Obelisk na Placu św. Piotra w Watykanie to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Rzymu i zabytków ludzkości. Choć dziś stanowi centralny punkt monumentalnego placu, jego historia zaczyna się znacznie wcześniej, w Heliopolis w starożytnym Egipcie.
L’Obelisco in Piazza San Pietro in Vaticano è uno dei simboli più riconoscibili di Roma e dei monumenti dell’umanità. Sebbene oggi rappresenti il punto centrale della monumentale piazza, la sua storia inizia molto prima, ad Eliopoli nell’antico Egitto.
Z Egiptu do Rzymu / Dall’Egitto a Roma
Obelisk ma wysokość 25,3 metra, a wraz z cokołem mierzy 33,56 metra. Został wykonany z czerwonego granitu w czasach faraonów, choć dokładna data jego powstania nie jest znana. Przyjmuje się, że został wzniesiony w Heliopolis w XX wieku p.n.e. na rozkaz faraona Amenemhata II jako świadectwo potęgi starożytnego Egiptu. Później obelisk został wykorzystany przez Korneliusza Gallusa, dowódcy legionów z Cyrenajki i poety, do ozdobienia Forum Juliusza w Aleksandrii między 30 a 28 r. p.n.e.
L’obelisco ha un’altezza di 25,3 metri, e con il basamento misura 33,56 metri. È stato realizzato in granito rosso ai tempi dei faraoni, sebbene la data esatta della sua costruzione non sia conosciuta. Si ritiene che sia stato eretto a Eliopoli nel XX secolo a.C. per ordine del faraone Amenemhat II come testimonianza della potenza dell’antico Egitto. Successivamente, l’obelisco fu utilizzato da Cornelio Gallo, comandante delle legioni della Cirenaica e poeta, per abbellire il Foro di Giulio a Alessandria tra il 30 e il 28 a.C.
Około 37 r. n.e. cesarz Kaligula nakazał przewiezienie obelisku do Rzymu na specjalnie zaprojektowanym statku. Obelisk został ustawiony na osi centralnej cyrku Kaliguli, który później był znany jako Cyrk Nerona. Obelisk mógł być świadkiem męczeństwa Apostoła Piotra, który według tradycji poniósł śmierć w pobliżu tego miejsca.
Nel 37 d.C. l’imperatore Caligola ordinò di trasportare l’obelisco a Roma su una nave appositamente progettata. L’obelisco fu collocato sull’asse centrale del Circo di Caligola, che in seguito divenne noto come il Circo di Nerone. L’obelisco potrebbe essere stato testimone del martirio dell’Apostolo Pietro, che secondo la tradizione subì il suo martirio nelle vicinanze di questo luogo.
Przeniesienie na Plac św. Piotra / Il trasferimento in Piazza San Pietro
Obelisk pozostawał w tym miejscu przez wieki, a jego los zmienił się dopiero w XVI wieku, za papieża Sykstusa V. W 1586 roku papież zlecił przeniesienie obeliska na plac przed Bazyliką św. Piotra, gdzie znajduje się do dziś. Było to ogromne przedsięwzięcie logistyczne. Domenico Fontana, papieski architekt odpowiedzialny za przeniesienie, użył aż 900 mężczyzn, 75 koni i 40 dźwigów, by przetransportować obelisk na nową lokalizację. Cały proces trwał kilka miesięcy, ale dzięki temu obelisk stał się centralnym punktem placu, otaczającego Bazylikę. Warto odnotować, że obelisk był pierwszym starożytnym obeliskiem, ustawionym w czasach nowożytnych.
L’obelisco rimase in questo luogo per secoli, e il suo destino cambiò solo nel XVI secolo, sotto il papato di Sisto V. Nel 1586, il papa ordinò di trasferire l’obelisco nella piazza davanti alla Basilica di San Pietro, dove si trova ancora oggi. Si trattò di una grande impresa logistica. Domenico Fontana, l’architetto papale responsabile del trasferimento, impiegò ben 900 uomini, 75 cavalli e 40 gru per spostare l’obelisco nella nuova posizione. L’intero processo durò diversi mesi, ma grazie a questo l’obelisco divenne il punto centrale della piazza che circonda la Basilica. Vale la pena notare che l’obelisco fu il primo obelisco antico a essere eretto nell’epoca moderna.
