Czasownik descartar należy do klasy regularnych czasowników hiszpańskich zakończonych na -ar. Pomimo swej formalnej prostoty, wykazuje on znaczną wieloznaczność semantyczną, obejmującą zarówno znaczenia konkretne, jak i abstrakcyjne. Celem niniejszego wpisu jest przybliżenie funkcji i zakresu użycia czasownika descartar w różnych rejestrach języka hiszpańskiego.
Wzór odmiany w wybranych czasach
| Presente | Futuro | Pretérito perfecto | Pretérito indefinido | Pretérito imperfecto | Imperativo | |
| yo | descarto | descartaré | he descartado | descarté | descartaba | - |
| tú | descartas | descartarás | has descartado | descartaste | descartabas | descarta |
| él/ella/usted | descarta | descartará | ha descartado | descartó | descartaba | descarte |
| nosotros/-as | descartamos | descartaremos | hemos descartado | descartamos | descartábamos | descartemos |
| vosotros/-as | descartáis | descartaréis | habéis descartado | descartasteis | descartabais | descartad |
| ellos/ellas/ ustedes | descartan | descartarán | han descartado | descartaron | descartaban | descarten |
Pochodzenie i rozwój znaczenia
Etymologicznie descartar pochodzi od rzeczownika carta („karta”) i przedrostka des- o wartości pozbawienia lub negacji. W pierwotnym znaczeniu, notowanym już w XVI wieku, czasownik odnosił się do czynności odrzucania kart podczas gry (descartar una carta). Z biegiem czasu znaczenie to uległo metaforyzacji, co doprowadziło do powstania nowych użyć przenośnych, obejmujących sfery decyzji, selekcji i eliminacji.
Współcześnie descartar należy do grupy czasowników o funkcji ekskluzywnej – służy do wyrażania odrzucenia pewnych opcji, elementów bądź hipotez z określonego zbioru możliwości. Słowo to bardzo często pojawia się w hiszpańskich rozmowach, zwłaszcza gdy mówimy o podejmowaniu decyzji lub rozważaniu różnych możliwości.
Zakres znaczeniowy
Czasownik descartar ma kilka znaczeń, które łączy wspólna idea odrzucenia lub wykluczenia czegoś. Może chodzić zarówno o coś konkretnego (np. przedmiot), jak i o coś bardziej abstrakcyjnego, jak możliwość czy pomysł.
a) odrzucać coś konkretnego
To najprostsze znaczenie. Używamy go, gdy pozbywamy się rzeczy, które nam nie są potrzebne. Przykłady:
Descarté los envases vacíos. – Odrzuciłem puste opakowania.
Descarté los recibos de compras. – Odrzuciłem paragony z zakupów.
Descartamos los periódicos viejos. – Odrzuciliśmy stare gazety.
Descartaron el informe antiguo. – Odrzucili stary raport.
b) wykluczać możliwość
To bardzo częste użycie, szczególnie w języku medycyny, nauki czy wiadomości. Przykłady:
Los médicos descartaron una fractura. – Lekarze wykluczyli złamanie.
No se puede descartar la lluvia. – Nie można wykluczyć deszczu.
No descartes aprender una nueva palabra cada día. – Nie wykluczaj nauki nowego słowa każdego dnia.
No descarto ser presidente de los argentinos. – Nie wykluczam, że zostanę prezydentem Argentyńczyków.
c) nie brać czegoś pod uwagę
Czasem descartar oznacza po prostu, że coś „odpada” lub „nie wchodzi w grę”. Przykłady:
Descartamos contratar más personal por ahora. – Odrzucamy zatrudnianie więcej osób na razie.
Descartamos esa opción porque es muy cara. – Odrzucamy tę opcję, bo jest zbyt droga.
Descartaron comprar ese coche por el precio. – Odrzucili zakup tego auta ze względu na cenę.
No descarto viajar a México en diciembre. – Nie wykluczam wyjazdu do Meksyku w grudniu.
d) odrzucać kogoś lub rezygnować z czegoś
W języku potocznym descartar może też oznaczać, że ktoś nie jest już brany pod uwagę – na przykład w pracy, sporcie lub konkursie. Oznacza wówczas odsunięcie kogoś lub czegoś z grupy uczestniczących podmiotów. Przykłady:
El entrenador descartó a dos jugadores lesionados. – Trener odrzucił dwóch kontuzjowanych zawodników.
Me descartaron del proceso de selección. – Odrzucono mnie w procesie rekrutacji.
Me descartaron de la lista de invitados. – Odrzucono mnie z listy gości.
No puedes descartarlo solo por su falta de experiencia. – Nie możesz go odrzucić tylko ze względu na brak doświadczenia.
Typowe wyrażenia z „descartar”
- descartar una posibilidad – wykluczyć możliwość
- no se puede descartar que… – nie można wykluczyć, że…
- descartar a alguien – odrzucić kogoś (np. kandydata)
- estar descartado – być wykluczonym, nie wchodzić w grę
- descartar una hipótesis – odrzucić hipotezę
Synonimy i podobne słowa
Czasownik descartar ma kilka synonimów, które również oznaczają odrzucać, wykluczać albo pozbywać się czegoś. Warto jednak wiedzieć, że nie wszystkie mają dokładnie to samo znaczenie – różnią się tonem, stylem i kontekstem użycia.
| Czasownik | Znaczenie | Kiedy używać | Przykład |
| rechazar | odrzucać, nie przyjmować czegoś | gdy coś nam się nie podoba lub się z tym nie zgadzamy | Rechazó la oferta de trabajo. – Odrzucił ofertę pracy. |
| excluir | wykluczać, usuwać z grupy | w kontekście organizacyjnym lub społecznym | Excluyeron a dos alumnos del equipo. – Wykluczono dwóch uczniów z drużyny. |
| desechar | wyrzucać, pozbywać się czegoś fizycznego | o przedmiotach, odpadach lub rzeczach bezużytecznych | Desechó la ropa vieja. – Wyrzucił stare ubrania. |
| eliminar | usuwać, likwidować, eliminować | w kontekstach technicznych, naukowych lub sportowych | El sistema eliminó los archivos duplicados. – System usunął zduplikowane pliki. |
| renunciar (a) | rezygnować z czegoś | gdy sami decydujemy się z czegoś zrezygnować | Renunció a su puesto de trabajo. – Zrezygnował ze swojego stanowiska pracy. |
Podsumowanie
Czasownik descartar to niezwykle przydatne słowo, które warto znać i stosować. Dzięki niemu można elegancko i precyzyjnie wyrażać ideę odrzucania, wykluczania lub rezygnacji – zarówno w codziennych rozmowach, jak i w kontekstach zawodowych czy naukowych.
Foto: “Sé que Dios nunca muere” es una frase icónica de la canción “Dios Nunca Muere”, un vals mexicano compuesto por Macedonio Alcalá en 1868, Oaxaca de Juárez