Plac Vendôme w Paryżu (Place Vendôme à Paris)

La Place Vendôme est l’une des places les plus célèbres et les plus luxueuses de Paris. Au fil des siècles, elle était témoin de nombreux évènements turbulents qui se sont joués à Paris. Voici son histoire.

Plac Vendôme to jeden z najbardziej słynnych i luksusowych placów Paryża. Na przestrzeni wieków był świadkiem wielu burzliwych wydarzeń, jakie rozegrały się w Paryżu. Oto jego historia.

Un projet de 1685 à la gloire de Louis XIV / Projekt z 1685 r. ku chwale Ludwika XIV

C’est sous Louis XIV que la construction de la place est décidée, avec pour objectif premier celui de glorifier la monarchie, à l’instar des autres places royales que sont les places des Vosges (1612), Dauphine (1614) et des Victoires (1686).

Decyzję o budowie placu podjęto za Ludwika XIV, stawiając sobie za główny cel rozsławienie monarchii wzorem innych królewskich placów, jak plac Wogezów z 1612 r., plac Dauphine z 1614 r. i plac Zwycięstw z 1686 r.

Les architectes Jules Hardouin-Mansart et Germain Boffrand proposent de construire une vaste place rectangulaire, ouverte sur la rue Saint-Honoré et destinée à être bordée de vastes bâtiments publics : bibliothèque royale, hôtel de la Monnaie, hôtel des Académies, etc. Au fond de la place, la façade doit être percée d’une arcade monumentale qui doit laisser voir le couvent des Capucines, qui est reconstruit en 1688.

Architekci Jules Hardouin-Mansart i Germain Boffrand proponują wybudowanie przestronnego prostokątnego placu otwartego na ulicę Saint-Honoré i zakładają, że będą go otaczały przestronne budynki publiczne: biblioteka królewska, mennica, budynek Akademii itp. W głębi placu fasada ma być przeszyta okazałą arkadą pozwalającą dostrzec zakon Kapucynów, który w 1688 r. jest przebudowywany.

Les façades sont construites (avant même les bâtiments) et au milieu de la place est érigée une statue équestre en bronze de Louis XIV, haute de 7 mètres, commandée par marquis de Louvois au célèbre sculpteur François Girardon. Elle mesure près de 17 mètres avec le piédestal. La place prend alors le nom de « place Louis-le-Grand », qu’elle garde jusqu’à la Révolution. La statue, inaugurée en 1699, est détruite en 1792, lors de la Révolution. Il en subsiste un pied qui est conservé dans les collections du musée Carnavalet.

Powstają fasady (nawet przed budynkami) i na środku placu zostaje postawiony 7-metrowy posąg konny z brązu Ludwika XIV, zamówiony przez markiza de Louvois u słynnego rzeźbiarza François Girardona. Z piedestałem mierzy on prawie 17 metrów. Plac przybiera wówczas nazwę placu Ludwika Wielkiego, którą zachowuje aż do Rewolucji. Odsłonięty w 1699 r. posąg zostaje zniszczony podczas Rewolucji w 1792 r. W zbiorach muzeum Carnavalet przechowywana jest jego podstawa.

Un nouveau projet de 1699 / Nowy projekt z 1699 r.

En 1699, le programme initial de 1685 est abandonné au profit d’une opération privée. L’architecte Jules Hardouin-Mansart dessine une place carrée à pans coupés aux angles à la place des anciennes façades qui sont détruites.

W 1699 r. pierwotny projekt z 1685 r. zostaje porzucony na rzecz przedsięwzięcia prywatnego. Architekt Jules Hardouin-Mansart projektuje kwadratowy plac o zaokrąglonych narożnikach w miejscu dawnych fasad, które są wyburzone.

Entre 1702 et 1720, les parcelles sont acquises par les fermiers généraux, les financiers et les architectes, entre autres, par le banquier écossais John Law et par le financier Antoine Crozat. Les architectes prestigieux sont chargés de la construction des hôtels particuliers derrière des façades uniformes. Ceux-ci incluent Jacques V Gabriel, Armand-Claude Molet, Jean-Baptiste Bullet de Chamblain, Robert de Cotte.

