Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego Włosi tak często używają słowa allora? To krótkie, nieodmienne słowo pojawia się niemal w każdej rozmowie po włosku, ale oznacza znacznie więcej niż tylko „wtedy” czy „więc”. Jego sens zależy od kontekstu, intonacji oraz miejsca w zdaniu. Słowo to jest jednym z kluczy do naturalnego brzmienia w tym języku.
Najbardziej podstawowe znaczenie allora wiąże się z czasem. W tym ujęciu odnosi się ono do konkretnego momentu, najczęściej w przeszłości, i można je oddać po polsku jako „wtedy”, „w owym czasie” lub „w tamtej chwili”. Używa się go często w narracjach, wspomnieniach czy opowieściach historycznych, gdzie pozwala umiejscowić wydarzenia na osi czasu lub skontrastować przeszłość z teraźniejszością.
Na przykład zdanie Proprio allora ho pensato di lei (Właśnie wtedy pomyślałem o niej) pokazuje ten mechanizm bardzo wyraźnie: allora wskazuje dokładny moment, w którym coś się wydarzyło.
W pewnych kontekstach allora może także nawiązywać do teraźniejszości, choć dzieje się to rzadziej i zwykle w ustalonych połączeniach frazeologicznych. W takich przypadkach słowo to nabiera charakteru emfatycznego, wzmacniając sens „teraz”, „w tej chwili” albo „w obecnej sytuacji”. Wyrażenia typu da allora in poi („od tej chwili, odtąd”) czy allora come allora („tak samo jak teraz”) pokazują, jak allora potrafi łączyć różne punkty czasowe i budować ciągłość doświadczenia.
Drugim, równie ważnym obszarem użycia allora jest jego funkcja logiczno-dyskursywna. W tym przypadku słowo to przestaje odnosić się bezpośrednio do czasu, a zaczyna sygnalizować wniosek, konsekwencję lub decyzję. Bardzo często pojawia się w zdaniach warunkowych, gdzie można je przetłumaczyć jako „więc”, „w takim razie” lub „to”.
Na przykład zdanie Se non ti fidi di me, allora fallo da solo allora (Jeśli mi nie ufasz, to zrób to sam) podkreśla zależność między przyczyną a skutkiem i nadaje wypowiedzi stanowczy, często emocjonalny ton.
Szczególnie interesująca jest rola allora w języku mówionym. Jako partykuła rozmowna słowo to bywa używane na początku zdania, często bez konkretnego znaczenia leksykalnego. Pełni wtedy funkcję organizującą rozmowę: sygnalizuje przejście do nowego tematu, zachęca rozmówcę do odpowiedzi albo wyraża lekkie zniecierpliwienie czy oczekiwanie. W pytaniu E allora, dove andiamo? allora można oddać jako „no więc” lub „a więc”, ale w rzeczywistości jego rola polega raczej na nadaniu wypowiedzi naturalnego, konwersacyjnego rytmu.
Właśnie ta zdolność do „wypełniania” rozmowy sprawia, że allora jest jednym z najczęściej nadużywanych słów przez rodzimych użytkowników języka. W mowie potocznej pojawia się niemal automatycznie, podobnie jak polskie „no”, „więc” czy „no wiesz”. W tekstach pisanych, zwłaszcza oficjalnych, jego użycie jest ograniczone, ponieważ może nadawać wypowiedzi zbyt swobodny lub kolokwialny charakter.
Przykłady zdań w wersji włosko-polskiej
| Allora ci vediamo domani. | W takim razie widzimy się jutro. |
| Allora come allora, lui non cambia mai. | Tak samo jak kiedyś, on nigdy się nie zmienia. |
| Allora dimmi la verità. | No to powiedz mi prawdę. |
| Allora dobbiamo trovare un’altra soluzione. | W takim razie musimy znaleźć inne rozwiązanie. |
| Allora era tutto più semplice. | Wtedy wszystko było prostsze. |
| Allora fallo subito, senza aspettare. | W takim razie zrób to od razu, bez czekania. |
| Allora ho capito che aveva ragione. | Wtedy zrozumiałem, że miał rację. |
| Allora non capivo quanto fosse importante. | Wtedy nie rozumiałem, jak bardzo to było ważne. |
| Allora non esistevano ancora i social network. | W tamtych czasach nie istniały jeszcze media społecznościowe. |
| Allora non sapevo ancora cosa volevo fare. | Wtedy jeszcze nie wiedziałem, co chcę robić. |
| Allora partiamo domani mattina. | W takim razie wyjeżdżamy jutro rano. |
| Allora pensavo che fosse impossibile. | Wtedy myślałem, że to było niemożliwe. |
| Allora prendiamo un caffè e ne parliamo. | W takim razie napijmy się kawy i porozmawiajmy o tym. |
| Allora smettiamo di parlarne. | W takim razie przestańmy o tym mówić. |
| Allora vivevamo ancora a Milano. | Wtedy mieszkaliśmy jeszcze w Mediolanie. |
| Allora, come è andato l’esame? | No więc, jak poszedł egzamin? |
| Allora, sei pronto per andare? | No więc, jesteś gotowy, żeby iść? |
| Allora? Hai deciso o no? | No i co? Zdecydowałeś się czy nie? |
| Da allora in poi non l’ho più chiamata. | Od tamtej chwili już do niej nie dzwoniłem. |
| Da allora la situazione è peggiorata. | Od tamtej pory sytuacja się pogorszyła. |
| E allora basta, non ne posso più! | No więc dość, nie mogę już tego znieść! |
| E allora, che facciamo adesso? | A więc, co teraz robimy? |
| Fino allora non avevo mai viaggiato all’estero. | Aż do tamtej chwili nigdy nie podróżowałem za granicę. |
| Gli studenti d’allora avevano meno possibilità. | Ówcześni studenci mieli mniej możliwości. |
| Non ti piace? Allora cambiamolo. | Nie podoba ci się? To zmieńmy to. |
| Per allora era una decisione coraggiosa. | Jak na tamte czasy była to odważna decyzja. |
| Proprio allora è iniziato tutto. | Właśnie wtedy wszystko się zaczęło. |
| Se è così, allora hai ragione. | Jeśli tak, to masz rację. |
| Se non vieni tu, allora vengo io. | Jeśli nie przyjdziesz ty, to przyjdę ja. |
| Se piove, allora restiamo a casa. | Jeśli będzie padać, to zostaniemy w domu. |
Podsumowując, allora to słowo wszechobecne. Potrafi wskazywać moment w czasie, łączyć wydarzenia logiczną relacją, a także regulować przebieg rozmowy i wyrażać emocje mówiącego. Jest krótkie i proste, ale jego poprawne i naturalne użycie wymaga wyczucia kontekstu. Stosowanie allora prowadzi do swobodnej, autentycznej komunikacji po włosku.