W języku włoskim istnieje wiele zwrotów z czasownikiem „andare” (iść, jechać), ale jeden z nich – „andare via” – zasługuje na szczególną uwagę. To połączenie jest bardzo często używane w codziennej mowie i ma kilka ciekawych znaczeń, które warto znać. Przyjrzyjmy się mu bliżej!
Znaczenie podstawowe
Dosłownie „andare via” oznacza „iść sobie” lub „pójść gdzieś i się oddalić”.
Najczęściej zwrot ten tłumaczymy jako:
- odejść,
- wyjść,
- wyjechać,
- zniknąć (w pewnych kontekstach).
To zwrot, który wskazuje na opuszczenie miejsca lub oddalenie się od kogoś albo czegoś. Przykłady:
Devo andare via adesso. – Muszę już iść.
Quando vai via per le vacanze? – Kiedy wyjeżdżasz na wakacje?
Loro sono andati via senza salutare. – Oni wyszli bez pożegnania.
Gramatyka i odmiana
Czasownik „andare via” odmienia się tak samo jak „andare”, tylko dodajemy do niego przysłówek „via”. Jest to czasownik ruchu, dlatego w czasach złożonych (np. passato prossimo) łączymy go z czasownikiem „essere”.
Przykłady odmiany:
io vado via – odchodzę
tu vai via – odchodzisz
lui/lei va via – on/ona odchodzi
noi andiamo via – odchodzimy
voi andate via – odchodzicie
loro vanno via – odchodzą
Passato prossimo:
Sono andato/a via – Odszedłem / Odeszłam
Siamo andati/e via – Odeszliśmy / Odeszłyśmy
Znaczenia pochodne i idiomatyczne
1. andare via di casa – wyprowadzić się z domu
Mia figlia è andata via di casa l’anno scorso. – Moja córka wyprowadziła się z domu w zeszłym roku.
2. andare via con qualcuno – odejść / wyjechać z kimś
È andato via con i suoi amici. – Wyjechał ze swoimi przyjaciółmi.
3. andare via la luce / la corrente – zgasło światło / nie ma prądu
È andata via la corrente! – Nie ma prądu!
4. andare via di testa (potocznie) – „oszaleć”, „stracić rozum”
Sto andando via di testa per lo stress. – Szaleję ze stresu.
5. far andare via qualcuno – odprawić kogoś, wygonić
Il direttore ha fatto andare via il cliente arrabbiato. – Dyrektor odprawił zdenerwowanego klienta.
Różnica między „andare via” a „partire”
Często uczący się włoskiego mylą te dwa czasowniki.
partire = wyjechać w podróż, w trasę, rozpocząć wyjazd
andare via = po prostu odejść, opuścić miejsce, zniknąć
Przykłady:
Domani parto per Roma. – Jutro wyjeżdżam do Rzymu.
Devo andare via, ho un impegno. – Muszę iść, mam coś do załatwienia.
Zwroty, które warto zapamiętać
Andare via da qui! – Odejdź stąd!
È andato via tutto! – Wszystko zniknęło / poszło.
Il tempo va via in fretta. – Czas szybko ucieka.
Non andare via! – Nie odchodź!
Przykłady zdań w wersji włosko-polskiej
| Andando via così, rischi di ferire i sentimenti degli altri. | Odchodząc w ten sposób, ryzykujesz zranienie uczuć innych. |
| Andando via dal centro città, troverai più tranquillità e spazio. | Po opuszczeniu centrum miasta znajdziesz więcej spokoju i przestrzeni. |
| Andare via di casa per studiare all’estero è un passo coraggioso nella vita di un giovane. È difficile adattarsi a un nuovo paese. | Opuszczenie domu, aby studiować za granicą, to odważny krok w życiu młodego człowieka. Trudno jest przystosować się do nowego kraju. |
| Andare via di casa troppo presto può creare difficoltà nell’adattarsi al nuovo ambiente. | Odejście z domu zbyt wcześnie może stworzyć trudności w odnalezieniu się w nowym środowisku. |
| Andare via in silenzio può essere più doloroso di un litigio. | Odejście w ciszy może być bardziej bolesne niż kłótnia. |
| Andare via senza salutare è considerato scortese in molte culture. | Odejście bez pożegnania uważane jest za niegrzeczne w wielu kulturach. |
| Andare via senza una destinazione precisa può essere eccitante ma anche pericoloso. | Odejście bez określonego celu może być ekscytujące, ale też niebezpieczne. |
| Andrò via solo quando avrò risolto tutti i miei problemi. | Odejdę dopiero, gdy rozwiążę wszystkie moje problemy. |
| In casa è andata via la luce a causa di un guasto elettrico. | W mieszkaniu zgasło światło z powodu awarii prądu. |
| Ha deciso di andare via dall’azienda dopo dieci anni di lavoro in Australia come autista di camion. | Zdecydował się odejść z firmy po dziesięciu latach pracy w Australii jako kierowca ciężarówki. |
| Il tempo va via in fretta. | Czas szybko ucieka. |
| Molti ricordi belli vanno via con il tempo, ma alcuni restano per sempre. | Wiele pięknych wspomnień przemija z czasem, ale niektóre zostają na zawsze. |
| Molti sogni vanno via se non li coltivi con impegno. | Wiele marzeń odchodzi, jeśli się nimi nie zajmujesz. |
| Quasi tutti gli studenti vanno via dall’università dopo aver completato gli studi. | Niemal wszyscy studenci odchodzą z uniwersytetu po ukończeniu studiów. |
| Non andare via arrabbiato; prova a risolvere prima il problema. | Nie odchodź zły; spróbuj najpierw rozwiązać problem. |
| Non andare via, ti prego! | Nie odchodź, proszę cię! |
| Non andate via prima di ascoltare tutta la storia. | Nie odchodźcie, zanim nie wysłuchacie całej historii. |
| Non lasciare che la paura ti faccia andare via dai tuoi sogni. | Nie pozwól, aby strach odciągnął cię od twoich marzeń. |
| Non voglio che questo momento vada via prima che lo apprezziamo davvero. | Nie chcę, żeby ta chwila przeszła, zanim ją naprawdę docenimy. |
| Non voglio che la mia felicità vada via così facilmente. | Nie chcę, żeby moje szczęście tak łatwo zniknęło. |
| Perché sei andato via così presto? | Dlaczego wyszedłeś tak wcześnie? |
| Potrebbe andare via, per favore? | Czy mógłby pan/-i odejść? |
| Quando la nebbia andrà via, vedremo meglio il panorama di San Marino. | Kiedy mgła zniknie, lepiej zobaczymy panoramę San Marino. |
| Se il mercato cambia, molti clienti potrebbero andare via. | Jeśli rynek się zmieni, wielu klientów może odejść. |
| Se il vento continua a soffiare così forte, la barca andrà via. | Jeśli wiatr będzie dalej tak mocno wiał, łódź odpłynie. |
| Voglio andare via da questa città. | Chcę wyjechać z tego miasta. |
Podsumowanie
„Andare via” to prosty, ale bardzo żywy zwrot, który pojawia się w niezliczonych codziennych sytuacjach. Oznacza nie tylko fizyczne „odejście”, ale też symboliczne pożegnanie, zakończenie lub utratę.