W latach 1702-1720 działki nabywają generalni dzierżawcy, finansiści i architekci m.in. szkocki bankowiec John Law i finansista Antoine Crozat. Wybitnym architektom powierza się budowę rezydencji o ujednoliconych fasadach. Należą do nich Jacques V Gabriel, Armand-Claude Molet, Jean-Baptiste Bullet de Chamblain, Robert de Cotte.

En 1718, l’hôtel de Bourvallais, situé au no 13, est acquis par le Trésor public et un conseil du roi l’attribue à la Chancellerie de France. Jusqu’à présent, ce bâtiment abrite le ministère de la Justice.

W 1718 r. rezydencję de Bourvallais, zlokalizowaną pod nr 13, nabywa Skarb Państwa, a rada królewska powierza go ministerstwu sprawiedliwości Francji. Do chwili obecnej w budynku tym mieści się ministerstwo sprawiedliwości.

Une colonne à la gloire de Napoléon 1er / Kolumna ku chwale Napoleona I

Le 13 août 1789, la statue équestre de Louis XIV est détruite. Lors de la Commune de Paris, en 1810, Napoleon fait ériger la colonne Vendôme à l’emplacement de la statue de Louis XIV pour rendre hommage aux armées impériales. La colonne est dessinée par les architectes Jacques Gondouin et Jean-Baptiste Lepère, à l’imitation de la colonne Trajane de Rome construite en 113 apr. J.-C. qui commémore la victoire de l’empereur Trajan sur les Daces.

13 sierpnia 1789 r. posąg konny Ludwika XIV zostaje zniszczony. Podczas Komuny Paryskiej w 1810 r. Napoleon I rozkazuje wznieść kolumnę Vendôme w miejscu posągu Ludwika XIV, żeby oddać hołd armiom cesarskim. Kolumnę projektują architekci Jacques Gondouin i Jean-Baptiste Lepère na wzór kolumny Trajana w Rzymie wzniesionej w 113 r. n.e., która upamiętnia zwycięstwo cesarza Trajana nad Dakami.

La colonne atteint 44,3 mètres de hauteur et comporte une frise en bas-reliefs en bronze qui s’enroule en spirale jusqu’au sommet, comme un immense rouleau de papyrus. Le peintre Pierre-Nolasque Bergeret dessine les scènes de la campagne de l’Empereur : le camp militaire de Boulogne-sur-Mer, le départ de l’armée, les batailles, jusqu’au retour de l’Empereur à Paris le 26 janvier 1806. L’exécution de l’œuvre est confiée à une équipe de sculpteurs.

Kolumna mierzy 44,3 m i zawiera fryz reliefowy z brązu opasający kolumnę spiralnie aż po szczyt, jak olbrzymi zwój papirusu. Malarz Pierre-Nolasque Bergeret zaprojektował sceny z kampanii cesarza: obóz wojskowy w Boulogne-sur-Mer, wymarsz armii, bitwy, aż do powrotu cesarza do Paryża 26 stycznia 1806 r. Wykonanie dzieła powierzono zespołowi rzeźbiarzy.

Le métal a été fourni par la fonte des 1200 canons pris aux armées autrichiennes, notamment lors de la bataille d’Austerlitz qui s’est déroulée le 2 décembre 1805 entre les troupes de l’empereur Napoléon 1er et les armées réunies, russes et autrichiennes.

Metal pochodził z przetopienia 1200 dział zdobytych od wojsk austriackich, głównie podczas bitwy pod Austerlitz, która odbyła się 2 grudnia 1805 r. między wojskami cesarza Napoleona I a połączonymi armiami, rosyjską i austriacką.

La statue de Napoléon en costume de « César » par Antoine-Denis Chaudet a été coulée en 1808 et placée au sommet de la colonne le 5 août 1810, quelques jours avant l’inauguration du monument le 15 août 1810.

Posąg Napoleona w stroju Cezara autorstwa Antoine-Denisa Chaudeta został odlany w 1808 r. i umieszczony na szczycie kolumny 5 sierpnia 1810 r., kilka dni przed odsłonięciem pomnika w dniu 15 sierpnia 1810 r.

