Czasowniki „ser” i „estar” w j. hiszpańskim (Los verbos „ser” y „estar” en español)

Hola, ¿qué tal?

W języku hiszpańskim występują trzy czasowniki, które są odpowiednikami polskiego czasownika „być”. Są to czasowniki nieregularne ser, estar haber. Każdy z nich jest używany w innym kontekście i niezwykle rzadko można ich używać zamiennie. Aby bezbłędnie dokonać wyboru właściwego czasownika, musimy wiedzieć, kiedy każdy z nich ma zastosowanie. Czasownik haber zostanie omówiony w oddzielnym wpisie, a poniżej przedstawię podstawowe różnice między czasownikami ser estar. W tym celu podam konkretne przykłady zastosowania tych czasowników w zdaniach w języku hiszpańskim wraz z tłumaczeniem na język polski.

Odmiana czasownika ser (być) w czasie teraźniejszym (presente de indicativo):

yo soy
eres
él / ella / usted es
nosotros/ nosotras somos
vosotros/ vosotras sois
ellos / ellas / ustedes son

Zastosowanie czasownika ser.

Czasownik ser stosujemy do opisywania cech i stanów niezmiennych, stałych. Czasownik ten występuje w następujących sytuacjach:

  • do wskazania kogoś lub czegoś, na przykład:
Ambos somos hombres de negocios.Obaj jesteśmy biznesmenami.
El algodón es un material natural vegetal.Bawełna jest naturalnym materiałem roślinnym.
El pescado es un alimento que no puede faltar en una dieta equilibrada y saludable.Ryba to żywność, której nie może zabraknąć w zrównoważonej i zdrowej diecie.
Es mi mejor amigo.To (jest) mój najlepszy przyjaciel.
Esta es mi casa familiar.To (jest) mój dom rodzinny.
Esta es una tienda ecológica. To jest sklep ekologiczny.
Este es el piano donde mi papá practica cada mañana.To jest pianino, na którym mój tata ćwiczy każdego poranka.
La Pirámide de Keops es una de las siete maravillas del mundo antiguo.Piramida Cheopsa jest jednym z siedmiu cudów starożytnego świata.
Somos una familia afortunada.Jesteśmy szczęśliwą rodziną.
  • do określenia stałych cech charakteru i właściwości, na przykład:
Anna es simpática y guapa.Anna jest sympatyczna i ładna. [cecha charakteru]
Juan es tímido.Juan jest nieśmiały. [cecha charakteru]
Los coches alemanes son fiables.Samochody niemieckie są niezawodne.
Los cubanos son simpáticos y trabajadores.Kubańczycy są sympatyczni i pracowici. [cecha narodu]
Soy una persona agradable y muy tranquila.Jestem osobą miłą i bardzo spokojną. [cecha charakteru]
  • do określenia pochodzenia, wyznania i narodowości, na przykład:
¿De dónde eres tú? Soy de Inglaterra. Skąd jesteś? Jestem z Anglii.
Egipto, Arabia Saudita, Irán y Argelia son los cuatro principales productores dátiles del mundo.Egipt, Arabia Saudyjska, Iran i Algieria są czterema głównymi producentami daktyli na świecie.
Este jamón es de Polonia y la carne de vaca es de Francia.Ta szynka jest z Polski, a wołowina z Francji.
Estos ricos plátanos son de Ecuador.Te smaczne banany są z Ekwadoru.
La riesling es una variedad de uva blanca originaria del valle de Rin, en Alemania.Riesling to biała odmiana winorośli pochodząca z doliny Renu w Niemczech.
La mayoría de la población en Portugal es católica. Większość ludność w Portugalii to katolicy.
Su padre es argentino y su madre es italiana. Jej ojciec jest Argentyńczykiem, a matka Włoszką.
Una de las ciudades más bonitas de Marruecos es sin duda Marrakech, también conocida como la ciudad roja. Jednym z najpiękniejszych miast Maroka jest bez wątpienia Marrakesz, znany również jako „czerwone miasto”.
  • do określenia koloru, kształtu, materiału, na przykład:
El escritorio es grande y rectangular. Biurko jest duże i prostokątne.
El piso de la Basílica de San Pedro en el Vaticano es de mármol.Podłoga w Bazylice Św. Piotra w Watykanie jest z marmuru.
Esta chaqueta es de cuero marrón. Ta kurtka jest z brązowej skóry.
Este anillo de boda es de oro. Ta obrączka jest ze złota.
