Rozprawka jest formą krótkiej (od 200 do 250 słów) wypowiedzi pisemnej, która ma bardzo ściśle określone reguły kompozycyjne. Wymagana jest na różnych egzaminach, na przykład na maturze rozszerzonej z języka niemieckiego i egzaminach certyfikacyjnych.
Rozprawka wymaga przemyślenia tematu, zaplanowania pracy i przytoczenia argumentów oraz zajęcia przez autora jasno wyrażonego stanowiska wobec tematu. Pisana jest językiem formalnym i musi być ściśle związana z tematem. W rozprawce rozpatrujemy pewien ważny problem z różnych punktów widzenia i przedstawiamy swoje stanowisko.
Rozprawka może mieć różne formy. Poza rozprawką „za i przeciw” istnieje również rozprawka opiniująca, w której autor stara się przekonać odbiorcę (czytelnika) do przedstawionej własnej opinii przy pomocy rzeczowej argumentacji, a także rozprawka, w której autor proponuje rozwiązanie konkretnego problemu.
Rozprawka dzieli się na trzy części: wstęp, rozwinięcie i zakończenie.
We wstępie rozprawki należy postawić tezę (stwierdzenie, co do którego mamy pewność jego słuszności) lub hipotezę (stwierdzenie, co do którego nie mamy pewności, czy jest słuszne, i zamierzamy je udowodnić) i zasygnalizować w jaki sposób rozpatrywany będzie dany problem. Teza lub hipoteza musi być adekwatna do tematu i treści rozprawki. Teza to zazwyczaj parafraza zagadnienia, które zapisano w temacie rozprawki. W przypadku rozprawki opiniującej we wstępie określamy temat i przedstawiamy swoją opinię (jasno wyrażamy czy jesteśmy za czy przeciw).
W rozwinięciu podajemy nasze argumenty. W przypadku rozprawki „za i przeciw” w rozwinięciu należy przedstawić argumenty za i przeciw wobec omawianego zagadnienia, pozytywne i negatywne strony czy też wady i zalety. W przypadku rozprawki opiniującej należy przedstawić kilka rozwiniętych argumentów uzasadniających naszą opinię.
W zakończeniu przedstawiamy podsumowanie naszych rozważań i wyrażamy opinię na podstawie wcześniej przytoczonych argumentów. Potwierdzamy lub odrzucamy tezę/hipotezę. Nie powtarzamy tych samych zdań.
W rozprawce należy zadbać o logikę między zdaniami. Wszystkie części muszą być podporządkowane tematowi. Argumentacja w rozwinięciu powinna być pogłębiona, wieloaspektowa i poparta przykładami, a podsumowanie przedstawiać wnioski spójne z przytoczoną argumentacją. W podsumowaniu nie należy powtarzać tymi samymi słowami treści ze wstępu lub w rozwinięcia. Układ graficzny całego tekstu (podział na części i akapity) musi być jednolicie uporządkowany.
Istnieje bardzo wiele przydatnych zwrotów, które ułatwiają napisanie rozprawki w języku niemieckim. Poniżej zebrano najważniejsze z nich.