La base de la colonne Vendôme est en granite porphyroïde provenant de la carrière d’Algajola en Corse. L’inscription dédicatoire est la suivante :

NEAPOLIO IMP AVG
MONVMENTVM BELLI GERMANICI
ANNO MDCCCV
TRIMESTRI SPATIO DVCTV SVO PROFLIGATI
EX AERE CAPTO
GLORIAE EXERCITVS MAXIMI DICAVIT

qui peut se lire : « Napoléon Empereur Auguste a consacré à la gloire de la Grande Armée cette colonne formée de l’airain conquis sur l’ennemi pendant la guerre d’Allemagne, remportée sous son commandement en 1805 en l’espace de trois mois ».

Podstawa kolumny Vendôme wykonana jest z granitu porfirowego pochodzącego z kamieniołomu Algajola na Korsyce. Napis dedykacyjny brzmi następująco:

NEAPOLIO IMP AVG
MONVMENTVM BELLI GERMANICI
ANNO MDCCCV
TRIMESTRI SPATIO DVCTV SVO PROFLIGATI
EX AERE CAPTO
GLORIAE EXERCITVS MAXIMI DICAVIT

co można odczytać jako: „Napoleon Cesarz August poświęcił chwale Wielkiej Armii tę kolumnę wykonaną z brązu zdobytego na wrogu podczas wojny z Niemcami, która pod jego dowództwem została zakończona w 1805 r. w ciągu trzech miesięcy”.

En 1814, avec la chute de l’empire, la statue est remplacée par un drapeau à fleur de lys, symbole de la royauté française et puis, le 28 juillet 1833 par une statue de Bonaparte en « petit caporal » par Charles Émile Seurre.

W 1814 r., wraz z upadkiem imperium, posąg zostaje zastąpiony flagą z kwiatem lilii, symbolem monarchii francuskiej, a następnie 28 lipca 1833 r. posągiem Bonapartego w mundurze „małego kaprala” autorstwa Charlesa Émila Seurre’a.

Place Vendôme no 12 / Plac Vendôme nr 12

Frédéric Chopin, un des plus grands compositeurs de la période romantique, meurt le 17 octobre 1849 de la tuberculose à son appartement parisien, place Vendôme no 12, à seulement 39 ans. Une plaque commémorant le lieu de la mort de Chopin se trouve sur la façade de l’hôtel Baudard de Saint-James.

Fryderyk Chopin, jeden z największych kompozytorów okresu romantycznego, umiera 17 października 1849 r. na gruźlicę w swojej paryskim mieszkaniu przy placu Vendôme nr 12 w wieku zaledwie 39 lat. Na fasadzie hotelu Baudard de Saint-James znajduje się tablica upamiętniająca miejsce śmierci Chopina.

Un lieux historique / Miejsce historyczne

Pendant la Commune de Paris, en 1871, le peintre Gustave Courbet, fervent Communard, avait lancé l’idée de la destruction de la colonne Vendôme. En conséquence, la colonne est renversée par le peuple qui y voyait un symbole de barbarie, un symbole de force brute et de fausse gloire, une affirmation du militarisme, une négation du droit international, une insulte permanente des vainqueurs aux vaincus, un attentat perpétuel à l’un des trois grands principes de la République française, la fraternité.

Podczas Komuny Paryskiej w 1871 r. malarz Gustave Courbet, zagorzały komunard, ogłosił pomysł obalenia kolumny Vendôme. W konsekwencji kolumna została obalona przez lud, który dostrzegał w niej symbol barbarzyństwa, brutalnej siły i fałszywej chwały, afirmacji militaryzmu, negacji prawa międzynarodowego, permanentnej obelgi zwycięzców w stronę zwyciężonych, stałego ataku na jedną z trzech zasad Republiki Francuskiej: braterstwa.

Avec la fin de la Commune, le nouveau gouvernement décide en mai 1873 que la colonne sera restaurée et remise en place. Gustave Courbet est condamné en 1873 à payer la restauration de la colonne mais il meurt le 31 décembre 1877.