Frutos del arbusto de café son bayas de color rojo, brillantes y carnosas, similares a las cerezas.Owoce kawowca to jagody koloru czerwonego, błyszczące i mięsiste, podobne do wiśni.
La naranja es un fruto redondo, color naranja, consumido mayoritariamente en invierno.Pomarańcza to owoc okrągły, koloru pomarańczowego, spożywany głównie zimą.
La pulpa de la frambuesa es muy aromática y su sabor es agridulce.Miąższ maliny jest bardzo aromatyczny, a jej smak słodko-kwaśny.
Las casas de madera son calientes.Domy z drewna są ciepłe.
  • dla określenia przynależności, na przykład:
El coche es de mi padre. Samochód jest mojego ojca.
¿Este móvil es suyo?Czy ten telefon jest jego?
El lavareto y la trucha son peces de la familia de los salmónidos.Sieja i pstrąg to ryby z rodziny łososiowatych.
Esta maleta es mía.To jest moja walizka.
Estos libros son tuyos.To są twoje książki.
La guitarra es suyo.To jego gitara.
  •  dla określenia czasu, na przykład:
¿Cuándo es tu cumpleaños?Kiedy są twoje urodziny?
¿Qué día es hoy?Jaki dzisiaj jest dzień?
¿Qué hora es?Która jest godzina?
El 31 de diciembre es el día del fin de año.31 grudnia to ostatni dzień roku.
El otoño es una de las cuatro estaciones del año. Jesień jest jedną z czterech pór roku.
Hoy es sábado.Dzisiaj jest sobota.
Son las tres y media de la tarde.Jest trzecia trzydzieści po południu.
  • w znaczeniu „mieć miejsce”, „odbywać się”, na przykład:
La Cumbre América Latina, el Caribe y la Unión Europea es mañana en Madrid. Szczyt Ameryka Łacińska, Karaiby, Unia Europejska jest jutro w Madrycie.
La exposición filatélica es en el Palacio Postal en el centro histórico de la ciudad de México. Wystawa filatelistyczna jest w Pałacu Pocztowym w historycznym centrum miasta Meksyk.
La fiesta es en mi casa. Impreza jest w moim domu.
La reunión es en el restaurante. Spotkanie jest w restauracji.
La reunión de trabajo es en despacho del presidente del Gobierno. Spotkanie robocze jest w gabinecie premiera.
  • do określenia stałego zawodu, na przykład:
Él es escritor y director de cine. On jest pisarzem i reżyserem filmowym.
Es cantante y compositora. Jest piosenkarką i kompozytorką.
Mi padre es profesor. Mój ojciec jest nauczycielem.
Soy estudiante de filología hispánica en la Universidad Autónoma de Madrid. Jestem studentką filologii hiszpańskiej na Uniwersytecie Autonomicznym w Madrycie.

Uwaga! Pamiętaj, że zazwyczaj opuszcza się rodzajnik przez nazwą zawodu, chyba że nazwom zawodów towarzyszą dodatkowe, bliższe określenia.

  • w pytaniach i odpowiedziach o koszt, na przykład:
¿Cuál es el costo del viaje a Colombia? Jaki jest koszt podróży do Kolumbii?
¿Cuáles son los costos del equipaje de mano que exceda a los límites definidos por los reglamentos? Jakie są koszty za bagaż podręczny, który przekracza limity określone w regulaminach?
¿Cuánto es? Son 50 euros. Ile to kosztuje? 50 euro.
Perdone, ¿cuál es el precio de estos zapatos? Przepraszam, jak jest cena tych butów?
  • do wyrażania rad, zaleceń, opinii z takimi wyrażeniami jak m.in. es bueno, es conveniente, es decir (to znaczy), es difícil, es importante, es necesario, es obvio, es peligroso, es recomendable, es razonable, es verdad, a także w zwrocie es que służącym w języku potocznym do usprawiedliwiania próśb albo odmowy, na przykład:
Es bueno ganar mucho dinero. Dobrze jest zarabiać dużo pieniędzy.
Es necesario hablar de ciertas cosas. Trzeba rozmawiać o pewnych sprawach.
Es que no te conozco. Po prostu ciebie nie znam.
Es que te empiezo a amar. Po prostu zaczynam ciebie kochać.
Es recomendable tomar vitaminas para tener más energía. Zaleca się przyjmować witaminy, aby mieć więcej energii.
La decisión no es conveniente para todo el mundo. Decyzja nie jest odpowiednia dla wszystkich.
¿Por qué es difícil dejar de fumar? Dlaczego jest trudno przestać palić?

