Czasownik „uscire” to jeden z tych włoskich czasowników, które spotykamy bardzo często – zarówno w mowie potocznej, jak i w tekstach pisanych. Jego podstawowe znaczenie to „wychodzić”, ale – jak to często bywa w języku włoskim – ma on także wiele zastosowań idiomatycznych i znaczeń przenośnych.
Odmiana czasownika „uscire” w czasie presente
Czasownik „uscire” ma odmianę nieregularną i łączy się z czasownikiem posiłkowym „essere” w czasach złożonych.
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
| io esco | noi usciamo |
| tu esci | voi uscite |
| lui/lei esce | loro escono |
Zastosowanie czasownika „uscire”
1. Wychodzić fizycznie z jakiegoś miejsca (np. z domu, ze szkoły, z pracy)
| È uscito dalla macchina senza dire nulla. | Wyszedł z samochodu bez słowa. |
| Esco dal lavoro tardi questa sera. | Wychodzę z pracy późno dziś wieczorem. |
| Esco di casa alle otto ogni mattina. | Wychodzę z domu codziennie o ósmej rano. |
| I bambini sono usciti dalla scuola in cui studiano. | Dzieci wyszły ze szkoły, w której się uczą. |
| I politici sono usciti dallo studio televisivo. | Politycy wyszli ze studia telewizyjnego. |
| L’insegnante è uscita dall’aula per rispondere al telefono. | Nauczycielka wyszła z sali, żeby odebrać telefon. |
| Mio padre è uscito dall’ospedale ieri. | Mój ojciec wyszedł wczoraj ze szpitala. |
| Non posso uscire adesso, sta piovendo. | Nie mogę teraz wyjść, pada deszcz. |
| Non potevo uscire dal letto. | Nie mogłem wstać z łóżka. |
| Non uscire di casa! | Nie wychodź z domu! |
| Per favore, esci dalla mia stanza. | Proszę, wyjdź z mojego pokoju. |
| Quando sei uscito dall’ufficio ieri? | Kiedy wczoraj wyszedłeś z biura? |
| Siamo appena usciti dal supermercato. | Właśnie wyszliśmy z supermarketu. |
| Tutti sono usciti dall’edificio in fretta. | Wszyscy szybko wyszli z budynku. |
| Uscendo dalla banca, ho incontrato un vecchio amico. | Wychodząc z banku, spotkałem starego znajomego. |
2. Wyjść na miasto / spotkanie towarzyskie / kolację / spacer
| Esci con noi stasera? | Wyjdziesz z nami dziś wieczorem? |
| Esco a fare una passeggiata per rilassarmi. | Wychodzę na spacer, żeby się zrelaksować. |
| Esco spesso con gli amici il fine settimana. | Często wychodzę ze znajomymi w weekendy. |
| Ieri siamo usciti con tutta la famiglia per festeggiare. | Wczoraj wyszliśmy całą rodziną, żeby świętować. |
| Non esco molto ultimamente, sono troppo impegnato. | Nie wychodzę ostatnio zbyt często, jestem zbyt zajęty. |
| Non usciamo molto, ma ogni tanto andiamo a vedere uno spettacolo. | Nie wychodzimy często, ale czasem idziemy na jakiś spektakl. |
| Siamo usciti a ballare fino a tardi. | Poszliśmy potańczyć do późna. |
| Stasera esco con i miei amici al bar. | Dziś wieczorem wychodzę z przyjaciółmi do baru. |
| Stasera usciamo a cena con i colleghi. | Dziś wieczorem wychodzimy na kolację z kolegami z pracy. |
| Ti va di uscire a camminare un po’? | Masz ochotę wyjść trochę się przejść? |
| Vogliamo uscire a mangiare qualcosa? | Chcesz wyjść coś zjeść? |
3. Chodzić z kimś / być z kimś w związku / spotykać się z kimś
| Dopo qualche mese hanno smesso di uscire insieme. | Po kilku miesiącach przestali się spotykać. |
| Escono insieme, ma non è niente di serio. | Chodzą ze sobą, ale to nic poważnego. |
| Hai mai pensato di uscire con lei? | Czy kiedykolwiek myślałeś, żeby z nią chodzić? |
| Marco esce con Patrizia da tre mesi. | Marco spotyka się z Patrycją od trzech miesięcy. |