Wstęp rozprawki
| Es ist allgemein bekannt, dass ... | Powszechnie wiadomo, że ... |
| Es wird oft gesagt, dass ... | Często mówi się, że ... |
| Das Thema ... wird seit einiger Zeit in den Medien viel diskutiert. | Od pewnego czasu w mediach wiele dyskutuje się na temat ... |
| Im folgenden Aufsatz möchte ich ein vielseitiges Thema ... besprechen / erörtern. | W niniejszej rozprawce chciałbym omówić / rozpatrzyć złożony problem ... |
| Die Frage nach ... sorgt in der Gesellschaft für heftige Kontroversen. | Kwestia ... wzbudza mocne kontrowersje w społeczeństwie. |
| In diesem Aufsatz möchte die Frage … beantworten. | W tej rozprawce chciałbym odpowiedzieć na pytanie … |
| Das Ziel dieser Arbeit ist die Frage … darzustellen. | Celem niniejszej pracy jest przedstawienie kwestii ... |
| In diesem Aufsatz werde ich die Frage ... besprechen. | W rozprawce omówię kwestię ... |
| Ich möchte mich auf ... konzentrieren. | Chciałbym skupić się na ... |
| Ich möchte mich darauf konzentrieren, dass ... | Chciałbym skupić się na tym, że ... |
| In diesem Aufsatz möchte prüfen, ob… | W tej rozprawce chciałbym sprawdzić, czy ... |
| Ich möchte auf … eingehen. | Chciałbym poruszyć kwestię ... |
| Im Folgenden möchte ich untersuchen ob ... | W dalszej części chciałbym zbadać czy ... |
| In dieser Arbeit versuche ich, meine Überlegungen über … vorzustellen. | W niniejszej pracy postaram się przedstawić moje refleksje na temat ... |
| Die Frage, ob …, hat die Experten seit einiger Zeit vollständig in Anspruch genommen. | Pytanie, czy… absorbuje ekspertów już od dłuższego czasu. |
| In diesem Aufsatz möchte ich mich mit dem Thema ... beschäftigen. | W tej rozprawce chciałbym zająć się tematem ... |
| Ich möchte mit der Feststellung beginnen, dass … | Chciałbym rozpocząć od stwierdzenia, że … |
| Das führt zur Frage ob … | To prowadzi do pytania czy ... |
| In diesem Aufsatz versuche ich, die These zu verteidigen, dass … | W tej rozprawce postaram się obronić tezę, że ... |
| In diesem Aufsatz versuche ich, die These zu widerlegen, dass … | W tej rozprawce postaram się obalić tezę, że ... |
| Dies ist ein sehr kontroverses Thema in Polen. | Ten temat wzbudza wiele kontrowersji w Polsce. |
| Diese Problematik ist sehr wichtig, deshalb möchte ich sie gründlich untersuchen. | Ta problematyka jest bardzo ważna, dlatego chciałbym ją dokładnie zbadać. |
Przedstawienie argumentów
| Erstens ... / Zweitens ... / Drittens ... | Po pierwsze ... / Po drugie ... / Po trzecie ... |
| Erstens soll… erörtert werden. | Po pierwsze należy rozważyć… |
| Einleitend möchte ich darlegen, was ... bedeutet. | Na wstępie chciałbym wyjaśnić, co oznacza ... |
| Zum einen ..., zum anderen ... | Z jednej strony ..., z drugiej strony ... |
| Einerseits …, ander(er)seits ... | Z jednej strony ..., z drugiej strony ... |
| Auf der einen Seite ..., auf der anderen Seite ... | Z jednej strony ..., z drugiej strony ... |
| Sowohl ... als auch ... | Zarówno ..., jak i ... |
| Nicht nur ... sondern auch ... | Nie tylko ..., lecz także ... |
| Vor allem sollte man auf ... (+Akk.) achten. | Przede wszystkim należałoby zwrócić uwagę na ... |
| Nicht weniger wichtig ist ... | Nie mniej ważne jest ... |
| Noch wichtiger als …. ist … | Jeszcze ważniejsze niż ... jest ... |
| Es ist zu beachten, dass ... | Należy zwrócić uwagę, że ... |
| Es ist zu bemerken, dass ... | Należy zauważyć, że ... |
| Es ist erwähnenswert, dass ... | Warto wspomnieć, że ... |
| Es lässt sich nicht leugnen, dass ... | Nie da się zaprzeczyć, że ... |
