Hiszpańskie czasowniki nieregularne z przegłosem w czasie teraźniejszym (Los verbos irregulares con cambios vocálicos)

¡Hola!

Duża grupa czasowników w języku hiszpańskim to czasowniki nieregularne. Podczas odmiany tych czasowników w czasie teraźniejszym może dochodzić do częściowej lub całkowitej zmiany tematu. Niektóre czasowniki nieregularne odmieniają się z tzw. przegłosem, czyli ze zmianą niektórych samogłosek na inne w temacie czasownika. Przegłosowi nie podlegają 1. i 2 osoba liczby mnogiej, które odmieniają się regularnie. Ponadto w drugiej osobie liczby mnogiej końcówki czasowników zachowują akcent graficzny nad samogłoską, czyli -áis, -éis lub ís.

Analiza odmiany czasowników nieregularnych w czasie teraźniejszym pozwala na ustalenie następujących typów przegłosu:

a) zamiana o → ue:

costar (kosztować)
yo cuesto nosotros / nosotras costamos
cuestas vosotros / vosotras costáis
él / ella / usted cuesta ellos / ellas / ustedes cuestan

Według tej zasady odmieniają się m.in. następujące czasowniki:

CzasownikOdmiana w czasie teraźniejszym
acordarse (przypominać sobie) me acuerdo, te acuerdas, se acuerda, nos acordamos, os acordáis, se acuerdan
acostarse (kłaść się) me acuesto, te acuestas, se acuesta, nos acostamos, os acostáis, se acuestan
aprobar (aprobować, zatwierdzać, uchwalać, zgadzać się) apruebo, apruebas, aprueba, aprobamos, aprobáis, aprueban
colgar (wieszać, odkładać słuchawkę) cuelgo, cuelgas, cuelga, colgamos, colgáis, cuelgan
comprobar (sprawdzać, kontrolować) compruebo, compruebas, comprueba, comprobamos, comprobáis, comprueban
consolar (pocieszać) consuelo, consuelas, consuela, consolamos, consoláis, consuelan
contar (opowiadać, liczyć) cuento, cuentas, cuenta, contamos, contáis, cuentan
devolver (oddawać) devuelvo, devuelves, devuelve, devolvemos, devolvéis, devuelven
doler (boleć) duelo, dueles, duele, dolemos, doléis, duelen
dormir (spać) duermo, duermes, duerme, dormimos, dormís, duermen
encontrar[se] (znajdować, napotykać) encuentro, encuentras, encuentra, encontramos, encontráis, encuentran
forzar (zmuszać, wymuszać) fuerzo, fuerzas, fuerza, forzamos, forzáis, fuerzan
llover (padać o deszczu, tylko 3. os. lp.) llueve
morder (gryźć, ukąsić) muerdo, muerdes, muerde, mordemos, mordéis, muerden
morir (umierać) muero, mueres, muere, morimos, morís, mueren
mostrar (pokazywać) muestro, muestras, muestra, mostramos, mostráis, muestran
mover (poruszać, przesuwać) muevo, mueves, mueve, movemos, movéis, mueven
poder (móc) puedo, puedes, puede, podemos, podéis, pueden
probar (próbować, udowadniać) pruebo, pruebas, prueba, probamos, probáis, prueban
promover (promować) promuevo, promueves, promueve, promovemos, promovéis, promueven
recordar (pamiętać, przypominać sobie) recuerdo, recuerdas, recuerda, recordamos, recordáis, recuerdan
rogar (błagać) ruego, ruegas, ruega, rogamos, rogáis, ruegan
soler (mieć zwyczaj) suelo, sueles, suele, solemos, soléis, suelen
sonar (brzmieć, dzwonić) sueno, suenas, suena, sonamos, sonáis, suenan
soñar (śnić) sueño, sueñas, sueña, soñamos, soñáis, sueñan
volar (latać) vuelo, vuelas, vuela, volamos, voláis, vuelan
volver (wracać) vuelvo, vuelves, vuelve, volvemos, volvéis, vuelven

b) zamiana u → ue: [tylko czasownik jugar]

jugar (grać, bawić się)
yo juego nosotros / nosotras jugamos
juegas vosotros / vosotras jugáis
él / ella / usted juega ellos / ellas / ustedes juegan

c) zamiana e → ie:

entender (rozumieć)
yo entiendo nosotros / nosotras entendemos
entiendes vosotros / vosotras entendéis
él / ella / usted entiende ellos / ellas / ustedes entienden

