do czegoś)
die Einladung zu* D (zaproszenie na coś)
die Fähigkeit zu D (zdolność do czegoś)
der Gegensatz zu D (przeciwieństwo do czegoś)
die Gelegenheit zu D (okazja do czegoś)
die Liebe zu D (miłość / zamiłowanie do kogoś / czegoś)
die Lust zu* D (ochota do czegoś)
der Mut zu D (odwaga do czegoś)
die Neigung zu D (skłonność do czegoś)
der Vergleich zu* D (porównanie z czymś / z kimś)
der Zugang zu D (dostęp / dojście do czegoś / do kogoś)
der Zwang zu D (przymus / zmuszanie do czegoś)

Ich wünsche Dir alles Gute!