Język niemiecki niekiedy potrafi zaskoczyć – nie tylko swoją gramatyką, ale i słowami, które niosą w sobie więcej, niż mogłoby się wydawać. Dziś pod lupę bierzemy słowo „aufmüpfig” – wyraz, który brzmi trochę jak połączenie „na górze” (auf) i… czego właściwie?
W najprostszych słowach „aufmüpfig” oznacza krnąbrny, zbuntowany, nieposłuszny – ktoś, kto nie godzi się z autorytetem, podważa zasady i wyłamuje się z tłumu. Przykład zdania:
Die aufmüpfige Schülerin stellte ständig Fragen und widersprach dem Lehrer. (Zbuntowana uczennica ciągle zadawała pytania i sprzeciwiała się nauczycielowi.)
Pochodzenie słowa
„Aufmüpfig” pochodzi od słowa „Mupf”, które dziś już nie występuje samodzielnie. To archaiczne i rzadko spotykane dziś słowo oznaczało coś w rodzaju pomruku niezadowolenia, mruknięcia sprzeciwu. Z czasem powstał czasownik „sich aufmüpfen” – czyli dosłownie „postawić się”, „zaburzyć porządek”. Dziś forma czasownikowa praktycznie wyszła z użycia, ale przymiotnik „aufmüpfig” ma się całkiem nieźle.
Synonimy
• rebellisch – buntowniczy
• trotzig – krnąbrny, uparty
• widerspenstig – oporny, krnąbrny
• frech – bezczelny (choć to trochę lżejsze w znaczeniu)
Kiedy używać?
Słowo „aufmüpfig” ma raczej negatywny wydźwięk – mówi o kimś, kto świadomie łamie reguły i stawia się autorytetom. Można go używać zarówno w odniesieniu do dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Świetnie nadaje się też do opisu postaw społecznych lub politycznych. Przykład zdania:
Die Journalistin galt als aufmüpfig und unbequem – sie stellte unbequeme Fragen. (Dziennikarka uchodziła za buntowniczą i niewygodną – zadawała trudne pytania.)
A w codziennej rozmowie?
W języku mówionym „aufmüpfig” pojawia się nieco rzadziej, ale jest dobrze rozumiane i robi mocne wrażenie. Jeśli chcesz brzmieć bardziej idiomatycznie, możesz też powiedzieć:
• Sie ist nicht auf den Mund gefallen. (Dosł. „Nie upuściła języka” – czyli potrafi się odezwać, czasem w zadziorny sposób.)
• Er hat seinen eigenen Kopf. (Ma swoje zdanie / chodzi własnymi ścieżkami.)
Podsumowanie
„Aufmüpfig” to idealne słowo dla tych, którzy nie boją się iść pod prąd – czy to w szkole, w pracy, czy w życiu. Jest trochę staromodne, ale nadal aktualne. Używaj go, gdy chcesz opisać kogoś, kto się nie podporządkowuje, jest krnąbrny – i robi to z charakterem.
Foto: Das Dampfschiff Hohentwiel auf dem Bodensee