Język francuski obfituje w wyrażenia idiomatyczne, które są powszechnie używane w mediach, polityce i debacie publicznej. Poniżej znajdziesz kilka popularnych idiomów, które często pojawiają się w przekazach medialnych. Warto je znać, by lepiej rozumieć francuskie wiadomości.
Mettre en lumière
Dosłownie: rzucić światło (na coś)
Znaczenie: ujawnić, uwypuklić jakiś problem lub fakt
Przykład zdania:
L’enquête journalistique a mis en lumière des pratiques de corruption au sein du ministère.
Dochodzenie dziennikarskie ujawniło praktyki korupcyjne w ministerstwie.
To wyrażenie jest często używane w mediach i raportach, gdy chcemy podkreślić, że pewien problem został zauważony lub nagłośniony.
Mettre en évidence
Dosłownie: uwydatnić, wyróżnić, pokazać wyraźnie
Znaczenie: Zwrócić uwagę na coś w sposób szczególny, aby stało się to bardziej widoczne lub zrozumiane. Często stosowane, gdy chcemy zaakcentować istotne szczegóły lub problemy.
Przykład zdania:
Le rapport met en évidence les inégalités sociales croissantes.
Raport uwydatnia rosnące nierówności społeczne.
To wyrażenie jest bardzo przydatne w analizach, dyskusjach, czy debatach, w których chcemy podkreślić pewne aspekty lub problemy.
Être confronté au mur de la défiance
Dosłownie: stanąć przed murem nieufności
Znaczenie: zmierzyć się z głębokim brakiem zaufania lub oporem, często w kontekście relacji międzyludzkich lub politycznych, kiedy zaufanie zostało utracone i trudno jest je odzyskać
Przykład zdania:
Après ses promesses non tenues, il se trouve désormais confronté au mur de la défiance.
Po niewywiązaniu się z obietnic, stanął teraz przed murem nieufności.
To wyrażenie można zastosować, gdy ktoś napotyka opór lub krytykę z powodu swoich wcześniejszych działań, które doprowadziły do utraty zaufania.
Être sur la sellette
Dosłownie: być na krześle (na którym sadzano oskarżonego)
Znaczenie: znajdować się w sytuacji, w której ktoś jest zmuszony do wyjaśnienia swoich działań lub decyzji; być w trudnej sytuacji, na celowniku lub pod presją; być na cenzurowanym
Przykład zdania:
Après le scandale, le ministre est sur la sellette.
Po skandalu minister jest pod ogromną presją.
To wyrażenie często pojawia się w kontekście politycznym i społecznym, gdy pojawiają się skandale, kontrowersje lub sytuacje, które zmuszają osoby publiczne do tłumaczenia się lub zmierzenia z krytyką.
Jouer avec le feu
Dosłownie: igrać z ogniem
Znaczenie: podejmować niebezpieczne ryzyko, narażać się na poważne konsekwencje
Przykład zdania:
Ignorer les revendications sociales, c’est jouer avec le feu.
Ignorowanie postulatów społecznych to igranie z ogniem.
To wyrażenie często pojawia się w kontekście politycznym i społecznym, gdy ktoś ostrzega przed konsekwencjami lekceważenia ważnych problemów lub napięć.
Mettre le feu aux poudres
Dosłownie: podpalić proch
Znaczenie: wywołać nagłą i silną reakcję, sprowokować kryzys lub konflikt
Przykład zdania:
Ces nouvelles mesures fiscales ont mis le feu aux poudres.
Te nowe przepisy podatkowe wywołały gwałtowną reakcję.
To wyrażenie często pojawia się, gdy opisujemy sytuację, w której jakieś działanie lub wypowiedź wywołuje eskalację napięć lub kryzys społeczny.
Tirer la sonnette d’alarme
Dosłownie: pociągnąć za alarmowy dzwonek
Znaczenie: ostrzegać przed niebezpieczeństwem, alarmować opinię publiczną
Przykład zdania:
Les scientifiques tirent la sonnette d’alarme sur le changement climatique.
Naukowcy biją na alarm w sprawie zmian klimatu.
To wyrażenie usłyszysz wszędzie tam, gdzie ktoś podnosi głos, aby zwrócić uwagę na poważny problem – zdrowie publiczne, środowisko, sytuację ekonomiczną itd.
Être dans le collimateur (de quelqu’un)
Dosłownie: być w celowniku (czyimś)
Znaczenie: być na celowniku, pod lupą; być krytykowanym lub obserwowanym z podejrzliwością
Przykład zdania:
Le ministre est dans le collimateur des médias après le scandale.
Minister jest na celowniku mediów po skandalu.
To zwrot bardzo przydatny, gdy mowa o presji medialnej lub politycznej.
Rester lettre morte
Dosłownie: pozostać martwą literą
Znaczenie: nie zostać zastosowanym, pozostać bez efektu
Przykład zdania:
La réforme est restée lettre morte malgré les promesses du gouvernement.