Odmiana czasownika estar (być) w czasie teraźniejszym (presente de indicativo):

yo estoy
estás
él/ella está
nosotros/-as estamos
vosotros/-as estáis
ellos/ellas están

Czasownika estar używamy do opisu czegoś tymczasowego, przejściowego.

Czasownik ten występuje w następujących sytuacjach:

  • do opisywania cech, nastrojów i stanów przejściowych, na przykład:
Estamos exhaustos. Jesteśmy wyczerpani.
Estás aburrido y no sabes qué hacer? Jesteś znudzony i nie wiesz co robić?
Este café está frío. Ta kawa jest zimna.
Estoy cansada pero contenta. Jestem zmęczona, ale zadowolona.
Estoy orgulloso de ti. Jestem z ciebie dumny.
Hola. ¿Cómo estás? Estoy bien. ¿Y tú? Cześć. Jak się masz? Mam się dobrze. A ty?
La tienda está cerrada. Sklep jest zamknięty.
No estoy preparada para el examen de francés. Nie jestem przygotowana na egzamin z francuskiego.
Tengo un trabajo estable y estoy cansado. Mam stałą pracę i jestem zadowolony.
  • do określenia lokalizacji miejsc, ludzi i rzeczy, na przykład:
¿Dónde está el diccionario? El diccionario está en el escritorio. Gdzie jest słownik? Słownik jest na biurku.
¿Dónde está la universidad? Gdzie jest (znajduje się) uniwersytet?
¿Dónde está el cajero automático más cercano? Gdzie jest (znajduje się) najbliższy bankomat?
El estadio está en el centro de la ciudad. Stadion jest (znajduje się) w centrum miasta.
Estoy muy lejos de mi casa. Jestem bardzo daleko od mojego domu.
Juan está en Lisboa. Juan jest w Lizbonie.
Las frutas y verduras están en la despensa. Owoce i warzywa są w spiżarni.
Nosotros estamos en un viaje de novios a Australia. Jesteśmy w podróży poślubnej do Australii.
  • kiedy mówimy o tymczasowym zajęciu, na przykład:
En el verano estoy de taxista
Latem pracuję (sezonowo) jako taksówkarz.
Está de profesor en una escuela. Jest (tymczasowo) nauczycielem w szkole.
Mi novia está ahora de camarero en un bar. Moja dziewczyna jest teraz kelnerką w barze.
Soy traductora pero ahora estoy de niñera. Jestem tłumaczką, ale teraz jestem nianią.
  • z przymiotnikami „vivo” (żywy) i „muerto” (martwy), na przykład:
El hecho es que todavía estamos vivos. Fakt jest taki, że wciąż żyjemy.
La princesa Diana está muerta. Księżniczka Diana nie żyje.
¡Pero, amigo, ya estamos muertos! Ale stary, już jesteśmy martwi!
  • do określenia czasu z przyimkami „a” i „en”, na przykład:
A cuántos grados estamos?Ile jest stopni?
Hoy estamos a 7 de septiembre. Dzisiaj mamy 6 września.
¿Estamos en otoño o en invierno? Mamy jesień czy zimę?
Estamos en octubre. Mamy październik.
En Honduras estamos a 40 grados. W Hondurasie jest 40 stopni.
  • w zwrotach z przysłówkami „bien” (dobrze) i „mal” (źle), na przykład:
Algo está mal con mi ordenador. Coś jest nie tak z moim komputerem.
Perdona, esto no está bien. Przepraszam, to nie jest w porządku.
Todo está bien. Wszystko jest w porządku.
  • jeżeli odmieniony czasownik estar poprzedza gerundio (imiesłów czynny), to służy do opisywania czynności, które mają miejsce w momencie mówienia. Przykłady:   
Isabella está escuchando la música latinoamericana. Isabella słucha muzyki latynoamerykańskiej.
La crisis del COVID-19 también está teniendo un impacto en la actividad de visados de nuestra embajada. Kryzys związany z COVID-19 ma też wpływ na sprawy związane z wizami w naszej ambasadzie.
No puedo, ahora estoy trabajando. Nie mogę, teraz pracuję.
Nuestro equipo está haciendo todo lo que está en su poder para ayudarle. Nasz zespół robi wszystko, co w jego mocy, aby panu/pani pomóc.
  • jeżeli odmieniony czasownik estar poprzedza participio pasado (imiesłów bierny), to służy do opisywania czynności już dokonanych i wyraża rezultat. Przykłady:   
El diario está publicado. Pamiętnik jest opublikowany.
El foco del contagio está identificado. Ognisko zakażenia jest zidentyfikowane.
Esta novela ya está traducida desde el español al francés. Ta powieść jest już przetłumaczona z hiszpańskiego na francuski.
Estamos acostumbrados a este calor. Jesteśmy przyzwyczajeni do tego upału.
La escuela está cerrada por el coronavirus. Szkoła jest zamknięta z powodu koronawirusa.