| Es steht fest, dass ... | Pewnym jest, że ... |
| Ein starkes Argument dafür / dagegen ist, dass ... | Mocnym argumentem na to / przeciwko temu / jest to, że ... |
| Für diese Sichtweise spricht ... | Za tym punktem widzenia przemawia ... |
| Das Hauptargument dafür ist ... | Głównym argumentem na to jest ... |
| Ein weiteres Argument für / gegen ist … | Kolejnym argumentem za / przeciw jest ... |
| Der größte Vorzug ... (+Gen.) | Największą zaletą ... |
| Besonders wichtig ist ... | Szczególnie ważne jest ... |
| Es bleibt zu bedenken ob ... | Należy mieć wątpliwości czy ... |
| In Bezug auf (etw) (+Akk.) | W odniesieniu do (czegoś) ... |
| Im / In Hinblick auf (etw) (+Akk.) | Ze względu na (coś) |
| Hinsichtlich (+Gen.) | Odnośnie czegoś ... |
| In Anlehnung an (+Akk.) | W oparciu o ... |
| Im Zusammenhang mit (+Dat.) | W związku z ... |
| Was ... betrifft, muss man betonen, dass ... | Jeżeli chodzi o ..., to należy podkreślić, że ... |
| In dieser Hinsicht / in gewisser Hinsicht ... | Pod tym względem / pod pewnym względem ... |
| Ein weiterer Punkt ist ... | Kolejnym punktem jest ... |
| Außerdem dürfen wir nicht vergessen, dass ... | Ponadto nie możemy zapominać, że ... |
| Eng damit verknüpft ist die Frage ... | Mocno z tym wiąże się kwestia ... |
| Dazu soll man hinzufügen / bemerken, dass ... | Do tego należy dodać / zauważyć, że ... |
| Ein weiterer wichtiger Punkt ist die Frage ... | Kolejnym ważnym punktem jest kwestia ... |
| Dazu kommt noch ein anderer Vorteil. | Do tego dochodzi jeszcze jedna zaleta. |
| Ein weiterer Aspekt der Sache ist ... | Innym aspektem sprawy jest ... |
| Ein weiterer Gesichtspunkt ist hier auffällig ... | Zaznacza się tutaj inny punkt widzenia ... |
| Dieser Standpunkt bezieht sich auf ... | Ten punkt widzenia odnosi się do ... |
| Ergänzend soll erwähnt werden ... | W uzupełnieniu należy wspomnieć ... |
| Des Weiteren / Abgesehen davon / Darüber hinaus ... | Poza tym ... |
| Jetzt komme ich zum Thema ... | Teraz przejdę do tematu ... |
| Dies hat auch seine Vorteile. | To ma też swoje pozytywne strony. |
| Außerdem kann man feststellen, dass ... | Ponadto można stwierdzić, że ... |
| Dabei muss auch bedacht werden, dass … | Należy przy tym również pamiętać, że ... |
| Trotz all dieser Gründe darf noch eine weitere wichtige Frage nicht übersehen werden. | Mimo wszystkich tych powodów nie wolno przeoczyć jeszcze jednej ważnej kwestii. |
| Nicht zu vergessen ist auch ... | Nie należy też zapominać o ... |
| Kaum zu entkräften ist ... | Prawie nie do obalenia jest ... |
| Hinzu kommt die Frage ... | Do tego dochodzi kwestia ... |
| Zusätzlich ... | Dodatkowo ... |
| Außerdem spielt noch ... eine wichtige Rolle. | Ponadto ważną rolę odgrywa jeszcze ... |
| Als letztes Argument ist ... zu berücksichtigen. | Jako ostatni argument należy uwzględnić ... |
| Schließlich ... | Na koniec ... / Wreszcie ... |
| Zu guter Letzt ... | Na sam koniec ... / Na zakończenie ... |
Podawanie przykładów
| Ein guter Beispiel ist hier ... | Dobrym przykładem jest tutaj ... |
| Ein Beispiel / Beleg dafür ist ... | Przykładem / Dowodem na to jest ... |
| Zum Beispiel, ... / Beispielsweise, ... | Na przykład ... / Przykładowo ... |
| Lassen Sie mich ein Beispiel anführen. | Posłużę się tutaj przykładem. |
| Dafür spricht das Argument, dass ... | Przemawia za tym argument, że ... |
| Dies lässt sich durch folgendes Beispiel verdeutlichen / veranschaulichen: ... | Można to wyjaśnić / zobrazować poprzez następujący przykład: ... |
