Boże Narodzenie – słownictwo polsko-niemieckie (Weihnachten – polnisch-deutscher Wortschatz)

Dzień dobry!

Z okazji Świąt Bożego Narodzenia życzę wszystkim Czytelnikom bloga zdrowia i szczęścia oraz Wigilii spędzonej w rodzinnym gronie.

Okres świąt to wyjątkowy czas ciepła, radości i nadziei na lepszą przyszłość, a także zadumy i spotkań rodzinnych odbywających się zazwyczaj przy suto zastawionym stole. „Frohe Weihnachten”, czyli „Wesołych Świąt”, to najczęściej używany zwrot jaki słyszy się w tym okresie w krajach niemieckojęzycznych.

Sama Wigilia, choć oznacza rozpoczęcie obchodów świątecznych, nie jest obchodzona w Niemczech tak uroczyście jak w Polsce, a właściwa celebracja świąt Bożego Narodzenia ma miejsce 25 i 26 grudnia. Tradycyjny posiłek wigilijny w Niemczech jest dość skromny, co ma przypominać, że Jezus przyszedł na świat w bardzo skromnych warunkach betlejemskiej stajni.

W Polsce Boże Narodzenie należy do typowo rodzinnych świąt, natomiast Niemcy spędzają je dość często w gronie najbliższych przyjaciół. Podczas świąt wychodzą też z domu do restauracji na ciasto i kawę.

24 grudnia Niemcy składają sobie świąteczne życzenia, ale nie ma tutaj zwyczaju dzielenia się opłatkiem, ani zostawiania dodatkowego miejsca przy stole dla zbłąkanego wędrowcy. Uczestnicy kolacji znajdują pod talerzem pieniążek mający symbolizować dostatek w kolejnym roku.

Świąteczne prezenty Niemcy kładą nie pod choinką, ale na stole i wręczają je 24 grudnia przed posiłkiem. Dzieciom mówi się, w zależności od tradycji, że prezenty przyniósł Święty Mikołaj lub Dzieciątko Jezus. Postacią, która straszy dzieci rózgą i przestrzega przed złym zachowaniem jest Knecht Ruprecht. Zanim wszyscy domownicy rozpakują prezenty, często czytana jest jakaś opowieść świąteczna, bądź cała rodzina śpiewa kolędy.

W czasie Bożego Narodzenia Niemcy chodzą do kościoła katolickiego lub ewangelickiego. W ich zwyczaju nie ma jednak pasterki.

Do tradycyjnych potraw wigilijnych w Niemczech zalicza się sałatkę kartoflaną i pieczoną kiełbasę. Dzieci dostają dodatkowy talerz ze smakołykami, na którym umieszcza się mnóstwo słodyczy i owoców. Bardziej wystawne dania serwowane są dopiero 25 grudnia. Tradycyjnym daniem jest pieczona gęś, nadziewana jabłkami i cebulą, pieczona kaczka lub indyk. Drób zazwyczaj podaje się z ziemniakami i czerwoną kapustą, a całość polewa się sosem. Pieczone kiełbasy i dziczyzna to inne popularne dania bożonarodzeniowe.

Do najpopularniejszych deserów świątecznych należą drożdżowa strucla z bakaliami znana jako Weihnachtsstollen, imbirowe ciasteczka (Plätzchen), ciasteczka wyciskane (Spritzgebäck) i pierniczki (Lebkuchen).

Zapraszam Was teraz do zapoznania się z najważniejszym słownictwem związanym z okresem adwentu i Bożym Narodzeniem.