| Non sono fidanzati ufficialmente, ma escono insieme. | Nie są oficjalnie narzeczonymi, ale się spotykają. |
| Non voglio uscire con nessuno al momento. | Nie chcę się z nikim teraz spotykać. |
| Uscire con lui è stato un errore. | Chodzenie z nim było błędem. |
| Uscivamo insieme tutti i fine settimana. | Chodziliśmy ze sobą w każdy weekend. |
4. Ukazywać się, pojawiać się (publikacja, media, premiera)
| Esce oggi il nuovo singolo di Laura Pausini. | Dziś wychodzi nowy singiel Laury Pausini. |
| Il decreto è uscito in Gazzetta Ufficiale ieri. | Dekret ukazał się w Dzienniku Ustaw wczoraj. |
| Il film esce al cinema venerdì. | Film wchodzi do kin w piątek. |
| Il giornale esce tutte le mattine alle sette. | Gazeta ukazuje się codziennie rano o siódmej. |
| Il nuovo film di Paolo Sorrentino esce la prossima settimana. | Nowy film Paola Sorrentino wchodzi do kin w przyszłym tygodniu. |
| Il reportage uscirà nel prossimo numero speciale. | Reportaż ukaże się w kolejnym numerze specjalnym. |
| Il suo libro è uscito ieri e ha già venduto migliaia di copie. | Jego książka ukazała się wczoraj i już sprzedała się w tysiącach egzemplarzy. |
| L’album è uscito su Spotify a mezzanotte. | Album pojawił się na Spotify o północy. |
| L’intervista è uscita sul Corriere della Sera. | Wywiad ukazał się w „Corriere della Sera”. |
| Quando è uscito il tuo libro? | Kiedy ukazała się twoja książka? |
| Quando esce il prossimo numero della rivista? | Kiedy wychodzi następny numer czasopisma? |
| Questa enciclopedia è uscita nel 2020. | Ta encyklopedia ukazała się w 2020 roku. |
| Questa rivista esce ogni settimana. | To czasopismo wychodzi co tydzień. |
| Sono curioso di vedere cosa uscirà nei prossimi giorni. | Jestem ciekaw, co się ukaże w najbliższych dniach. |
5. Uciec, wydostać się (np. zwierzę, więzień), wyciec
| Attento, il gatto potrebbe uscire dalla finestra! | Uważaj, kot może uciec przez okno! |
| Com’è uscito il coniglio dalla gabbia? | Jak królik wydostał się z klatki? |
| Durante la riunione è uscita un’informazione riservata. | Podczas spotkania wyciekła poufna informacja. |
| I cavalli sono usciti dal recinto durante la notte. | Konie uciekły w nocy z zagrody. |
| Il cane è uscito dal giardino attraverso un buco nella rete. | Pies wydostał się z ogrodu przez dziurę w siatce. |
| Il pappagallo è uscito dalla gabbia quando nessuno guardava. | Papuga wydostała się z klatki, gdy nikt nie patrzył. |
| Il prigioniero è riuscito a uscire dalla cella. | Więzień zdołał uciec z celi. |
| Non lasciare che le emozioni escano fuori in quel modo. | Nie pozwól, by emocje tak się wydostały / wymknęły spod kontroli. |
| Non lasciare la porta aperta, il gatto potrebbe uscire. | Nie zostawiaj otwartych drzwi, kot może wyjść. |
6. Wynikać / wychodzić (w znaczeniu skutku)
| Alla fine è uscito bene da quella storia complicata. | Ostatecznie dobrze wyszedł z tej skomplikowanej sprawy. |
| Come è uscita la torta? – Bene. È buona. | Jak wyszedł tort? – Dobrze. Jest smaczny. |
| Da questa situazione non può uscire nulla di buono. | Z tej sytuacji nic dobrego nie wyniknie. |
| Da questo confronto può uscire solo confusione. | Z tej konfrontacji może wyniknąć tylko zamieszanie. |
| Dalla riunione è uscito un piano concreto. | Ze spotkania wyszedł konkretny plan działania. |
| Il colloquio è uscito meglio del previsto. | Rozmowa kwalifikacyjna wypadła lepiej niż się spodziewano. |
