Czasownik „crollare” należy do grupy włoskich czasowników regularnych zakończonych na -are i pochodzi od rzeczownika crollo, oznaczającego „upadek”, „zawalenie się” lub „załamanie”. Jest to słowo bardzo często używane zarówno w języku potocznym, jak i w kontekstach technicznych czy metaforycznych.
Podstawowe znaczenie czasownika „crollare” to „zawalić się”, „runąć”, „upadać”, odnosi się więc przede wszystkim do ruchu lub załamania konstrukcji – budynku, mostu, ściany itp. Może być jednak również używany w przenośni, opisując załamanie się czegoś niematerialnego, np. planów, systemu, zdrowia, czy wiary.
Najczęstsze znaczenia i użycia:
- Dosłownie: zawalać się, upadać fizycznie. Odnosi się do sytuacji, gdy coś traci stabilność i spada lub się rozlatuje, na przykład:
La Torre dei Conti a Roma è parzialmente crollata durante i lavori di ristrutturazione. – Wieża Torre dei Conti w Rzymie częściowo zawaliła się podczas prac remontowych.
- Przenośnie: upadać, załamywać się (np. system, gospodarka, plan). Używany w odniesieniu do struktur społecznych, ekonomicznych lub organizacyjnych, na przykład:
L’economia del Paese è crollata dopo la crisi. – Gospodarka kraju załamała się po kryzysie.
- Załamywać się fizycznie lub emocjonalnie (o człowieku). Może oznaczać utratę sił, wyczerpanie lub emocjonalne załamanie, na przykład:
Quando ha perso il lavoro, è completamente crollato. – Kiedy stracił pracę, całkowicie się załamał.
- Spadać (np. wartości, ceny, wyniki). W języku ekonomicznym często używany w znaczeniu „gwałtownie spaść”, na przykład:
Le azioni sono crollate in borsa. – Akcje gwałtownie spadły na giełdzie.
Synonimy:
- cadere – spadać, upadać
- franare – osuwać się (np. ziemia, skały)
Przykłady zdań z czasownikiem „crollare” w wersji włosko-polskiej
| Alla fine della maratona, tutti i corridori stavano crollando. | Pod koniec maratonu wszyscy biegacze padali ze zmęczenia. |
| Appena è tornata a casa, è crollata sul divano. | Jak tylko wróciła do domu, padła na kanapę. |
| Dopo il litigio, la mia amica è crollata e ha iniziato a piangere. | Po kłótni moja koleżanka załamała się i zaczęła płakać. |
| Dopo lo scandalo è crollata la fiducia dei cittadini in questo politico. | Po skandalu spadło zaufanie obywateli do tego polityka |
| Dopo tre giorni senza dormire, sono crollato sul letto. | Po trzech dniach bez snu padłem na łóżko. |
| Dopo una giornata così intensa, crollo appena tocco il letto. | Po tak intensywnym dniu padam, gdy tylko dotknę łóżka. |
| Durante il terremoto, molte case sono crollate. | Podczas trzęsienia ziemi wiele domów się zawaliło. |
| Era sempre forte, ma quella notizia l’ha fatta crollare. | Zawsze był silny, ale ta wiadomość go załamała. |
| I prezzi del petrolio sono crollati negli ultimi mesi. | Ceny ropy gwałtownie spadły w ostatnich miesiącach. |
| Il balcone è crollato per il troppo peso. | Balkon zawalił się z powodu zbyt dużego ciężaru. |
| Il muro del vecchio castello è crollato dopo il terremoto. | Mur starego zamku zawalił się po trzęsieniu ziemi. |
| Il pavimento marcio ha cominciato a crollare. | Zgniła podłoga zaczęła się zapadać. |
| Il ponte è crollato dopo la piena del fiume Po. | Most zawalił się po wezbraniu rzeki Pad. |
| Il sistema sanitario rischia di crollare. | System opieki zdrowotnej grozi załamaniem. |
| Il suo sorriso è crollato quando ha capito la verità. | Jego uśmiech zgasł, gdy zrozumiał prawdę. |
| Il tetto è crollato per il peso della neve. | Dach zawalił się pod ciężarem śniegu. |
| Il turismo è crollato durante la pandemia. | Turystyka załamała się podczas pandemii. |
| Il valore dell’euro è crollato rispetto al dollaro. | Wartość euro spadła w stosunku do dolara. |
| Il vecchio campanile è crollato improvvisamente. | Stara dzwonnica nagle runęła. |
| L’antico muro stava per crollare. | Stara ściana miała się zaraz zawalić. |
| La fiducia nella politica è completamente crollata. | Zaufanie do polityki całkowicie upadło. |
| La sua reputazione è crollata dopo quelle accuse. | Jego reputacja upadła po tych oskarżeniach. |
| La torre sembrava solida, ma alla fine è crollata. | Wieża wydawała się solidna, ale w końcu runęła. |
| Le azioni della società sono crollate del 20%. | Akcje spółki spadły o 20%. |
| Le rovine del castello sono crollate dopo la tempesta. | Ruiny zamku zawaliły się po burzy. |
| Le speranze di vittoria sono crollate dopo il primo tempo della partita. | Nadzieje na zwycięstwo runęły po pierwszej połowie meczu. |
| Le vendite sono crollate a causa della crisi economica. | Sprzedaż spadła z powodu kryzysu gospodarczego. |
| Mi sento crollare, non ho più energia. | Czuję, że padam, nie mam już siły. |
| Quando ha sentito la notizia, è crollata e ha iniziato a piangere. | Gdy usłyszała wiadomość, załamała się i zaczęła płakać. |
| Quando la squadra ha perso la finale, il morale è crollato. | Kiedy drużyna przegrała finał, morale upadło. |
| Se non lo ripariamo, il soffitto potrebbe crollare. | Jeśli go nie naprawimy, sufit może się zawalić. |
| Sono così stanco che sto per crollare. | Jestem tak zmęczony, że zaraz padnę. |
Podsumowanie
Czasownik „crollare” jest niezwykle użyteczny. Choć jego dosłowne znaczenie wiąże się z ruchem i fizycznym upadkiem, często występuje w znaczeniach przenośnych – opisując sytuacje, w których coś (lub ktoś) traci równowagę, stabilność lub siłę. Dzięki temu „crollare” jest słowem, które doskonale oddaje zarówno fizyczne, jak i emocjonalne „zawalenie się” w różnych aspektach życia.
Zdjęcie: Pozostałości świątyni Saturna w Rzymie z przełomu VI i V wieku p.n.e. / I resti del Tempio di Saturno a Roma, risalenti tra la fine del VI e l’inizio del V secolo a.C.