RZECZOWNIKI
adwent – der Advent
aniołek – das Engelchen, die Engelchen (l.mn.)
bombka – die Weihnachtskugel, die Christbaumkugel
Boże Narodzenie – Weihnachten, na Boże Narodzenie – an/zu Weihnachten
choinka – der Weihnachtsbaum, die Weihnachtsbäume (l.mn.)
czas adwentu – die Adventszeit
dekoracja świąteczna – die Weihnachtsdekoration, die Weihnachtsdekorationen (l.mn.)
drzewko bożonarodzeniowe – der Christbaum
dzieciątko Jezus – das Christkind, das Christkindl (literka „l“ dodawana jest w Bawarii i Austrii)
dzień świąteczny – der Feiertag, die Feiertage (l.mn.); der Festtag, die Festtage (l.mn.)
dzwon, dzwonek – die Glocke, die Glocken (l.mn.)
dzwoneczek – das Glöckchen, die Glöckchen (l.mn.)
gałązka jemioły – der Mistelzweig, die Mistelzweige (l.mn.)
gałązka jodły – der Tannenzweig, die Tannenzweige (l.mn.)
girlanda – die Girlande
gwiazda – der Stern, die Sterne (l.mn.)
gwiazda betlejemska – der Stern von Bethlehem
gwiazdka – das Sternchen, die Sternchen (l.mn.)
jarmark (kiermasz) bożonarodzeniowy – der Weihnachtsmarkt
jasełka – das Krippenspiel
jemioła – die Mistel
jodła (drzewo) – die Tanne, die Tannen (l.mn.)
kalendarz adwentowy – der Adventskalender
kartka świąteczna na Boże Narodzenie – die Weihnachtskarte
kolacja wigilijna – das Weihnachtsessen
kolęda – das Weihnachtslied, die Weihnachtslieder (l.mn.)
kulig – die Schlittenfahrt
lameta – das Lametta
lampki choinkowe – die Weihnachtslämpchen
łańcuch świetlny – die Lichterkette, die Lichterketten (l.mn.)
lista prezentów – der Wunschzettel
narodzenie Jezusa – die Geburt Jesu
nastrój świąteczny– die Feststimmung
obdarowanie (podarowanie komuś czegoś) – die Bescherung
opłatek – die Oblate, die Oblaten (l.mn.)
opłatek święcony – die geweihte Oblate
ostrokrzew – die Stechpalme
oświetlenie świąteczne – die Weihnachtsbeleuchtung
ozdoba choinkowa – der Weihnachtsschmuck
pasterka – die Christmette, die Mitternachtsmette
pierwsza gwiazda na niebie – der erste Stern am Himmel
pierwszy/drugi dzień świąt – erster/zweiter Weihnachtstag
płatki śniegu – die Schneeflocken
potrawa – das Gericht, die Gerichte (l.mn.)
prezent – das Geschenk, die Geschenke (l.mn.)
prezent bożonarodzeniowy – das Weihnachtsgeschenk, die Weihnachtsgeschenke (l.mn.)
przerwa świąteczna – Weihnachtsferien
puste nakrycie – ein leeres Gedeck
renifer – das Rentier, die Rentiere (l.mn.)
rózga – die Rute, die Ruten (l.mn.)
stajnia dla bydła – der Stall, die Ställe (l.mn.)
św. Mikołaj – der Weihnachtsmann, der Nikolaus (6 grudnia)
świeczka – die Kerze, die Kerzen (l.mn.)
świerk (drzewo) – die Fichte, die Fichten (l.mn.)
święto – das Fest, die Feste (l.mn.)
święto Bożego Narodzenia – das Weihnachtsfest
szopka bożonarodzeniowa – die Weihnachtskrippe, die Weihnachtskrippen (l.mn.)
tradycja – die Tradition, die Traditionen (l.mn.)
Trzech Króli – die Heiligen Drei Könige
ulubione święto – das Lieblingsfest, die Lieblingsfeste (l.mn.)
wieniec adwentowy – der Adventskranz, die Adventskränze (l.mn.)
Wigilia, wieczór wigilijny – der Heiligabend, der Heilige Abend, der Weihnachtsabend
włos anielski na choinkę – das Engelshaar, die Engelshaare (l.mn.)
wstążka – das Band, die Bänder (l.mn.)
wypieki świąteczne – das Weihnachtsgebäck
żłobek bożonarodzeniowy – die Weihnachtskrippe, die Weihnachtskrippen (l.mn.)
zwyczaje i obyczaje – Sitten und Bräuche
życzenia bożonarodzeniowe – die Weihnachtsgrüße
życzenia bożonarodzeniowe płynące z serca – Weihnachtsgrüße von Herzen

CZASOWNIKI I ZWROTY
być w świątecznym nastroju – in Feststimmung sein
celebrować mszę świętą – die Christmette feiern, abhalten, zelebrieren
czekać na pierwszą gwiazdkę – auf den ersten Stern warten
cieszyć się z nadchodzących świąt – sich auf die Festtage freuen
dostać coś pod choinkę – etw + A zu Weihnachten (geschenkt) bekommen
dzielić się opłatkiem – die Oblate teilen
iść na pasterkę – zur Christmette gehen
jeść uroczyście w Wigilię – am Heiligabend feierlich essen
kłaść siano pod obrus – Heu unter der Tischdecke verstecken
lepić bałwana – den Schneemann bauen
łamać się opłatkiem – die Oblate brechen
nagradzać kogoś – belohnen jemanden
odłamywać kawałeczek opłatka – ein Stückchen der Oblate abbrechen
odwiedzić jarmark świąteczny – den Weihnachtsmarkt besuchen
odwiedzać krewnych i przyjaciół – Verwandte und Freunde besuchen
otrzymać prezent – das Geschenk bekommen
otwierać prezenty – Geschenke öffnen
ozdabiać choinkę – den Weihnachtsbaum schmücken
piec – backen
podarować coś komuś pod choinkę – jemandem etw + A zu Weihnachten schenken
podawać potrawy – Gerichte servieren
podawać dwanaście potraw – zwölf Gerichte servieren
położyć coś komuś pod choinką – jemandem etwas unter den Weihnachtsbaum legen
postawić szopkę – die Krippe aufstellen
przynosić coś – bringen etwas
rozdawać prezenty – Geschenke verteilen
rozpakować prezenty – Geschenke auspacken
rozpoczynać przygotowania do Wigilii – die Vorbereitungen zu Heiligabend beginnen
siadać do stołu – sich an den Tisch setzen
śpiewać kolędy – die Weihnachtslieder singen
świętować – feiern
świętować w gronie rodzinnym – im Familienkreis feiern
uczestniczyć w pasterce – an einer Christmette teilnehmen
wysyłać kartki bożonarodzeniowe – Weihnachtskarten schicken
zapalić świeczkę na wieńcu adwentowym – eine Kerze auf dem Adventskranz anzünden
zaprosić kogoś na Wigilię – jemanden zu Heiligabend einladen
życzyć komuś szczęścia i zdrowia – jemandem Glück und Gesundheit wünschen
życzyć komuś wesołych świąt Bożego Narodzenia – jemandem frohe Weihnachten wünschen