| Zu diesem Argument kann folgendes Beispiel / folgender Beleg angeführt werden: ... | Na rzecz tego argumentu można przytoczyć następujący przykład / dowód: ... |
| In der Realität ... / In der Wirklichkeit ... | W rzeczywistości ... |
| nämlich ... / und zwar ... | a mianowicie ... |
| Tatsächlich ... / In der Tat ... | Faktycznie ... |
| Es ist eine unbestrittene Tatsache, dass ... | To bezsporny fakt, że ... |
| Wie das Beispiel zeigt ... | Jak pokazuje przykład ... |
| Zum Vergleich ... / Verglichen mit ... | Dla porównania ... / Porównując z ... |
Wyrażanie przeciwieństwa
| Im Gegenteil / Im Gegensatz zu etw ... | W przeciwieństwie do czegoś ... |
| Im Gegenteil dazu / Im Gegensatz dazu ... | W przeciwieństwie do tego ... |
| Einerseits ..., ander(er)seits ... | Z jednej strony ..., z drugiej strony ... |
| Ein immer wieder vorgebrachtes Argument der Gegenposition ist ... | Coraz częściej przytaczanym argumentem strony przeciwnej jest ... |
| Dagegen spricht das Argument, dass ... | Przeciwko temu przemawia argument, że ... |
| Betrachtet man die Sachlage näher, dann ... | Gdy przyjrzymy się sytuacji, wtedy ... |
| Bei genauerer Betrachtung ... | Przyglądając się dokładniej ... |
| Es lässt sich jedoch nicht bestreiten, dass ... | Nie da się jednak zaprzeczyć, że ... |
| Aber ... / (Je)doch ... / Hingegen ... | Ale ... / Jednak ... / Jednakże ... / Natomiast ... |
| Trotzdem ... / Dennoch ... | (Po)mimo to ... |
| Andernfalls ... | W przeciwnym razie ... |
| Im Vergleich zu etw ... | W porównaniu (do czegoś) ... |
| Zwar ... aber / jedoch ... | Wprawdzie ..., ale ... |
Wyciąganie wniosków
| Darum ... / Deshalb ... / Deswegen ... / Daher ... | Dlatego ... / Stąd ... |
| Folglich ... | Zatem ... / Wobec tego ... |
| Infolgedessen ... | Wskutek tego ... |
| Aus diesem Grund ... | Z tego powodu ... |
| Auf diese Weise ... | W ten sposób ... |
| Daraus ergibt sich, dass ... | Wynika z tego, że ... |
| Daraus geht hervor, dass ... | Wynika z tego, że ... |
| Daraus lässt sich schließen, dass ... | Wynika z tego, że… |
| Das hat zur Folge, dass ... | To powoduje, że ... / W rezultacie ... |
| Das führt dazu, dass ... | To prowadzi do tego, że ... |
| Das trägt dazu bei, dass ... | To przyczynia się do tego, że ... |
| In diesem Zusammenhang muss ich noch erwähnen, dass ... | W tym kontekście muszę jeszcze wspomnieć, że ... |
| Es liegt an der Tatsache, dass ... | Przemawia za tym fakt, że ... |
Odwoływanie się do wcześniejszych informacji
| Wie vorher erwähnt, muss man auch ... berücksichtigen / in Betracht ziehen. | Jak wcześniej wspomniano, należy też ... uwzględnić. |
| Wie bereits oben ausgeführt ... | Jak wyjaśniono powyżej ... |
| Wie ich früher betont habe, ... | Jak wcześniej podkreśliłem ... |
| Anders formuliert: ... | Innymi słowy, ... |
| Mit anderen Worten: ... | Innymi słowy, ... |
Wyrażanie swojej opinii
| Meiner Meinung / Ansicht / nach ... / Meines Erachtens ... | Moim zdaniem ... |
| Ich bin der Meinung / der Auffassung, dass ... | Jestem zdania, że ... / Uważam, że ... |
| Ich vertrete den Standpunkt / die Einstellung, dass ... | Reprezentuję punkt widzenia / stanowisko, że ... |
| Die Situation ist meines Erachtens sehr kompliziert. | Sytuacja jest według mnie bardzo skomplikowana. |
| Persönlich bin ich der Meinung, dass ... | Osobiście jestem zdania, że ... |
| Ich denke / finde / meine, dass ... | Myślę, że ... |
| Aus meiner Sicht / Perspektive … | Z mojej perspektywy ... |
| Meiner Einschätzung nach ... | Według mojej oceny ... |
| Mein stärkstes Argument ist, dass ... | Moim najmocniejszym argumentem jest to, że ... |