| Il progetto è uscito con un grande successo. | Projekt zakończył się dużym sukcesem. |
| L’azienda è uscita rafforzata dalla crisi. | Firma wyszła z kryzysu wzmocniona. |
| La foto è uscita male. | Zdjęcie źle wyszło. |
| Lei è uscita molto male dalla discussione. | Ona bardzo źle wypadła w tej dyskusji. |
| Siamo usciti stanchi ma soddisfatti dalla riunione. | Wyszliśmy zmęczeni, ale zadowoleni ze spotkania. |
7. Zrezygnować / wycofać się z czegoś (np. z projektu, z grupy, z umowy)
| Abbiamo trovato un modo per uscire legalmente dal contratto. | Znaleźliśmy sposób, by legalnie wycofać się z umowy. |
| Devo uscire da questa situazione prima che peggiori. | Muszę się wycofać z tej sytuacji, zanim się pogorszy. |
| Due aziende sono uscite dall’accordo prima della firma definitiva. | Dwie firmy wycofały się z umowy przed jej ostatecznym podpisaniem. |
| È troppo tardi per uscire dall’accordo senza penali. | Jest już za późno, by wycofać się z porozumienia bez kar. |
| Ho deciso di uscire dal progetto per motivi personali. | Zdecydowałem się wycofać z projektu z powodów osobistych. |
| Il Regno Unito è uscito dall'Unione europea nel 2020. | Wielka Brytania wyszła z Unii Europejskiej w 2020 roku. |
| La Germania ha deciso di uscire dal nucleare. | Niemcy postanowiły zrezygnować z energii jądrowej. |
| Molti investitori stanno uscendo dal mercato. | Wielu inwestorów wycofuje się z rynku. |
| Molti membri stanno pensando di uscire dall’associazione. | Wielu członków rozważa opuszczenie stowarzyszenia. |
| Perché sei uscito dal progetto di volontariato? | Dlaczego wycofałeś się z projektu wolontariackiego? |
| Vuole uscire dal consiglio d’amministrazione. | Chce zrezygnować z zarządu. |
8. Wyłaniać się / wychodzić na jaw (np. o faktach, prawdzie, emocjach, informacjach)
| Alla fine tutta la verità è uscita. | Na końcu cała prawda wyszła na jaw. |
| Dalla sua espressione è uscita tutta la rabbia. | Na jego twarzy ujawnił się cały gniew. |
| Dopo anni ha deciso di uscire allo scoperto. | Po latach zdecydował się ujawnić. |
| Durante l’indagine sono usciti molti dettagli sconosciuti. | Podczas śledztwa ujawniono wiele nieznanych szczegółów. |
| Durante la discussione è uscito il vero problema. | Podczas rozmowy wyszedł na jaw prawdziwy problem. |
| È uscito che avevano mentito fin dall’inizio. | Wyszło na jaw, że kłamali od samego początku. |
| È uscito fuori che avevano già firmato l’accordo. | Okazało się, że już podpisali umowę. |
| È uscito nei documenti che erano coinvolti anche i dirigenti. | W dokumentach wyszło, że byli zamieszani także dyrektorzy. |
| È uscito tutto il dolore che cercava di nascondere. | Wyszedł cały ból, który próbowała ukryć. |
| Quando ha parlato di suo padre, è uscita tutta la sua tristezza. | Kiedy mówił o ojcu, ujawnił się cały jego smutek. |
| Queste informazioni non dovevano uscire nei media. | Te informacje nie miały trafić do mediów. |
| Sono uscite foto e registrazioni compromettenti. | Pojawiły się kompromitujące zdjęcia i nagrania. |
| Sono usciti dei segreti molto delicati. | Wyszły na jaw bardzo delikatne tajemnice. |
Podsumowanie
Czasownik „uscire” to jedno z kluczowych słów w języku włoskim, przydatne zarówno w sytuacjach codziennych, jak i w bardziej złożonych wypowiedziach. Dzięki różnorodnym znaczeniom i idiomatycznym użyciom pozwala na precyzyjne wyrażanie myśli i opisywanie różnych relacji.
Foto: Via dei Fori Imperiali, Roma