Reforma pozostała martwą literą mimo obietnic rządu.
Idealne wyrażenie, by wyrazić frustrację wobec nieefektywnej polityki lub pustych deklaracji.
Monter au créneau
Dosłownie: wspiąć się na blanki (mur obronny)
Znaczenie: otwarcie zabrać głos, stanąć w obronie czegoś lub kogoś
Przykład zdania:
Plusieurs ONG sont montées au créneau pour défendre les droits des migrants.
Wiele organizacji pozarządowych otwarcie stanęło w obronie praw migrantów.
To wyrażenie niesie silne emocje – odwagę, zaangażowanie, determinację.
Jeter de l’huile sur le feu
Dosłownie: dolać oliwy do ognia
Znaczenie: pogarszać sytuację, zaostrzać konflikt, dolewać oliwy do ognia (w sensie przenośnym)
Przykład zdania:
Les déclarations du président ont jeté de l’huile sur le feu lors de la crise sociale.
Wypowiedzi prezydenta dolały oliwy do ognia w czasie kryzysu społecznego.
To wyrażenie jest często używane w kontekście napięć społecznych, politycznych lub międzynarodowych. Oznacza, że ktoś swoimi słowami lub działaniami nie tylko nie rozładowuje napięcia, ale wręcz je podsyca. Bardzo przydatny zwrot, jeśli chcesz opisać eskalację konfliktu – w mediach, w polityce czy nawet w codziennych sytuacjach.
Changer de cap
Dosłownie: zmienić kurs (żeglarski)
Znaczenie: zmienić kierunek działania, strategię lub podejście – szczególnie w polityce, gospodarce czy zarządzaniu kryzysem
Przykład zdania:
Face aux critiques, le gouvernement a décidé de changer de cap.
Wobec krytyki rząd postanowił zmienić kierunek działania.
To wyrażenie często pojawia się w kontekście politycznych zwrotów – kiedy rząd, partia lub organizacja zmienia swoje stanowisko, strategię lub politykę w odpowiedzi na naciski społeczne, porażki lub nowe okoliczności. Używane również w analizach ekonomicznych i geopolitycznych.
Faire entendre sa voix
Dosłownie: dać usłyszeć swój głos
Znaczenie: zabrać głos publicznie, wyrazić swoje zdanie – szczególnie w debacie społecznej lub politycznej
Przykład zdania:
De plus en plus de jeunes font entendre leur voix sur les réseaux sociaux.
Coraz więcej młodych ludzi zabiera głos w mediach społecznościowych.
To wyrażenie jest często używane w kontekście obywatelskiego zaangażowania. Może odnosić się do protestów, petycji, aktywności online albo udziału w debacie publicznej. Używając go, podkreślamy, że ktoś nie milczy – ale aktywnie uczestniczy w dyskusji na ważne tematy.
Tourner la page
Dosłownie: przekręcić stronę
Znaczenie: zamknąć pewien rozdział, zostawić coś za sobą i iść dalej
Przykład zdania:
Après des mois de conflit, le pays tente de tourner la page.
Po miesiącach konfliktu kraj próbuje zamknąć ten rozdział.
To wyrażenie często pojawia się w kontekście politycznym i społecznym, kiedy mowa o próbie zakończenia trudnego okresu i rozpoczęciu nowego etapu – na przykład po kryzysie, sporze czy skandalu.
Faire la sourde oreille
Dosłownie: robić głuche ucho
Znaczenie: udawać, że się nie słyszy; ignorować czyjeś prośby lub sygnały
Przykład zdania:
Malgré les revendications des citoyens, la mairie fait la sourde oreille.
Pomimo żądań mieszkańców, ratusz udaje, że nie słyszy.
To wyrażenie jest często używane, gdy opisujemy sytuację, w której władze lub osoby odpowiedzialne ignorują ważne sygnały lub opinie społeczne, zamiast na nie reagować.
Mettre des bâtons dans les roues (à quelqu’un)
Dosłownie: wkładać komuś kije w koła
Znaczenie: utrudniać komuś działanie, rzucać kłody pod nogi
Przykład zdania:
L’opposition accuse le Sénat de lui mettre des bâtons dans les roues.
Opozycja oskarża Senat o rzucanie jej kłód pod nogi.
To wyrażenie świetnie oddaje sytuacje, w których ktoś świadomie utrudnia realizację planów lub działań innej osoby lub grupy.
Jak widzisz, język francuskiej jest pełen obrazowych, niekiedy bardzo dosadnych wyrażeń idiomatycznych, które dodają kolorytu i emocji przekazowi medialnemu. Dzięki ich poznaniu nie tylko lepiej zrozumiesz przekazy medialne, ale też będziesz mógł trafniej wyrażać swoje opinie.
Zdjęcie: Opactwo św. Michała Archanioła na Mont Saint-Michel / Abbaye du Mont-Saint-Michel