| Ich finde das Argument ... überzeugend. | Uważam, że argument ... jest przekonujący. |
| Die Meinungen sind geteilt, aber ... | Zdania są podzielone, ale ... |
| Ich muss zugeben, dass ... | Muszę przyznać, że ... |
| Wenn ich alle Pro- und Kontraargumente gegeneinander abwäge, ... | Gdy rozważę wszystkie argumenty za i przeciw, ... |
| Aus eigener Erfahrung kann ich sagen, dass ... | Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że ... |
| Das hat sowohl Vor- als auch Nachteile. | To ma zarówno zalety, jak i wady. |
| Die Meinungen können unterschiedlich sein. | Zdania mogą być różne. |
| Viele meinen, dass…, aber ich denke,… | Wielu sądzi, że… , ale ja myślę, że ... |
| Es darf außerdem nicht vergessen werden, dass ... | Ponadto nie można zapominać, że ... |
| Ich finde es nicht richtig / gut, dass ... | Uważam, że to nie jest właściwe, dobre, że ... |
| Ich bezweifle, dass ... / Ich glaube kaum ... | Wątpię, że ... |
| Ich befürchte, dass ... | Obawiam się, że ... |
| Ich habe den Eindruck, dass ... | Mam wrażenie, że ... |
| Ich bin mir nicht sicher, ob ... | Nie jestem pewien, czy ... |
| Es ist schwer zu sagen, ob ... | Ciężko powiedzieć, czy ... |
| Ich bin davon überzeugt, dass ... | Jestem o tym przekonany, że ... |
| Von außerordentlicher Wichtigkeit ist für mich die Frage ... | Niezwykle ważna jest dla mnie kwestia ... |
| Ich sehe es anders als die Experten. | Widzę to inaczej niż eksperci. |
| Ich würde mir wünschen, dass ... | Życzyłbym sobie, żeby ... |
| Mein Wunsch wäre es ... | Moim pragnieniem byłoby ... |
Zakończenie rozprawki
| Zusammenfassend soll man feststellen, dass… | Podsumowując należy stwierdzić, że ... |
| Abschließend möchte ich betonen, dass ... | Na zakończenie chciałbym podkreślić, że ... |
| Zusammenfassend sehe ich bei ... (+Dat.) mehr Vorteile als Nachteile. | Podsumowując zauważam w ... więcej zalet niż wad. |
| Alles berücksichtigend ... | Biorąc wszystko pod uwagę ... |
| Die angeführten Argumente zeigen recht deutlich, dass ... | Przytoczone argumenty wskazują całkiem wyraźnie, że ... |
| Im Grunde genommen ... | W gruncie rzeczy ... / Zasadniczo ... |
| Im Großen und Ganzen ... | Ogólnie (rzecz) biorąc ... |
| Im Allgemeinen ... | Ogólnie mówiąc ... |
| Daraus kann man schlussfolgern, dass ... | Można z tego wywnioskować, że ... |
| Als Kompromiss schlage ich vor, dass ... | Jako kompromis proponuję, żeby ... |
| Ich stimme der in diesem Thema vorgebrachten These voll und ganz zu. | W pełni zgadzam się z postawioną w temacie tezą. |
| Die Argumente, die ich angeführt habe, bestätigen meine These. | Przywołane przeze mnie argumenty potwierdzają moją tezę. |
| In Anbetracht der angeführten Argumente kann ich der im Thema vorgebrachten These nicht zustimmen. | W świetle przywołanych argumentów nie mogę zgodzić się z postawioną w temacie tezą. |
| Die oben aufgeführten Argumente weisen nach, dass ... | Powyżej przytoczone argumenty dowodzą, że ... |
| Die oben genannten Argumente beweisen, dass ... | Powyżej wymienione argumenty udowadniają, że ... |
| Nach einer ausführlichen Abwägung der Vor- und Nachteile komme ich zu dem Schluss, dass ... | Po szczegółowym rozważeniu zalet i wad dochodzę do wniosku, że ... |
| In Zukunft sollte man... | W przyszłości należałoby ... |
| Es bleibt zu hoffen, dass ... | Należy mieć nadzieję, że ... |
| Eine mögliche Lösung wäre ... | Możliwym rozwiązaniem byłoby ... |
| Zum Schluss muss festgestellt werden, dass ... | Na koniec trzeba stwierdzić, że ... |
Ich wünsche Dir alles Gute!