Według tej zasady odmieniają się m.in. następujące czasowniki:

CzasownikOdmiana w czasie teraźniejszym
atravesar (przechodzić, przekraczać) atravieso, atraviesas, atraviesa, atravesamos, atravesáis, atraviesan
calentar[se] (grzać, podgrzewać, rozgrzewać się) caliento, calientas, calienta, calentamos, calentáis, calientan
cerrar (zamykać, zakręcać) cierro, cierras, cierra, cerramos, cerráis, cierran
comenzar (zaczynać [się]) comienzo, comienzas, comienza, comenzamos, comenzáis, comienzan
defender (bronić, chronić) defiendo, defiendes, defiende, defendemos, defendéis, defiende
despertarse (budzić się) me despierto, te despiertas, se despierta, nos despertamos, os despertáis, se despiertan
divertir[se] (bawić [się]) divierto, diviertas, divierte, divertimos, divertís, divierten
empezar (zaczynać) empiezo, empiezas, empieza, empezamos, empezáis, empiezan
encender (włączać, zapalać) enciendo, enciendes, enciende, encendemos, encendéis, encienden
fregar (zmywać) fiego, friegas, friega, fregamos, fregáis, friegan
gobernar (rządzić, kierować, zarządzać) gobierno, gobiernas, gobierna, gobernamos, gobernáis, gobiernan
herir (ranić) hiero, hieres, hiere, herimos, herís, hieren
hervir (wrzeć, gotowywać) hiervo, hierves, hierve, hervimos, hervís, hierven
mentir (kłamać) miento, mientes, miente, mentimos, mentís, mienten
merendar (jeść podwieczorek) meriendo, meriendas, merienda, merendamos, merendáis, meriendan
negar (negować, zaprzeczać) niego, niegas, niega, negamos, negais, niegan
nevar (padać o śniegu, tylko 3. os. lp.) nieva
pensar (myśleć, rozmyślać) pienso, piensas, piensa, pensamos, pensáis, piensan
perder (stracić, zgubić, przegrać, marnotrawić) pierdo, pierdes, pierde, perdemos, perdéis, pierden
preferir (woleć) prefiero, prefieres, prefiere, preferimos, preferís, prefieren
quebrar (łamać, przerywać) quiebro, quiebras, quiebra, quebramos, quebráis, quiebran
querer (chcieć, pragnąć) quiero, quieres, quiere, queremos, queréis, quieren
recomendar (polecać) recomiendo, recomiendas, recomienda, recomendamos, recomendáis, recomiendan
sentar (kłaść, położyć, posadzić, ustanawiać) siento, sientas, sienta, sentamos, sentáis, sientan
sentir[se] czuć [się] me siento, te sientas, se sienta, nos sentamos, os sentáis, se sientan
temblar (trząść się) tiemblo, tiemblas, tiembla, temblamos, tembláis, tiemblan

d) zamiana e → i:

repetir (powtarzać)
yo repito nosotros / nosotras repetimos
repites vosotros / vosotras repetís
él / ella / usted repito ellos / ellas / ustedes repiten

Według tej zasady odmieniają się m.in. następujące czasowniki:

CzasownikOdmiana w czasie teraźniejszym
adherir (przystępować, przyłączać się) adhiero, adhieres, adhiere, adherimos, adherís, adhieren
competir (konkurować, rywalizować) compito, compites, compite, competimos, competís, compiten
despedir (żegnać, zwalniać, odprawiać) despido, despides, despide, despedimos, despedís, despiden
despedirse (pożegnać się) me despido, te despides, se despide, nos despedimos, os despedís, se despiden
elegir (wybierać) elijo, eliges, elige, elegimos, elegís, eligen
freír (smażyć) frío, fríes, fríe, freímos, freís, fríen
impedir (uniemożliwić, przeszkadzać) impido, impides, impide, impedimos, impedís, impiden
medir (mierzyć) mido, mides, mide, medimos, medís, miden
perseguir (ścigać) persigo, persigues, persigue, perseguimos, perseguís, persiguen
reírse (śmiać się) me río, te ríes, se ríe, nos reímos, os reís, se ríen
seguir (podążać za kimś, śledzić, nadal coś robić, przestrzegać) sigo, sigues, sigue, seguimos, seguís, siguen
sonreír (uśmiechać się) sonrío, sonríes, sonríe, sonreímos, sonreís, sonríen
servirse (posłużyć się) me sirvo, te sirves, se sirve, nos servimos, os servís, se sirven
servir (służyć do czegoś, serwować, podawać) sirvo, sirves, sirve, servimos, servís, sirven
vestir (ubierać kogoś) visto, vistes, viste, vestimos, vestís, visten
vestirse (ubierać się) me visto, te vistes, se viste, nos vestimos, os vestís, se visten

Przykłady zdań do analizy z użyciem czasowników nieregularnych z przegłosem w odmianie:

Asturia jest piękna kiedy pada deszcz. Asturias está hermosa cuando llueve.
Boli mnie głowa. Me duele la cabeza.
Budzę się o piątej rano. Me despierto a las cinco de la mañana.
Chcę, byście opowiedzieli mi o tym, jeśli wypróbujecie ten przepis. Quiero que me contéis, si probáis esta receta.
Co chcesz robić w weekend? ¿Qué quieres hacer en el fin de semana?
Co mi polecasz? ¿Qué me recomiendas?
Co mogę zrobić, jeżeli mój telefon nie włącza się? ¿Qué puedo hacer si mi teléfono no se enciende?
Dlaczego budzę się o tej samej godzinie? ¿Por qué me despierto a la misma hora?
Dlaczego życie jest łatwiejsze, gdy się śmiejemy? ¿Por qué la vida es más fácil cuando reímos?
Dzisiaj czuję się dobrze. Hoy me siento bien.
Firmy konkurują wewnątrz tego samego sektora, by zwiększyć swój udział w rynku. Las empresas compiten, dentro de un mismo sector, por aumentar su cuota de mercado.
Ile kosztuje lot do Argentyny? ¿Cuánto cuesta un vuelo a Argentina?
Ile kosztuje przybory szkolne w tym roku? ¿Cuánto cuestan los útiles escolares este año?
Jak rozpoznać, że ktoś kłamie? ¿Cómo saber si alguien miente?
Jak wybiera się prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki? ¿Cómo se elige al presidente de los Estados Unidos de América?
Jeżeli nie zjednoczymy się, demokracja przegra. Si no nos unimos, la democracia pierde.
Katedra w Sewilli znajduje się w samym centrum miasta, przy znanej Alei Konstytucji. La Catedral de Sevilla se encuentra en pleno centro de la ciudad, en la conocida Avenida de la Constitución.
Kiedy dzwoni dzwonek, trzeba otworzyć drzwi. Cuando suena el timbre hay que abrir la puerta.
Kiedy odchodzę, żegnam się. Cuando me voy, me despido.
Kiedy zaczynają się wakacje? ¿Cuándo empiezan las vacaciones?
Kiedy ziemia zaczyna się trząść, wiesz co robić? Cuando la tierra empieza a temblar, sabes qué hacer?
Kobieta sadza swojego syna obok drzwi. La mujer sienta a su hijo al lado de la puerta.
Konsumenci chcą zdrowej żywności. Los consumidores quieren alimentos saludables.
Król rządzi w tym państwie. El Rey gobierna en este país.
Kto tutaj rządzi? ¿Quién gobierna aquí?
Lubię czytać kiedy opada deszcz. Me gusta leer cuando llueve.
Mama ubiera swoją córkę. La madre viste a su hija.
Migranci wenezuelscy przekraczają granicę między Wenezuelą a Kolumbią, która oddziela terytoria obu państw. Migrantes venezolanos atraviesan la frontera entre Venezuela y Colombia que separa a los territorios de ambos países.
Moje córki nie chcą wracać do domu. Mis hijas no quieren volver a casa.
Moje dzieci często kłamią. Mis hijos mienten a menudo.
Nauczyciel niemieckiego poprawia błędy ortograficzne i gramatyczne. El profesor del alemán corrige los errores ortográficos y gramaticales.
Nie przypominam sobie niczego. No me acuerdo de nada.
Niektórzy chłopcy grają w tenisa, a inni w piłkę nożną. Algunos chicos juegan al tenis y otros al fútbol.
On nie przestrzega zasad. Él no sigue las reglas.
Oni wieszają obrazy i fotografie na ścianach. Ellos cuelgan cuadros y fotografías en las paredes.
Pamiętasz naszą podróż na wyspy greckie Morza Jońskiego, to znaczy na Korfu, Paxos, Anti Paxos, Lefkadę, Meganisi, Kefalonię, Itakę, Zakynthos i Kythirę? ¿Recuerdas nuestro viaje a islas griegas del Jónico, es decir a Corfú, Paxos, Anti Paxos, Lefkada, Meganisi, Kefalonia, Ítaca, Zakynthos y Kythira?
Po obiedzie zmywam naczynia. Después de comer friego los cacharros.
Podupadam na zdrowiu. Pierdo en salud.
Policja ściga uciekiniera. La policía persigue al fugitivo.
Prezydent broni przyjętych ograniczeń w celu zwalczania koronawirusa. El presidente defiende restricciones adoptadas para combatir el coronavirus.
Proszę cię o pomoc. Te pido ayuda.
Przechodzę przez ulicę. Atravieso la calle.
Silnik samochodu przegrzewa się. El motor del coche se calienta.
Ten się śmieje, kto się śmieje ostatni. El que se ríe último, se ríe mejor.
To nie nadaje się absolutnie do niczego! ¡Esto no sirve absolutamente para nada!
To służy do ochrony wszystkich obywateli. Esto sirve para proteger a todos los ciudadanos.
Turystyka tworzy miejsca pracy, promuje kulturę i lokalne produkty. El turismo crea empleo, promueve la cultura y los productos locales.
Unia Europejska znajduje się w zupełnie nowej sytuacji. La Unión Europea se encuentra en una situación completamente nueva.
Wolę nie podawać więcej szczegółów. Prefiere no dar más detalles.
Wolisz herbatę czy kawę? ¿Prefieres té o café?
Wracam w przyszłym tygodniu do mojego kraju. Vuelvo la próxima semana a mi país.
Wreszcie pada! ¡Por fin llueve!
Zaczyna się szczyt OPEC, która stara się ustabilizować cenę ropy naftowej. Comienza cumbre de la OPEP que busca estabilizar los precios del petróleo.
Zaczyna się wyścig o Złotą Palmę w Cannes. Empieza la carrera por la Palma de Oro en Cannes.
Zamykają dostęp do Akropolu ateńskiego z powodu strajku. Cierran acceso a la Acrópolis de Atenas, por huelga.
Zamykam okno. Cierro la ventana.
Zarówno dzieci, jak i dorośli bawią się w Disneylandzie. Tanto los niños como los adultos se divierten en Disneyland.
Zgadzamy się na (akceptujemy) ten projekt. Nosotros aprobamos este proyecto.
Zwracam książkę do biblioteki. Devuelvo un libro a la biblioteca.
Żegnam się dziś z wami piosenką o nadziei. Me despido de vosotros por hoy con un canto de esperanza.

Muchas gracias y hasta la próxima.