Zmiana znaczenia wyrażenia w zależności od wyboru czasownika ser lub estar przed przymiotnikiem

W niektórych przypadkach w zależności od tego jaki zastosujemy czasownik przed przymiotnikiem uzyskamy inne znaczenie danego wyrażenia. Dlatego też musimy być bardzo ostrożni w doborze odpowiedniego czasownika. Wybrane przymiotniki zestawiłem w poniższej tabeli:

Czasownik serCzasownik estar
es abierto – jest otwarty (cecha charakteru)está abierto – jest otwarty, np. sklep
es aburrido – jest nudny (cecha charakteru) está aburrido – jest znudzony (w danej chwili)
es alegre – jest wesoły (cecha charakteru) está alegre – jest ucieszony (w danej chwili)
es cerrado – jest zamknięty w sobie (cecha charakteru) está cerrado – jest zamknięty, np. bank
es bueno – jest dobry (cecha charakteru), dobrej jakości está bueno – jest zdrowy, atrakcyjny
es malo – jest zły (cecha charakteru), złej jakości np. materiał está malo – jest chory, niesmaczny, zepsuty
es claro – jest jasny, np. kolorestá claro – jest jasne (zrozumiałe)
es despierto – jest otwarty na świat, żywyestá despierto – jest obudzony
es guapa – jest ładna está guapa – ładnie wygląda
es listo – jest sprytny, bystry (cecha charakteru)está listo – jest gotowy
es moreno – jest ciemnego koloru skóryestá moreno – jest opalony
es negro – jest czarny está negro – jest wściekły, bardzo opalony
es rico – jest bogaty (ma dużo pieniędzy)está rico – jest smaczny np. obiad
es verde – jest zielony, np. kolorestá verde – jest niedojrzały, np. owoc; początkujący
es vivo – jest żywy, energicznyestá vivo – jest żywy (żyje)

Na zakończenie jeszcze ciekawostka! W języku hiszpańskim przymiotniki dotyczące stanu cywilnego mogą występować zarówno z czasownikiem ser, jak i czasownikiem estar. W Hiszpanii częściej jednak występuje czasownik ser.

Esta actriz es / está divorciada. Ta aktorka jest rozwiedziona.
Martin es / está casado con una canadiense. Martin jest żonaty z Kanadyjką.
Si es tan guapa e inteligente, ¿por qué es / está soltera? Jeżeli jest tak piękna i inteligentna, dlaczego jest panną?
Soy soltera feliz, libre e independiente. Jestem szczęśliwą singielką, wolną i niezależną.
Soy soltero y hago lo que quiero! Jestem kawalerem i mam to, co chcem!
¿Tienes novia? No, soy / estoy soltero. Masz dziewczynę? Nie, jestem kawalerem.

Y esto es todo por hoy.

Muchas gracias y hasta la próxima.