Potrawy i ciasta wielkanocne i bożonarodzeniowe (kuchnia polska i niemiecka)

barszcz czerwony z uszkami z mięsem lub grzybami – die Rote-Bete-Suppe / die Rote-Rüben-Suppe / mit Teigtaschen mit Fleisch- oder Pilzfüllung
kapusta kiszona z grzybami – Sauerkraut mit Pilzen
ciasteczka imbirowe – die Plätzchen
ciasteczka wyciskane – das Spritzgebäck
filet z sandacza – das Zanderfilet
gęś z pieczonymi jabłkami i suszonymi śliwkami – die Weihnachtsgans mit Bratäpfeln und Trockenpflaumen
gołąbki – die Kohlrouladen mit Hackfleischfüllung
indyk nadziewany owocami – gefüllter Weihnachtsputer mit Obst
kaczka faszerowana jabłkami i cebulą – die Weihnachtsente mit Apfel-Zwiebel-Füllung
karp pieczony – gebratener Karpfen
karp w galarecie – Karpfen in Aspik (in Gelee)
kiełbasa pieczona – die Bratwurst
kompot z suszu – das Kompott aus Dörrobst, das Getränk aus Trockenobst
łosoś pieczony – gebratener Lachs
makowiec – der Mohnkuchen
naleśniki z serem i owocami – die Pfannkuchen mit Quark und Früchten
pieczeń świąteczna – der Weihnachtsbraten
pieczeń wołowa – der Rinderbraten
pieczeń z królika – der Kaninchenbraten
piernik – der Lebkuchen, der Pfefferkuchen
pierogi – die Maultaschen
potrawa wegetariańska – das vegetarische Gericht
ryba po grecku – Fisch auf griechische Art
sałatka ziemniaczana – der Kartoffelsalat
serdelek z sałatką ziemniaczaną – das Würstchen mit Kartoffelsalat
sernik – der Käsekuchen
strucla bożonarodzeniowa – der Weihnachtsstollen, der Christstollen
śledź w sosie śmietanowym – Hering in sahniger Soße
uszka z kapustą i grzybami – die Teigtaschen mit Sauerkraut und Pilzen
żurek – die saure Mehlsuppe

Życzenia bożonarodzeniowe i noworoczne

Pięknych Świąt Bożego Narodzenia!Schöne Weihnachtstage!
Radosnych Świąt Bożego Narodzenia i dobrego startu w nowym roku!Frohe Weihnachten und einen guten Rutsch ins neue Jahr!
Szczęśliwych Świąt Bożego Narodzenia i szczęśliwego nowego roku!Frohe Weihnachten und ein gutes neues Jahr!
Wesołych Świąt Bożego Narodzenia i wszystkiego dobrego w nowym roku życzy państwu/pani/panu...Frohe Weihnachten und alles Gute im neuen Jahr wünscht Ihnen...
Wesołych Świąt! Frohe Weihnachten! / Fröhliche Weihnachten!
Wesołych, nastrojowych Świat Bożego Narodzenia!Ein frohes und besinnliches Weihnachtsfest!
Wesołych, spokojnych Świąt Bożego Narodzenia i udanego roku X! Fröhliche, erholsame Weihnachtstage und einen gelungenen Start in das Jahr X!
Wesołych, zdrowych Świat Bożego Narodzenia oraz obfitującego w sukcesy nowego roku! Besinnliche Weihnachtsfeiertage und alle guten Wünsche für ein gesundes und erfolgreiches neues Jahr!
Życzę Tobie i Twojej rodzinie w świąteczne dni przyjemnie spędzonego czasu w kręgu rodziny oraz wiele przyjemności.Ich wünsche Dir und deiner Familie an den Weihnachtstagen eine angenehme Zeit im Kreis der Familie und viel Spaβ.
Życzę Tobie pięknych Świąt Bożego Narodzenia.Ich wünsche dir ein schönes Weihnachtsfest.
Życzę Tobie/Pani/Panu/Państwu/Wam Wesołych Świąt!Ich wünsche Dir/Ihnen/Euch frohe Weihnachten!

Ich wünsche Euch Alles Gute und schöne Geschenke!