Relikwie Krzyża Świętego / Le reliquie della Santa Croce
Obelisk, który początkowo kończyła kula z brązu (zawierająca według legendy prochy Juliusza Cezara), zyskał nowe znaczenie po przeniesieniu. Na jego szczycie, zamiast kuli, umieszczono krucyfiks, w którym później złożono relikwię Krzyża Chrystusowego. To niezwykłe połączenie symboli pogańskich i chrześcijańskich uczyniło obelisk nie tylko zabytkiem, ale także elementem religijnego dziedzictwa Watykanu.
L’obelisco, che inizialmente terminava con una sfera di bronzo (che secondo la leggenda conteneva le ceneri di Giulio Cesare), acquisì un nuovo significato dopo il trasferimento. Sulla sua sommità, al posto della sfera, fu posto un crocifisso, all’interno del quale venne poi custodita una reliquia della Croce di Cristo. Questa straordinaria combinazione di simboli pagani e cristiani fece dell’obelisco non solo un monumento, ma anche un elemento del patrimonio religioso del Vaticano.
Inskrypcje na obelisku / Le iscrizioni sull’obelisco
Obelisk jest drugim co do wysokości w Rzymie i jedynym, który nie posiada inskrypcji hieroglificznych. Obelisk watykański posiada inskrypcje dedykacyjne cesarza Oktawiana Augusta oraz jego następcy Tyberiusza. Zostały one umieszczone na dwóch przeciwnych stronach podstawy trzonu obelisku, gdy ten znajdował się jeszcze w Egipcie.
L’obelisco è il secondo a Roma per altezza ed il solo a non avere iscrizioni geroglifiche. L’obelisco vaticano possiede iscrizioni dedicatorie dell’imperatore Ottaviano Augusto e del suo successore Tiberio. Queste furono collocate su due lati opposti della base del tronco dell’obelisco quando si trovava ancora in Egitto.
Na podstawie obeliska znajduje się inskrypcja łacińska dodana w czasach papieża Sykstusa V o treści: „Christus vincit, Christus regnat, Christus imperat. Christus ab omni malo plebem suam defendat.” (Chrystus zwycięża, Chrystus króluje, Chrystus panuje. Chrystus niech broni swój lud od wszelkiego zła).
Sulla base dell’obelisco si trova un’iscrizione in latino aggiunta ai tempi di papa Sisto V, che recita: “Christus vincit, Christus regnat, Christus imperat. Christus ab omni malo plebem suam defendat.” (Cristo vince, Cristo regna, Cristo governa. Cristo difenda il suo popolo da ogni male).
Szkopka bożonarodzeniowa / Presepe di Natale
Od 1982 roku, z inicjatywy Jana Pawła II (1978-2005), u podstawy obelisku ustawiana jest corocznie tradycyjna szopka na Placu św. Piotra.
Dal 1982, su iniziativa di Giovanni Paolo II (1978-2005), ogni anno viene allestito un tradizionale presepe alla base dell’obelisco in Piazza San Pietro.
Obelisk jako symbol / Obelisco come simbolo
Obelisk na Placu św. Piotra stanowi silny symbol chrześcijaństwa, łącząc starożytną historię z religijnym przesłaniem. Jego historia jest świadectwem wielowiekowej tradycji Rzymu i roli tego miasta w rozwoju cywilizacji, od czasów starożytnego Egiptu aż po współczesność. Obelisk nie jest tylko pamiątką po dawnych czasach, ale również symbolem męczeństwa, świętości i połączenia różnych cywilizacji.
L’obelisco in Piazza San Pietro rappresenta un forte simbolo del cristianesimo, collegando la storia antica al messaggio religioso. La sua storia è una testimonianza della tradizione secolare di Roma e del ruolo di questa città nello sviluppo della civiltà, dai tempi dell’antico Egitto fino ai giorni nostri. L’obelisco non è solo un ricordo dei tempi antichi, ma anche un simbolo di martirio, santità e connessione tra diverse civiltà.