Wraz z upadkiem Komuny nowy rząd podejmuje w maju 1873 r. decyzję o odnowieniu i ponownym ustawieniu kolumny. Gustave Courbet zostaje zmuszony w 1873 r. do pokrycia kosztów odrestaurowania kolumny, ale umiera 31 grudnia 1877 r.

En 1875, la colonne reparaît sur la place, avec une réplique de la statue napoléonienne. La statue de Napoléon a été réalisée d’après Chaudet par Auguste Dumont. C’est cette statue que l’on voit toujours de nos jours.

W 1875 r. na placu pojawia się ponownie kolumna wraz z kopią posągu Napoleona. Posąg Napoleona został wykonany według modelu Chaudeta przez Augusta Dumont. To ten posąg możemy oglądać do chwili obecnej.

Haute-joaillerie et maisons de mode / Jubilerstwo i domy mody

Pendant la deuxième moitié du 19e siècle, la place Vendôme s’impose comme l’épicentre de la mode parisienne. En 1858, le « père de la haute couture », Charles Frederick Worth, ouvre une boutique au 7 rue de la Paix. Son immense succès a incité les couturiers, chapeliers, horlogers, bottiers et parfumeurs de renom à s’installer dans la place.

W drugiej połowie XIX wieku plac Vendôme stał się głównym ośrodkiem paryskiej mody. W 1858 r. Charles Frederick Worth, ojciec luksusowego krawiectwa, otworzył butik na rue de la Paix 7. Jego niesamowity sukces skłonił słynnych krawców, twórców kapeluszy, zegarków, butów i perfum do zajęcia miejsca na placu.

En 1893, Frédéric Boucheron fut le premier bijoutier qui ouvrit les portes de sa boutique sur la place Vendôme. Son exemple a été suivi d’autres enseignes prestigieuses telles que, entre autres, Cartier en 1899, Chaumet en 1902, Van Cleef & Arpels en 1906, Mauboussin en 1955, Bvlgari, Repossi et Mikimoto en 1986, Bäumer en 1994, Fred en 1999 et Courbet en 2018.

Frédéric Boucheron był pierwszym jubilerem, który w 1893 r. otworzył na placu Vendôme swój butik. Za jego przykładem postąpiły inne prestiżowe marki takie jak m.in. Cartier w 1899 r., Chaumet w 1902 r., Van Cleef & Arpels w 1906 r., Mauboussin w 1955 r., Bvlgari, Repossi et Mikimoto w 1986 r., Bäumer w 1994 r., Fred w 1999 r. i Courbet w 2018 r.

Des designers horlogers renommés sont également présents sur la place Vendôme comme Piaget depuis 1991, Patek Philippe depuis 1995, Pierre Dubail, Chopard depuis 2003, Breguet depuis 2006, Rolex depuis 2008, Hublot depuis 2010, mais aussi de grandes maisons de mode comme Chanel, Dior et Louis Vuitton.

Na placu Vendôme obecni są również słynni projektanci zegarków tacy jak Piaget od 1991 r., Patek Philippe od 1995 r., Pierre Dubail, Chopard od 2003 r., Breguet od 2006 r., Rolex od 2008 r., Hublot od 2010 r., a także wielkie domy mody, jak Chanel, Dior i Louis Vuitton.

Au n° 15, la Place Vendôme abrite Le Ritz Paris, un hôtel classé 5 étoiles. Il est considéré comme l’un des plus beaux, grands et luxueux hôtels au monde.

Przy placu Vendôme nr 15 znajduje się 5-gwiazdkowy hotel Ritz Paris. Uznawany jest za jeden z najpiękniejszych, największych i najbardziej luksusowych hoteli na świecie.

Ouverte jour et nuit, cette place est à voir absolument pour tous les amoureux de Paris et du luxe. Sur la carte du luxe parisien, il n’y a pas de zone plus prestigieuse que la place Vendôme.

Ten otwarty w dzień i w nocy plac powinni koniecznie zobaczyć wszyscy miłośnicy Paryża i luksusu. Na mapie luksusu paryskiego nie ma strefy bardziej prestiżowej niż plac Vendôme.